Sapar aıasynda kelissózder júrgizilip, birqatar ekijaqty kelisimderge qol qoıyldy. Eki el basshylary óńirlik kún tártibindegi negizgi aspektilerdi jáne qarym-qatynasty nyǵaıtý máselelerin talqylady.
Yntymaqtastyq arta tústi
О́zbekstan bıligine Shavkat Mırzııoev kelgennen beri eki el arasyndaǵy qarym-qatynastyń jıileı túskeni ras. Bul elge jańa prezıdent saılanǵannan keıingi alǵashqy bolyp memlekettik sapar jasap otyrǵan da Qazaqstan Prezıdenti eken. Jalpy Shavkat Mırzııoev bizdiń elmen baılanysty bekemdeı túsýge aıryqsha múddeli ekeni bıylǵy naýryzdaǵy Qazaqstan saparynan da aıqyn ańǵarylǵan bolatyn. Sol sapardyń aıasynda da kóptegen qujatqa qol qoıylyp, qazaq-ózbek qatynasy jańa beleske qadam basqan edi. Az ýaqyt ishinde eki el Prezıdentteriniń alty márte júzdesýiniń ózi elder arasynda sheshimin kútken kóp máseleniń jınalyp qalǵanyn, ýaqyt ozdyrmaı kóptegen kelisimderge qaıta qol qoıyp, yntymaqtastyqqa jańasha serpilis jasaýdyń qajettiligi bolǵanyn kórsetedi.
О́zbek aǵaıyndar Qazaqstan Prezıdentiniń osy saparyn da erekshe baǵalap, kórshisiniń Kóshbasshysyn kútip alýǵa asa bir yjdaǵattylyqpen daıyndalǵanǵa uqsaıdy. Tashkent kóshelerinde jıi ilingen kóz súrindirer kók týlarymyz, qazaq baýyrlaryna «qosh keldiń» aıtqan bılbordtar, tipti olardyń, qazaq tilinde jazylýynyń ózi kórshiniń bizge degen kóldeı kóńilin kórsetkendeı.
Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevty Tashkent áýejaıynan О́zbekstan Prezıdenti Shavkat Mırzııoev qarsy aldy. Memlekettik saparǵa laıyq jol-joralǵysy, resmı rásimderi jasalǵan soń Prezıdentter О́zbekstan halqynyń jalpyulttyq sımvoly bolyp sanalatyn «Táýelsizdik jáne gýmanızm» monýmentine gúl shoǵyn qoıdy. Odan soń Memleket basshysy О́zbekstan Prezıdentimen birge Tashkent qalasynyń eń kórnekti oryndarynyń biri sanalatyn «Tóle bı kesenesi» sáýlet keshenine bardy. Kesenede qazaqtyń ataqty tarıhı qaıratkeri Tóle bı jerlengen. Bul sáýlet eskertkishi – qazirgi Tashkent aýmaǵyndaǵy eń kóne eskertkish. Kesene XV ǵasyrdyń birinshi jartysynda salynǵan-dy.
Sáýlet keshenin aralaǵan soń Nursultan Nazarbaev pen Shavkat Mırzııoev buqaralyq aqparat quraldary úshin qysqasha brıfıng ótkizdi. Onda memleketter basshylary baýyrlas elder arasyndaǵy ózara qarym-qatynastyń jańa kezeńi bastalǵanyn málimdedi. Odan soń Prezıdentter «О́zbekstan-Qazaqstan: yntymaqtastyqtyń jańa kezeńi» atty ónerkásip kórmesin aralap kórdi. Onda memleketter basshylary qazaqstandyq taýar óndirýshilerdiń ónimimen tanysty. Kórmede áskerı-tehnıka, avıasııa, farmasevtıka, toqyma óndirisi, qurylys, sondaı-aq mashına jasaý, avtomobıl qurastyrý jáne IT salalaryndaǵy qazaqstandyq 50-den astam iri kompanııalardyń eksportqa arnalǵan ónimderi qoıylǵan eken.
