Aýyl • 21 Qyrkúıek, 2017

«Batyr babalar» memorıaly

1444 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Baǵzydan búginge deıin

«Batyr babalar» memorıaly

Ár óńirdiń damýy úshin jer­gilikti kásipkerlerdi iske tartý, áriptestikke shaqyrý sońǵy kezderi jıi estip qalatyn jaıttardyń biri. Jeke kásipkerlikti damytýǵa, bastaǵan ár iske qoldaý kórsetýge arnaıy jasalǵan baǵdarlamalar az emes. Almaqtyń da salmaǵy bar, kásibi dóńgelenip, isi ońǵa basqan kásipkerler endigide eldiń damýyna úles qospaǵy shart. Almaty oblysy mundaı áriptestikte biraz jetistikke jetip úlgergen aı­maq­­tyń biri. О́ńirde salynyp jatqan ǵımarattar men atqarylyp jatqan sharýalardyń birazynda memlekettik bıýdjettiń ǵana emes mesenattardyń úlesi de az emes. Bul aldaǵy ýaqytta damýdyń bar­lyq salasynda kórinis tabýǵa tıis. Sebebi, ınvestısııany syrttan ǵana emes, ishki kásipkerlerden tartý da asa mańyzdy.

«Rýhanı jańǵyrý» baǵdar­lamasy aıasynda sońǵy aıda eki iri nysan iske qosyldy. Sonyń biri Qarasaı aýdanynda ashylǵan «Batyr babalar» memorıaldy kesheni. Jalpy quny 465 mıllıon teńgeni quraıtyn keshenniń salynýy demeýshilerdiń úlesine tıse, árleý, kórkemdeý jumystaryna jumsalǵan qarjy oblystyq bıýdjetten bólingen. Bul bir búgin ǵana atqaryla salǵan sharýa emes deıdi istiń basy-qasynda júrgender. Osydan biraz buryn dál osyndaı áriptestik negizinde júzege asqan «Nur-Musahan» meshiti men onyń janynan ashylǵan «Kúlıman Ana» medresesiniń salynýy, odan sońǵy «Anaǵa qurmet» dep atalatyn res­pýblıka kóleminde balamasy joq mýzeı qoldanysqa berilgen. «Batyr babalar» memorıaly sol isterdiń zańdy jalǵasy. 

Memorıaldy keshen aq már­mármen árlengen. Sheńberlene bıikteıdi de, tóbesine ornalasqan bolat stelasy alystan men mun­­dalaıdy. Ári-beri ótken jolaý­shylardyń nazaryn birden tartyp turatyn nysannyń eks­pozısııalyq-kórkemdik bezendirý jumysyna bastan-aıaq jaýapty bolǵan «Zamantý» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi. Memorıaldy qorshaı ornalasqan qabyrǵalar da bos turǵan joq. Qazaq halqynyń san ǵasyrlyq erlik jolynyń she­jiresi osy qabyrǵaǵa bederlengen. Bul keshenniń salyný maqsatyn oblys ákimi Amandyq Batalov bylaı túsindirdi:

– Jer jánnaty Jetisýda osyndaı tarıhtan syr shertetin baı muraǵa toly ortalyqtardyń ashylýy úlken qýanysh. Elbasy­myzdyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jań­ǵyrý» maqalasyna sáıkes óńirimizde túrli jobalar júzege asyrylýda. Memorıal kesheniniń batyr babalar rýhyn asqaqtatyp, bolashaq urpaqty otansúıgishtikke tárbıelep, oı salary sózsiz. Búgingi ashylyp otyrǵan «Batyr babalar» memorıaly halyq jadynda qalǵan handar men bılerdiń, batyrlardyń qaharmandyǵyn nasıhattaıtyn bolady. Jastardyń óz Otanynyń na­ǵyz patrıoty bolyp shyǵýy úshin osyndaı ıgi isterdiń paıdasy mol. 

Yqylym zamandaǵy Saq dáýi­rinen tartyp, jańa zamanǵa qazaqty qalaı da súırep shyǵamyz dep júrip sháhıt keshken alashordashy­lar dáýirine deıingi kezeńderdi ret-retimen baıandaıtyn keshendi aralap shyqqan jan ult tarıhynyń negizgi júlgelerinen habardar bolady. Ekspozısııalardyń negizgi mazmuny joryqqa shyqqan batyrlar men sheıit bolǵan bozdaqtardy, jaýgershilik zamanda shaıqasta jan qıǵan jaýyngerlerdi jerleý rásimi – tas qorymdar, jer sharyna ornatylǵan at ústindegi batyr beınesi – tarıhyn at tuıaǵymen jazǵan, eli men jerin at tuıaǵymen qorǵaǵan, sóıtip, izin at tuıaǵymen qaldyrǵan qazaq atty jaýynger halyqtyń tarıhynan syr shertedi. Uzyndyǵy 15, eni 3 metr bolatyn panorama Tumar hanshaıymnyń ataqty jeńisti joryǵy men qazaq-jońǵar soǵysyn beınelepti. Qa­byr­ǵalarǵa qoıylǵan taqtalarda han-sultandar, dańqty qolbasylar men batyrlardyń beınesi beder­lenip, qazaq tarıhyndaǵy orny men atqarǵan isteri jazylǵan. 

Aýmaly-tókpeli zamandardy bastan ótkerip, úzdikse de úzilip ketpeı, búginge jetken Qazaq eliniń asa kúrdeli tarıhy kórinis tapqan keshen «Týǵan jerge taǵzym» baǵdar­lamasy aıasynda iske aspaq 104 jobanyń biri ekenin aıta ketken jón. Keshen 1,04 gektar jerdi alyp jatyr. Aýmaǵy tolyqtaı abat­tandyrylǵan.