Jıyndy ótkizýge bıylǵy jyldyń 4 qyrkúıegindegi Parlament sessııasynyń ashylýy kezinde Prezıdenti N.Nazarbaevtyń mindetti áleýmettik medısıanalyq saqtandyrýdy engizýge baılanysty týyndaǵan ózekti máselelerdi sheshýge oraı júktegen mindetteri sebep boldy. «Dóńgelek ústel» dep atalǵanymen, keń aýqymda uıymdastyrylǵan basqosýǵa Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Qoǵamdyq keńesiniń músheleri, «Atameken» Ulttyq kásipkerler palatasynyń, medısına ýnıversıtetteriniń, Ǵylymı-zertteý ınstıtýttarynyń, aımaqtyq densaýlyq saqtaý basqarmalarynyń, «Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qorynyń» ókilderi qatysyp, qoǵamǵa jańadan engizilip jatqan júıeniń artyqshylyǵy men kemshiligin birge otyryp saralady.
Saqtandyrý júıesin engizý máselelerine oraılastyrylǵan jıynda «Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qory» kommersııalyq emes AQ basqarma tóraıymy Elena Bahmýtova baıandama jasap, «Qorǵa osy ýaqytqa deıin qansha qarjy kelip tústi? Ol qarjyny kim jáne qaıda saqtaıdy? Qarjy qalaı retteledi?» degen sııaqty halyqty tolǵandyryp kele jatqan ótkir saýaldarǵa naqty jaýap berdi. E.Bahmýtovanyń málimetine qaraǵanda, qazaqstandyqtar 15 qyrkúıekke deıin Qorǵa 8 100 000 000 teńge aýdaryp úlgergen. MÁMS Qory medısınalyq qyzmetti tutynýshylardyń sany men túsken qarjy týraly ár apta saıyn esep berip otyrady. Qazir saqtandyrylǵan medısına qyzmetin paıdalanatyndardyń sany 3,9 mıllıonǵa jetken. Bular jarna tólep otyrǵandar sany. Bul kórsetkish ázirge Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń aldyn ala jobalaǵan josparymen sáıkes keledi. «Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý týraly» Zań boıynsha Qor aktıvteriniń saqtalýyna memleket kepildik beredi. Jınalǵan qarjy tek Ulttyq bankte saqtalady jáne osy bank arqyly basqarylady. Olarmen senimdi basqarý týraly kelisim shart jasalǵan» dedi E.Bahmýtova.
Sondaı-aq, densaýlyq saqtaý salasyndaǵy jeke menshik sektordy damytý men onyń qyzmetindegi kedergilerdi tómendetý máselesin qaıta retteýge baılanysty da baıandama jasalyp, aımaqtan kelgen medısına uıymdarynyń basshylary, osy salanyń kásibı jetekshi mamandary jeke menshik klınıkalar tóńiregindegi máselelerdi taldady.
Medısınalyq saqtandyrý qoryna 2018 jyly memlekettik tapsyrys negizinde qyzmet kórsetý jóninde ótinish bergen uıymdardyń jartysyna jýyǵy – jeke menshik klınıkalar. 2018 jyly medısınalyq kómek kórsetýden úmitker densaýlyq saqtaý sýbektileriniń derekqoryna barlyǵy 1519 densaýlyq saqtaý mekemesi ótinish bergen. Onyń 45 paıyzy, ıaǵnı 686-sy jeke menshik medısına mekemesi bolyp tabylady. Reformany tıimdi júrgizýge baılanysty alǵash ret jasalyp otyrǵan derekqorǵa medısınalyq kómektiń negizgi kólemin kórsetetin jetkizýshiler de, medısınalyq qyzmettiń jekelegen túrimen aınalysatyn qosalqy densaýlyq uıymdary da engizilip otyr.
Derekqor turaqty túrde jańartylyp otyrady. Sondyqtan belgili bir sebeptermen bazaǵa qosý týraly ótinish berip úlgermegen densaýlyq saqtaý mekemeleri de aldaǵy ýaqytta tıisti qujatyn tapsyryp, derekqorǵa qosyla alady. Qor kepildendirilgen tegin medısınalyq kómek pen mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý sheńberinde paıda bolǵan qyzmet kólemin derekqorǵa jarııalaıdy.
Azamattardy emdeý mekemelerine tirkeý naýqany – aldaǵy jyldaǵy medısınalyq qyzmetterdi satyp alý úderisiniń zańdy jalǵasy. Turǵyndar bastapqy medısınalyq-sanıtarlyq kómek kórsetetin uıymdarǵa bıylǵy qyrkúıek aıynyń 15-i men qarashanyń 15-i aralyǵynda tirkele alady. Tirkelý kezinde azamattar emhanany erkin tańdaý quqyǵyn paıdalana alady. Al medısına uıymdary ár dárigerge qansha júkteme túsetinin jáne aldaǵy jyly jan basyna shaqqanda túsetin qarjy kólemin aıqyndaý úshin osy eki aıda tirkelgen halyq sanyn naqtylap alýy tıis.
Mınıstr E.Birtanov jıyn bastalmas buryn aldyn-ala tilshilerge bergen suhbatynda, medısınalyq saqtandyrý júıesi engizilgenimen, memleket azamattar aldyndaǵy óz jaýapkershiliginen eshqashan bas tartpaıtynyn aıtyp, kóńil demdedi. О́ıtkeni Ata zańda ár azamatqa tegin medısınalyq kómek kórsetý kepildigi berilgen. MÁMS júıesine sáıkes bolmasa da, ár azamatqa tegin medısınalyq kómek berý josparlanǵan. Ol: birinshiden, jedel járdem kómegi, ekinshi, ımmýnızasııa jáne qosymsha syrqatyna oraı dıagnostıka men emdeý. Mınıstr onkologııa, týberkýlez, psıhıatrııalyq syrqatqa shaldyqqan azamattar búgin de, keleshekte de memleket kómeginen tysqary qalmaıtynyn jetkizdi. MÁMS negizinde saqtandyrylmaǵan turǵyndarǵa eki jylǵa deıin tegin alǵashqy ambýlotrııalyq járdem, túrli dıagnostıkalyq kómek jáne dári-dármekpen qamtasyz etýdi de Úkimet óz mindetine alýdy josparlap otyr. MÁMS-tiń negizgi qarjy kózi jumys berýshi mekemeler men jeke kásipkerler bolǵandyqtan, alǵashqy kezeńniń jumysy tolyǵymen josparǵa sáıkes júrgizilip keledi. Jyl sońyna deıin 25 mlrd teńge saqtandyrý qoryna kelip túsýi tıis. Bul qarjy tek azamattardyń densaýlyǵyn jaqsartýǵa baǵyttalady. E.Birtanov Elbasynyń MÁMS-ti jetildirý máselesine baılanysty bergen naqty tapsyrmalary men talaptaryn oryndaýdy basty mindeti retinde belgilep, júıeniń kemshin tustarymen jumyla jumys istep jatqanyn jetkizdi. Prezıdent aıtqandaı, elimizde ekonomıkalyq jaǵynan belsendi, jumys isteýge qabiletti, ózin-ózi jumyspen qamtyp otyrǵan turǵyndar sany basym. Olar memlekettiń damýyna úles qosyp, salyq tólep otyrǵandyqtan, osy toptyń múmkindiginshe mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý áleýetin jetildirýge baılanysty barlyq túıindi máselelerdi sheshý joldary qarastyrylyp jatyr. Ázirge nátıjesiz emes.
Aıgúl AHANBAIQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