Bul kúni Qazaqstan Prezıdenti О́zbekstannyń burynǵy prezıdenti Islam Kárimovtiń eskertkishine gúl shoǵyn qoıý rásimine de qatysty. О́zbekstannyń tuńǵysh prezıdentine arnalǵan monýment Tashkentte «Aqsaraı» rezıdensııasynyń aldyna qoıylyp, 2017 jylǵy 31 tamyzda ashylǵan bolatyn.
Keleli kelissózder
Elbasynyń О́zbekstanǵa memlekettik sapary aıasynda el kóshbasshylary ekijaqty jáne keńeıtilgen quramda kelissózder ótkizdi. Kezdesýde О́zbekstan prezıdenti Shavkat Mırzııoev Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevqa shynaıy rızashylyǵyn bildirip, barsha Qazaqstan halqyna degen zor qurmetin jetkizdi.
«Osy jyldy eki eldiń qarym-qatynasyndaǵy tarıhı jyl dep aıtýǵa tolyq negiz bar. Memleketterimiz arasynda ekonomıkanyń barlyq salasy boıynsha aıtarlyqtaı ilgerileýshilik baıqalýda. Bul bizdiń altynshy kezdesýimiz. Ol baýyrlas eki el arasyndaǵy dostyq nıetti bildiredi», dedi О́zbekstan Prezıdenti.
Shavkat Mırzııoev Qazaqstannyń EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesin jáne Islam yntymaqtastyǵy uıymynyń ǵylym jáne tehnologııalar jónindegi birinshi sammıtin joǵary deńgeıde ótkizýi Nursultan Nazarbaevtyń bıik bedeliniń arqasynda múmkin bolǵanyn atap ótti.
Qazaqstan Prezıdenti ózbek kóshbasshysyna saparmen kelýge shaqyrǵany jáne qonaqjaılyq tanytqany úshin rızashylyq bildirip, ekijaqty qarym-qatynastardyń qarqyndy damyp kele jatqanyn, sondaı-aq ony odan ári keńeıtýdiń áleýeti zor ekenin aıtty.
«Siz az ýaqyt ishinde ekijaqty qarym-qatynasty tabysty damytýǵa zor úles qostyńyz. Biz kezdesýlerimizdiń arqasynda kóptegen túıtkildi máselelerdi sheshe aldyq. Bizdiń tilimiz, mádenıetimiz, dinimiz ortaq. Sondyqtan bizde tyǵyz yntymaqtasýdan basqa jol joq. О́zara is-qımylymyz tıimdi bolý úshin naqty ister atqaryp, bir-birimizdi qoldaýymyz qajet», dedi Memleket basshysy.
Nursultan Nazarbaev О́zbekstannyń óńirde mańyzdy ról atqaratynyna erekshe toqtalyp, Shavkat Mırzııoevtiń eki eldiń iskerlik yntymaqtastyǵyn jandandyrýǵa aıryqsha úles qosqanyn atap ótti.
«Siz Prezıdent laýazymyndaǵy bir jyl ishinde kóp jumys atqardyńyz. Sizdiń valıýtalyq retteý, shekarany ashý, bıznesti damytý úshin jaǵdaı jasaý jóninde qabyldaǵan sheshimderińizdi tarıhı sheshimder dep ataýǵa bolady. Bizdiń iskerlik qarym-qatynastarymyz ózara tıimdi jaǵdaılarǵa negizdelýge tıis», dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Sondaı-aq kelissóz barysynda saýda-ekonomıkalyq, ınvestısııa, aýyl sharýashylyǵy, kólik-tranzıt, áskerı-ónerkásip jáne mádenı-gýmanıtarlyq salalaryndaǵy eki el arasyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtý máseleleri talqylandy.

