Qaırat Ábdirahmanovtyń aıtýynsha, áńgime negizinen soǵysty toqtatý men áskerı jáne gýmanıtarlyq kómek kórsetý tóńireginde órbigen. Mınıstr Astana otyrysynyń nátıjesinde Sırııadaǵy jaǵdaı jaqsy baǵytqa ózgerip, daǵdarysty saıası kelissózder arqyly sheshýdiń kókjıegi keńeıe túskenine toqtaldy.
«Qazaqstan Prezıdentiniń úzdiksiz qoldaýymen júzege asyp kele jatqan Sırııa máselesi boıynsha Astana prosesi óz máresine jetti. Jıynǵa qatysýshylar Astana platformasy aıasynda osyǵan deıin kelisilgen ýaǵdalastyqtardyń oryndalý barysyn talqylap, Sırııadaǵy jaǵdaıdy retteý boıynsha ózara is-qımyl joldaryn tanystyrdy», – dedi Syrtqy ister mınıstri Q.Ábdirahmanov.
Mınıstr Sırııadaǵy shıelenistiń qaıta órshýi eshqandaı tarapqa paıda ákelmeıtinin aıtty. Sondaı-aq ol eldegi jaǵdaıdy turaqtandyrýǵa áseri bar memleketter saıası kelissózder júrgizýdi mańyzdy dep esepteıtinin jetkizdi.
«Qazaqstan Sırııadaǵy jaǵdaıdy retteýge baǵyttalǵan barlyq beıbit bastamalardy qoldaı otyryp, kelissózderge óz alańyn usynýyn jalǵastyra beredi. Elde qaqtyǵys beleń alysymen, Qazaqstan Prezıdenti N.Nazarbaev álem elderin Sırııadaǵy shıelenisti beıbit jolmen sheshýge shaqyrǵan bolatyn. Qańtarda bastalǵan Astana kelissózderiniń tabysty bolatynyna senbegender tabyldy. Alaıda, osynda jınalǵandardyń jigeriniń arqasynda Sırııadaǵy jaǵdaıdy beıbit jolmen sheshýge múmkindik týyp otyr», – dedi Q.Ábdirahmanov.
Sonymen qatar, Syrtqy ister mınıstri Astanadaǵy kelissózderdiń arqasynda beıbitshilik pen turaqtylyqty qaıta ornatýda mańyzdy nátıjelerge qol jetkenin habarlap, Sırııada deeskalasııa aımaqtary qurylatynyn maǵulymdady. Q.Ábdirahmanovtyń pikirinshe, bul – Astana kelissózderiniń mańyzdy sheshimderiniń biri.
Jıyndy qorytyndylaǵan Q.Ábdirahmanov Iran, Reseı jáne Túrkııa tarapynyń ortaq málimdemesimen tanystyrdy. Onda atalǵan úsh eldiń Sırııa arab respýblıkasynyń birligi men aýmaqtyq tutastyǵyn, egemendigi men táýelsizdigin saqtaı otyryp, kepil memleketter retinde eldegi birqatar zorlyq-zombylyqty azaıtyp, oq atýdy toqtatýdy qoldaıtyny aıtylǵan.
Úsh eldiń málimdemesinde birqatar máseleler qaralǵan. Onda 2017 jylǵy 4 mamyrda kelisilgen Memorandýmǵa sáıkes, 4 deeskalasııa aımaǵyn qurý isi jarııalanǵan. Atap aıtar bolsaq, shyǵys Gýta, Homs ólkesiniń soltústiginde, Idlıb jáne kórshi aýdandarda, Sırııanyń ońtústiginde turaqtandyrý aımaǵy qurylmaq. Áıtse de, mundaı deeskalasııa aımaqtary ýaqytsha, 6 aılyq merzimge jasalady jáne ony uzartý kepil memleketterdiń quzyretine kiredi. Málimdemede mundaı aımaqtardyń Sırııanyń birligi men tutastyǵyna nuqsan keltirmeıtini aıtylǵan.
Sırııadaǵy shıeleniste birneshe qarýly toptyń qaqtyǵysyp jatqany málim. Solardyń keıbiri terrorıstik uıym retinde tanylǵan. Kelesisi memlekettiń negizgi kúshi sanalady. Osyǵan oraı, kepil memleketter málimdemesinde Sırııa arab respýblıkasy bıligi jáne Qarýly oppozısııa kúshterimen qaqtyǵysýdyń aldyn alý maqsatynda Idlıb provınsııasy men kórshi aýdandardaǵy áskerı kúshterdi qaıta ornalastyrý máselesi qarastyrylǵan. Al ILIM, «Djabhat án-Nýsrı» sekildi «Ál-Kaıdamen» qatysy bar terrorıstik toptarmen kúres jalǵasa beredi. Sonymen birge, deeskalasııa aımaqtaryndaǵy jaǵdaıdy baqylaý maqsatynda Iran-Reseı-Túrkııa birlesken basqarý ortalyǵyn qurý josparlanyp otyr.
«Astana kelissózin baqylaýshylar jáne múddeli halyqaralyq qoǵam múshelerin Sırııadaǵy deeskalasııa men turaqtandyrý áreketin qoldaýǵa, Sırııa turǵyndaryna qosymsha kómek jiberýge, tarıhı qundylyqtardy qorǵap, áleýmettik jáne ekonomıkalyq ınfraqurylym sekildi ómirge qajetti obektilerdi qaıta qalpyna keltirýge shaqyramyz», – dedi málimdemeni oqyǵan Q.Ábdirahmanov.
Astana kelissózderin jıynǵa qatysýshylar joǵary baǵalady. Úsh eldiń málimdemesinde Elbasy N.Nazarbaevtyń Sırııa kelissózderiniń 6-shy kezeńin ótkizýge qosqan úlesine rızashylyǵyn bildirdi. Damask delegasııasynyń múshesi Bashar ál-Djaafarı Astanadaǵy kelissózderdiń tıimdiligi mol ekenin sóz etti. Onyń paıymdaýynsha, Astanadaǵy prosestiń paıdasy mol bolǵandyqtan, birqatar memleketter qyzyǵýshylyq tanytyp otyrǵan kórinedi. О́z kezeginde Sırııa oppozısııasy delegasııasynyń ókili Aıman ál-Ásımı kózdelgen maqsattarynyń birine qol jetkizgenin aıtady.
«Osy kezeńde 3 mıllıon turǵyny bar Idlıbte deeskalasııa aımaǵyn qurý jóninde kelisim jasaldy. Bul – búgingi basty maqsat bolatyn. Mundaı ońtaıly qadamdar Jenevada saıası sheshimderge óz áserin tıgizedi. Sırııa bıligi tutqynǵa túskenderdi bosatýdy múmkindiginshe keıinge qaldyrýdy kózdep otyr. Alaıda, Qazaqstan men Reseı tarapy bul máselede kómek qolyn sozatynyna ýáde berdi», – dedi oppozısıonerler ókili Aıman ál-Ásımı.
Sırııadaǵy shıelenisti sheshý barysynda atalǵan elde eshkimge bas bermeı asaýlyq tanytqan serkelerdiń basyn bir ortaǵa jınap, oń nátıjege qol jetkizý ońaıǵa soqqan joq. Sırııada áli de sheshilmegen máseleler jeterlik. Osyǵan sáıkes, kelissózderge qatysýshylar kelesi bas qosýdyń bıylǵy qazanda ótetinin habarlady.
Abaı ASANKELDIULY,
«Egemen Qazaqstan»
Sýretti túsirgen
Orynbaı BALMURAT,
«Egemen Qazaqstan»
