Jıyndy ashqan Tóraǵanyń orynbasary talqylanyp otyrǵan másele sońǵy jyldary elimizde ǵana emes, kóptegen memleketter úshin kún tártibinen túspeıtin mańyzdy máseleniń birine aınalǵanyn atap ótti. Sondyqtan da ótken jyldyń qyrkúıek aıynda Memleket basshysynyń arnaıy Jarlyǵy negizinde Din isteri jáne azamattyq qoǵam mınıstrligi qurylyp, qyzmetke kirisken edi.
«Al Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» degen ataýmen jarııalanǵan baǵdarlamalyq maqalasynda qoǵamdyq sanany jańǵyrtý isi saıası-ekonomıkalyq jańǵyrýmen qatar júrgizilip, tipti onyń ózegine aınalýy tıis ekendigi atap kórsetildi. Búgingi basqosýymyzda biz osy baǵyttaǵy jospar-jumysymyzdy aıqyndap, pysyqtaı túsemiz», dedi V.Bojko.
Sodan keıingi sóz Din isteri jáne azamattyq qoǵam mınıstri Nurlan Ermekbaevqa berildi. Mınıstr óz sózinde din men azamattyq qoǵam jáne jastar saıasaty salalaryndaǵy memlekettik múddeniń qorǵalyp, júzege asýyna qatysty jumystardyń jaı-kúıinen habardar etti.
«Sońǵy jyldary bizdiń dinı aýdıtorııamyzǵa syrtqy teris yqpaldar kúsheıdi. Oǵan aqparattyq keńistiktiń ashyqtyǵy men jahandaný úderisteri yqpal etýde. Internet, áleýmettik jeliler sııaqty ózge de kommýnıkasııalyq quraldar turǵyndar sanasyna jappaı ıdeologııalyq áser etýge meılinshe beıimdeldi», dedi N.Ermekbaev.
Onyń sózine qaraǵanda, qazir azamattardyń 10 paıyzy ózderin ateıst nemese agnostık dep sanaıdy. Al 75 paıyzy ózderin Qudaıǵa senýshiler dep esepteıdi. Biraq dinı joralǵylardy turaqty ustanbaıdy. Sondaı-aq dindarlardyń 16 paıyzǵa jýyǵy barlyq dinı joralǵylardy oryndaıdy. Sol sebepten de dinshildik deńgeıiniń ósýi radıkaldy ıdeologııaǵa yqpal etýge kóp múmkindik beredi. Qandaı aǵym men konfessııa bolsyn dinı fanatızm arqyly qaýip-qater tóndirýi múmkin. Bul jerdegi másele tek dinı saýattylyqta emes. Dinı bilim tıisti tárbıe men saıası saýattylyqpen baılanysta bolýy kerek», dedi mınıstr.
Sondyqtan da salalyq vedomstvo tarapynan elimizdegi meshitterde tártiptiń biryńǵaı erejesin bekitý josparlanyp jatqan kórinedi.
«Búginde Qazaqstandaǵy meshitterde tártiptiń biryńǵaı erejesi ázirlendi. Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasyna bizdiń usynys boıynsha tártiptiń biryńǵaı erejesi daıarlanyp, engizildi. О́ıtkeni sońǵy kezderi bir joralǵyny óńirlerdegi ımamdardyń ártúrli oryndaýyna baılanysty qoǵam tarapynan shaǵymdar jıilep ketken. Sondyqtan da QMDB-ǵa joralǵylardyń bóligin birizdendirý jaıynda usynys jasadyq. Qazir bul úderis qyzý júrgizilip jatyr», dedi vedomstvo basshysy.
N.Ermekbaevtyń aıtýynsha, ımamdar jumysynyń pishimin ózgertý boıynsha da tıisti sharalar qabyldanǵan. Keńeıtilgen túsindirý jumystary negizinen dindarlar arasynda jáne dinı ǵımarattarda da júzege asyrylýda. Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy basshylyǵymen birlese otyryp, bilikti ımamdardyń pýly qurylyp, olar destrýktıvti aǵymdardyń ókilderimen belgili baǵyttar boıynsha jumystar atqarýda.
Alqaly keńeste mınıstrden keıin qosymsha baıandama jasaǵan Májilistiń Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń tóraǵasy Máýlen Áshimbaev balalardy kúmándi dinı uıymdarǵa tartqany úshin jaýapkershilikti kúsheıtý kerektigin qadap aıtty. Onyń deregine súıensek, Qazaqstanda jyl saıyn 30 myń bala kúmándi dinı uıymdarda bilim alatyn kórinedi.
«Qazirgi tańda balalarǵa dinı bilim beretin uıymdardyń jumysyna qatysty kóptegen suraqtar týyndaıdy. Elimizde jyl saıyn 30 myńǵa jýyq balanyń dinı saýatyn ashatyn 1 myńǵa jýyq bilim berý mekemesi jumys isteıdi. О́z kezeginde olar bilim berý ortalyǵy, ınternat, qor, kýrs jáne jazǵy lager degen sııaqty ataýlarǵa ıe. Bizdiń tekserýimiz boıynsha, ókiletti organdar bul uıymdardyń kóbiniń naqty nemen aınalysatynyn bilmeıdi. Al Bas prokýratýranyń málimetinshe, olardyń qatarynda kúmándi uıymdar da joq emes. Osylaısha, balalar din jolyna túsedi. Bul jerdegi basty qaýip – balalardyń destrýktıvti dinı aǵymdardyń yqpalynda ketý múmkindiginde bolyp tur. Endeshe balalardy kúmándi dinı qurylym jumysyna tartqany úshin belgili bir deńgeıde jaýapkershilikti kúsheıtý qajet shyǵar», dedi M.Áshimbaev.
Jalpy, sala mamandarynyń aıtýynsha, eldegi dinı materıaldardy taratý kanaldaryna udaıy monıtorıng júrgizilip turady. Nátıjesinde ınternette zańǵa qaıshy áreket etetin kontentter ashylyp, anyqtalyp, olardyń jumysy toqtatylyp jatyr. Máselen, bıyldyń ózinde mınıstrlik mamandary 3 myńǵa jýyq saıtty taldap, olardyń 1500-ge jýyǵy zańsyz ári teris baǵyttaǵy materıaldar jarııalaýmen aınalysqany áshkerelengen. Sol sııaqty, 1 tamyzdan bastap Bas prokýratýra men Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstrligi tarapy birlesip, «Kıberbaqylaý» jobasy júzege asyrylýda.
Májilis Tóraǵasynyń orynbasary otyrysty qorytyndylaı kele, nátıjeli jumysqa qol jetkizý úshin múddeli memlekettik organdar men úkimettik emes uıymdardyń jáne jastar men ardagerlerdiń arasyndaǵy ózara baılanys pen tereń yntymaqtastyq ornatýǵa kóńil bólý kerektigin atap ótti.
Nurlybek DOSYBAI,
«Egemen Qazaqstan»