Kólik qatynasy kúsheıdi
Qazaqstan Prezıdentiniń О́zbekstan Respýblıkasyna memlekettik saparynyń qorytyndysy boıynsha eki eldiń basshylary qatysqan arnaıy baspasóz máslıhaty ótti. Onda Nursultan Nazarbaev joǵary deńgeıdegi turaqty kezdesýler ıgi dástúrge aınalǵanyna toqtalyp, О́zbekstanǵa jasaǵan osy saparyn tarıhı sapar dep atady. «Az ǵana merzimde osymen altynshy ret júzdesip otyrmyz. Bul – bizdiń strategııalyq seriktestigimizdiń, ekijaqty qarym-qatynastardyń qarqyndy damýynyń jarqyn mysaly», dedi Memleket basshysy.
Nursultan Nazarbaev Shavkat Mırzııoevpen jasalǵan ýaǵdalastyqtardyń qorytyndylary boıynsha eki el arasyndaǵy yntymaqtastyqty, sonyń ishinde kólik salasyndaǵy baılanystardy nyǵaıtýǵa qatysty qol jetkizilgen nátıjelerge nazar aýdardy.
«Qazirdiń ózinde ýaǵdalastyqtarymyzdyń naqty nátıjeleri kórine bastady. Máselen, aptasyna eki ret Almaty men Tashkent arasynda «Tulpar-Talgo» júrdek poıyzy qatynaıdy. Bizdiń ulttyq áýe tasymaldaýshylarymyz eki eldiń astanalary arasynda qosymsha reıster ashty, aldaǵy ýaqytta basqa da qalalarymyz arasynda áýe qatynasy ornaıdy. Turaqty avtobýs qatynasy bar. Iri memleketaralyq avtojoldy jóndeý jumystary júrgizilýde. M-39 avtodálizinde eki ótkizý pýnkti ashyldy. Qazaqstan-О́zbekstan yntymaqtastyǵynyń aıasynda avtomobıl qurastyrý jónindegi joba júzege asyryldy», dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Taýar aınalymy artty
Sonymen qatar, Elbasy keń aýqymdy baǵyttar boıynsha ekijaqty qatynastardy jandandyrý ózara taýar aınalymyna oń yqpal etkenin atap ótti.
Bul rette О́zbekstannyń ımporttalatyn taýarlardyń keıbir túrine aksızdi tómendetý týraly sheshimi saýda yntymaqtastyǵyn jandandyrý jolynda jasalǵan oń qadam bolǵanyn, nátıjesinde bıylǵy 7 aıdyń ishinde ekijaqty saýda 35%-ǵa óskenin tilge tıek etti. «Bul – óte jaqsy nátıje. 2020 jylǵa qaraı taýar aınalymyn 5 mlrd dollarǵa jetkizý mindeti qoıyldy. Osyǵan oraı, Úkimetterimizge ózara tıimdi yntymaqtastyqty jandandyrý jáne paıdalanylmaǵan barlyq rezervti jumyldyrý jóninde tapsyrma berildi», dedi Nursultan Nazarbaev.
Qazaqstan Prezıdenti sondaı-aq energetıka salasyndaǵy ınvestısııalyq seriktestik pen yntymaqtastyqty keńeıtý qajettigine nazar aýdardy.
«Ortamerzimdi perspektıvada birlesken 2-3 iri ınvestısııalyq jobany iske asyrýǵa ýaǵdalastyq. Elderimizdiń gaz salasyndaǵy yntymaqtastyǵy tıimdi damyp keledi. Úkimetterimizge ekijaqtyń múddesinen shyǵatyn jańa gaz jobalaryn pysyqtaý tapsyryldy», dedi Elbasy.
Memleket basshysy eki el arasyndaǵy baılanystardy keńeıtýge septigin tıgizetin О́ńiraralyq yntymaqtastyq forýmyn turaqty túrde ótkizýdiń mańyzdylyǵyn da atap ótti. Ǵarysh ındýstrııasyn damytý boıynsha birlese jumys jasap, osy salada ózara tıimdi baılanystar ornatý qajettigin aıtty.

Sý máselesi sheshiledi
Qazaqstan Prezıdenti baspasóz máslıhatynda О́zbekstan Prezıdentimen sý máselesin keńinen talqylaǵanyna toqtaldy.
