Búgingi tańda atalmysh qor júıesine 500 týrıstik kompanııanyń 62 týroperatory tirkelip, qorǵa 230 mln teńgedeı qarajat túsirdi. Alaıda osy ýaqyt aralyǵynda qor óziniń tıimdi jumys isteı alatyndyǵyn kórsete almady. 2016-2017 jyldary qazaqstandyq týrısterdiń túrli keleńsiz oqıǵalarǵa ushyrap qalýy kóp bolǵanymen «Týrıstik qamqor» qory úsh-aq jaǵdaıda ǵana kómek qolyn soza aldy. Onyń ózinde de elge qaıtý bıletin alyp berýmen ǵana shekteldi. Birinshi jaǵdaıda Arab Ámirlikterinen aýa raıynyń qolaısyzdyǵynan elge usha almaı qalǵan týrısterge qaıtý bıletin tóleıtindigi týraly avıakompanııaǵa kepilhat berdi. Ekinshi oqıǵada aldanyp qalǵan balaly áıelge qaıtý bıletin áperdi. Al sońǵy jaǵdaı bankrotqa ushyraǵan «Elite Class» kompanııasyna qatysty boldy. Munda qor týrkody bar 8 týrıstke ǵana kómek bere aldy. Qalǵan 24 týrıstiń taǵdyryn sheshýge Qazaqstannyń Túrkııadaǵy konsýldyǵy kómek jasap, basqa demeýshi kompanııa tartý arqyly 32 myń dollarlyq shyǵyndy tólep, azamattarymyzdy elge qaıtardy.
Mine, bular qordyń jarym-jartylaı bolsa da kómek qolyn sozǵan mysaldary. Basqa kezdiń bárinde qor týroperatorlardyń óziniń júıesine enbeıtinin syltaýratyp, kómek berýden bas tartty. Máselen, 26 shildede qazaqstandyq 30 týrıst bankrotqa ushyraǵan «Onur Air» avıakompanııasynyń reısten bas tartqanynda Antalıa qalasynan elge jete almaı, dalada qalǵanyn búkil qazaqstandyqtar biledi. Jaǵdaıdy demeýshiler tapqan konsýldyq qana sheshe alyp, azamattarymyzdyń elge jetýin qamtamasyz etti.
Osyndaı máselelerden keıin «Týrıstik qamqor» qorynyń týrısterimizdiń quqyqtarynyń saqtalýyna kepildik bere almaıtynyna kózimiz jetip otyr. Al bizdiń túsinigimiz boıynsha atalmysh qor azamattarymyzdy elge qaıtý bıletimen ǵana qamtamasyz etpeı, tolyqqandy demalýyna kepildik berýge tıisti edi. Aqysyn tólegen soń ol qazaqstandyqtardyń alańsyz demalýyn tolyqtaı qamtamasyz etip, tek sosyn ǵana óz isine yqylassyz týroperatorlardy talqylaýǵa salýy kerek-ti. Alaıda qor osy eki mindetin de oryndamaı otyr, sonda týrkompanııalar men olardyń klıentteri tólegen qarajat qandaı maqsatqa jumsalýda? Naryqqa tán rynoktyq tetikterdi, saqtandyrýlardy qarabaıyr ákimgerlikpen aýystyrǵanda osylaı bolatyny belgili. Bul isti Memleket basshysy da biletin bolsa kerek, óıtkeni bıylǵy sessııanyń ashylýynda sóılegen sózinde ol tolyqqandy saqtandyrý júıesin engizýdi talap etti. Sonymen birge, ol medısınalyq jáne áleýmettik saqtandyrý qorlarynyń jumystary da teńgerimdi emestigin naqty synady.
Osyǵan baılanysty Májilistegi «Aq jol» fraksııasynyń músheleri Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaevtan tómendegilerdi talap etip, saýal joldady:
1) Bıznestiń mindetti tólem jasaýyn mindetteıtin bıýdjetten tys jáne qarajatty jumsaýy ashyq emes kóptegen qorlar qurý praktıkasy toqtatylsyn. Mundaı tólemderdiń bári is júzinde bızneske qosymsha salyq bolyp otyr, sondyqtan olar bıýdjet arqyly ǵana ótkizilip, Parlamenttiń qarajatyn bekitýi jáne baqylaýymen ǵana isin júrgizetin bolsyn.
2) Burynnan qurylǵan osyndaı qorlardyń báriniń jumys isteý qaǵıdasy qaıta qaralsyn jáne qajeti joqtar taratylyp, esepshotyndaǵy qarajattary bıýdjetke aýdarylsyn.
3) Týrıstik, medısınalyq jáne basqa da salalardaǵy táýekelderdi saqtandyrý júıesiniń naryqtyq jolmen damýy úshin naqty yntalandyrý sharalary jasalyp, bul qyzmetterdiń sapasy arttyrylsyn jáne qatysýshylardyń jaýapkershilikteri naqtylansyn.
Saýalǵa «Aq jol» demokratııalyq partııasy fraksııasynyń barlyq músheleri de qol qoıdy.
Merýert QAZBEKOVA,
Májilis depýtaty