«Bul másele búkil Ortalyq Azııa óńiriniń odan ári damýy úshin aıryqsha mańyzǵa ıe. Ortalyq Azııanyń shekaraaralyq sý resýrstary óńirdegi barlyq halyqtardyń ortaq murasy men ıgiligi bolyp tabylatynyn atap ótken jón», dedi Nursultan Nazarbaev. Sonymen qatar, Memleket basshysy О́zbekstan Prezıdentimen Aral teńiziniń jaǵdaıyna qatysty kelissóziniń qorytyndysy týraly aıtty.
«Kelesi jyly Halyqaralyq Araldy qutqarý qoryna 25 jyl tolady. Qazir ol Aral máselesi jónindegi birden-bir memleketaralyq tetik bolyp tabylady. Osyǵan oraı biz Qordyń jumysyn jandandyrý qajettigi jónindegi ustanymdarymyz ortaq ekenin rastadyq. Atap aıtqanda, biz 2018 jyly joǵary deńgeıde kezdesý ótkizip, áriptesterimizben birge barshamyzǵa ortaq osy máseleni sheshýdiń ózara tıimdi joldaryn talqylaýǵa nıetti ekenimizdi bildirdik, dedi Elbasy.
Ustanymymyz uqsas
Nursultan Nazarbaev kelissózder barysynda óńirlik jáne halyqaralyq kún tártibindegi ózekti máselelerge erekshe nazar aýdarylǵanyna toqtalyp, kóptegen halyqaralyq oqıǵalarǵa qatysty Qazaqstan men О́zbekstannyń ustanymy uqsas ekenin atap ótti.
«Biz kópjaqty formatta, sonyń ishinde Qazaqstannyń BUU-nyń Qaýipsizdik Keńesindegi músheligi aıasynda ózara is-qımyl jasaýdyń máselelerin qarastyrdyq. Aýǵanstandaǵy jaǵdaıǵa baılanysty óńirde qaýipsizdikti qamtamasyz etý máselelerine qatysty pikir almastyq. Islam Yntymaqtastyǵy Uıymynyń ǵylym jáne tehnologııalar jónindegi Astana sammıtiniń qorytyndylaryn, sondaı-aq Tashkenttiń Islam Yntymaqtastyǵy Uıymynyń osyndaı sammıtin О́zbekstanda ótkizý týraly bastamasyn talqyladyq», dedi Prezıdent.

Rýhanı múdde ortaq
Memleket basshysy, sondaı-aq eki el arasynda mádenı-gýmanıtarlyq baılanystardy damytýdyń mańyzdy ekenin aıtty.
«Bizdiń tyǵyz mádenı-gýmanıtarlyq baılanystarymyz dostyq qarym-qatynastarymyzdyń mańyzdy faktory bolyp sanalady. Biz 2018 jyly Qazaqstanda О́zbekstan jylyn ótkizýge kelistik. О́zbekstanda Qazaqstan jylyn da ótkizý kún tártibinde tur. Osy bastamalar aıasynda túrli is-sharalar ótkizilip, olar baýyrlas halyqtarymyzdyń jaqyndastyǵyn odan ári tereńdetýge septigin tıgizedi», dedi Nursultan Nazarbaev.
Memleket basshysy sapar qorytyndylaryn joǵary baǵalap, onyń Qazaqstan men О́zbekstan arasyndaǵy dástúrli tatý kórshilik, dostyq jáne senimge negizdelgen baılanystar men seriktestikti odan ári nyǵaıtýǵa serpin beretinine senim bildirdi.
«Qazaqstan men О́zbekstan kóshbasshylarynyń birlesken málimdemesin qabyldadyq. Úkimetterimiz Qazaqstan-О́zbekstan qarym-qatynasy men yntymaqtastyǵyn odan ári damytýǵa baǵyttalǵan birqatar ekijaqty qujattarǵa qol qoıdy, dedi Memleket basshysy.
Elbasy Qazaqstan delegasııasynyń jáne jeke óziniń atynan ózbek halqynyń ósip-órkendeýine nıettestik bildirip, barlyq bastamalaryna tabys tiledi. Sondaı-aq ekijaqty jáne kópjaqty qarym-qatynastarǵa qoldaý bildiretinin aıtty.
«Ǵasyrlar toǵysynda» ózbekshe «sóıledi»
О́zbekstan Prezıdenti Qazaqstan Prezıdentine nıettestigi úshin alǵys aıtyp, Nursultan Nazarbaevtyń ultaralyq jáne óńiraralyq qaqtyǵystardy sheshýdegi bitimgershilik rólin erekshe atap ótti.
«Sizdiń «Ǵasyrlar toǵysynda» atty kitabyńyz ózbek tiline aýdaryldy. Men Sizge sol kitapty ystyq yqylaspen kórsetkim keledi», dedi Shavkat Mırzııoev.
О́zbekstan kóshbasshysy bul kitapty 1996 jyly Jızaq oblysynyń hokımi bolyp turǵanda oqyǵanyn aıtyp, Nursultan Nazarbaevtyń kitabynan úzindi keltirdi. Kitaptyń «Qazaqtar talaı jerde tutasymen qyrylyp ketýge shaq qaldy. Biraq ómirge qushtarlyq, azattyqqa qushtarlyq qaıtadan jyǵylǵan eńseni kóterip, táýekelge bel býǵyzdy. Men óz halqymdy súıemin. Onyń meni bala kezimnen sabyr men parasatqa baýlyǵanyn maqtanysh tutamyn. Beıbit tásilderge ǵana júginip, shıelenis pen kıkiljińniń erejelerine moıyn usynǵym kelmeıtindigi de sondyqtan», degen joldaryn О́zbekstan basshysy tebirene oqyp berdi. Sondaı-aq Shavkat Mırzııoev bul kitaptyń О́zbekstannyń Memlekettik basqarý akademııasynda oqý úderisi barysynda paıdalanylatynyn atap ótti.
«Biz úshin Astana Qazaqstan Prezıdentimen astasatyn uǵym. Astana – Sizdiń Otanyńyzǵa degen súıispenshiligińizdiń kórsetkishi. Men Sizdi maqtan tutamyn» dedi О́zbekstan basshysy.

О́zbektiń «tosyn syıy»
Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev О́zbekstan Respýblıkasynyń «El ıýrt hýrmaty» («Halyq pen Otan qurmeti») ordenimen marapattaldy. Ordendi Elbasyna О́zbekstan Prezıdenti Shavkat Mırzııoev tabystady. Orden jónindegi tosyn jańalyqty О́zbek basshysy baspasóz máslıhaty aıaqtalǵanda aıtty. «Keshe men Jarlyqqa qol qoıdym. Sonyń mátinin oqyp berýge ruqsat etińiz», dedi Shavkat Mırzııoev.
«Nursultan Ábishuly Nazarbaev – álemdik deńgeıdegi kórnekti memleket jáne saıası qaıratker, táýelsiz Qazaqstan Respýblıkasynyń negizin qalaýshy. Ult Kóshbasshysynyń dana basshylyǵymen Qazaqstan álemdik qoǵamdastyqta laıyqty orynǵa ıe bolyp, búginde naryqtyq ekonomıkasy qýatty ári azamattyq qoǵamy ashyq qarqyndy damyǵan demokratııalyq memleket bolyp sanalady. Qazaqstan Prezıdenti bizdiń táýelsiz memleketterimizdiń tatý kórshilik pen ózara túsinistik qarym-qatynastaryn qalyptastyrýdyń bastaýynda boldy. Nursultan Nazarbaevtyń zor jeke úlesiniń arqasynda baýyrlas ózbek jáne qazaq halyqtary arasyndaǵy dostyq pen yntymaqtastyqtyń berik kópiri jasaldy. Osy negizde qazirgi ýaqytta elderimizdiń ózara tıimdi jáne jemisti baılanystary nyǵaıyp keledi. Bizdiń elderimiz arasyndaǵy dástúrli dostyq qarym-qatynas pen strategııalyq seriktestikti nyǵaıtyp, ony keńeıtýge, sondaı-aq beıbitshilik pen damý jolyndaǵy halyqaralyq yntymaqtastyqty arttyrýǵa qosqan zor úlesi úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Ábishuly Nazarbaev «El ıýrt hýrmaty» ordenimen marapattalsyn» delingen Jarlyqta.
Memleket basshysy óz kezeginde Shavkat Mırzııoevke jáne barsha ózbek halqyna shyn nıetpen asa mańyzdy marapat úshin alǵys bildirdi.
«Men shetelderdiń de, elimizdiń de kóptegen marapatyna ıe boldym, alaıda bul marapattyń orny erekshe. О́ıtkeni kórshi memlekettiń joǵary baǵasyna ıe bolý zor mártebe. Men úshin bul tosyn syı. Biz árdaıym ózbek halqymen qýanyshty da, qaıǵyny da birge bólisetinimizdi atap ótkim keledi. Tek osylaı ǵana biz táýelsizdigimizdi saqtap qala alamyz. Búgin kún tártibinde turǵan barlyq másele sheshildi, jańa mindetter qoıyldy. О́zbek halqyna jáne Shavkat Mırzııoevke taǵy da rızashylyǵymdy bildiremin», dedi Nursultan Nazarbaev.
Brıfıngti qorytyndylaǵan О́zbekstan Prezıdenti Qazaqstan Prezıdentine tabys etilgen marapat ózbek halqynyń jáne jeke óziniń Nursultan Nazarbaevqa degen shynaıy nıeti ekenin atap ótti.
On qujatqa qol qoıyldy
Memleket basshysynyń О́zbekstan Respýblıkasyna memlekettik sapary aıasynda 10 mańyzdy qujatqa qol qoıyldy. Atap aıtqanda, «Qazaqstan temir joly» ulttyq kompanııasy» aksıonerlik qoǵamy men «Ýzbekıstontemırıýlları» aksıonerlik qoǵamy arasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisim; Qazaqstan Respýblıkasy Qyzylorda oblysynyń ákimdigi men О́zbekstan Respýblıkasy Naýaı oblysynyń hokımııaty arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq salalardaǵy ózara túsinistik týraly memorandým; Qazaqstan Respýblıkasy Ońtústik Qazaqstan oblysynyń ákimdigi men О́zbekstan Respýblıkasy Tashkent oblysynyń hokımııaty arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq salalardaǵy ózara túsinistik týraly memorandým; Qazaqstan Respýblıkasy Ońtústik Qazaqstan oblysynyń ákimdigi men О́zbekstan Respýblıkasy Syrdarııa oblysynyń hokımııaty arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq salalardaǵy ózara túsinistik týraly memorandým; Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi men О́zbekstan Respýblıkasy Memlekettik keden komıteti arasyndaǵy kontrabandamen jáne keden zańnamalarynyń buzylýymen kúres júrgizýdegi yntymaqtastyq týraly kelisim; Qazaqstan Respýblıkasy Úkimeti men О́zbekstan Respýblıkasy Úkimeti arasyndaǵy áskerı-tehnıka salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisim; Qazaqstan Respýblıkasy Úkimeti men О́zbekstan Respýblıkasy Úkimeti arasyndaǵy energetıka salasyndaǵy yntymaqtastyqtyń birqatar máseleleri týraly negizdemelik kelisim; Sý qatynastary salasyndaǵy yntymaqtastyq máseleleri jónindegi jol kartasy; Qazaqstan-О́zbekstan memlekettik shekarasynyń ótkizý pýnktteri men avtomobıl joldaryn qaıta jóndeý jáne jańǵyrtý, sondaı-aq tıisti aýmaqty abattandyrý jónindegi jol kartasy.
Jıyn sońynda Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti men О́zbekstan Respýblıkasy Prezıdentiniń birlesken málimdemesine qol qoıyldy.
Dınara BITIK,
«Egemen Qazaqstan» –
Tashkentten
Sýretter Prezıdenttiń baspasóz qyzmetinen alyndy