Jınaqtyń ón boıynda Qýanysh Aıtahanovtyń búkil ómir joly kórinis taýypty. Máskeýde ótken jastyq shaǵy, aýyldy kórkeıtýge qosqan úlesi, Qazyǵurt óńirindegi eleýli eńbegi, ult arysy D.Qonaevpen dıdarlasýy, alǵan sabaǵy, Shardarada shymyr bolyp shyńdalýy, ıdeologııa maıdanyndaǵy eńbekteri, halyq qalaýlysy bolyp atqarǵan qyzmetteri – bári de ádemi baıandalady. El tarıhyna úńilip, jer jaǵdaıyn tereń bilýge talpynysy, aldyńǵy tolqyndy ardaqtap, keıingi býynǵa jasaǵan qamqorlyǵy men iltıpaty kimdi de bolsa beı-jaı qaldyrmaıdy. Qazaqtyń arys uldary týraly tolǵamy da kóp jaıdan habardar etedi.
«Otan – otbasynan bastalady» degen qaǵıda bar. Osy qaǵıdaǵa qatysty oı órbitkende Qýanysh Aıtahanuly tekti áýletten shyqqanyna kóziń jetip qana qoımaıdy, ózi sol úlgini jalǵap, ul-qyzyna ozyq dástúrdi jetkizýmen qatar, boılaryna darytyp, oılaryna qondyrýǵa basa kóńil bólgenin kóresiń. Sonyń nátıjesi shyǵar, úlgili ul-qyzdyń ósip-ónip otyrǵany. Kitaptaǵy sýretterden de alar taǵylym az emes. Ásirese keıbir ardaqty beınelerdi kórgende, kelisti de kemel tarıhı tulǵalarmen qaıta qaýyshqandaı bolasyń.
Ekinshi kitap «Qyzmet ettim halqyma» dep atalady. Munda ár kezde jazǵan maqalalary, jýrnalıstermen bolǵan suhbattary, sóılegen sózderi toptastyrylypty. Elbasynyń «Máńgilik El» ıdeıasyna qatysty toptamalarynda azat eldiń ótkeni men búgini, kemel keleshegi sóz bolady. Sol sekildi Otanymyzdyń búkil tynys-tirshiligi, ásirese, altyn besigimiz aýyl týraly baılamdaryndaǵy kóterilgen máseleler qashanda kóp kóńilinen shyqqanyn osy arada aıtýǵa tıistimiz. Munymen qatar, qazaqtyń birtýar uldary týraly jazǵan tolǵamdary da ádemi oqylady. Ásirese, narqy bólek Názir Tórequlov, aramyzdan máńgilikke attanǵanmen, artyna óshpes ónege qaldyrǵan, qara sózdiń qas sheberi, dara sózdiń danagóıi Ábish Kekilbaıuly týraly, ózge de jazbalary mazmunǵa baı, berer taǵylymy mol.
Al kezinde sergek senator retinde el qamyna qatysty suhbattaryndaǵy derekkózderi onyń oı-bıigin tanytýmen qatar, ǵylym áleminen de habary az emestigin dáıekteıdi. Ásirese, Senattyń otyrystarynda sóılegen sózderine úńile qarasań, aýyldyń tynys-tirshiligin tereń aıta kelip, jerdi jalǵa berý isindegi túıtkilderge tereńdep barady. Ishki mıgrasııa, ekonomıkany ártaraptandyrý, poshta baılanysyn jetildirý, mal jaıylymy, qosalqy sharýashylyq týraly oılary eldik isti jetildirýge, ilgeri bastyrýǵa arnalǵan. Rýhanı salaǵa kelgende bilim men ǵylymdy damytý jaıyn qozǵap, qazaq tiliniń taǵdyryna tereńdeıdi. Kezinde «Egemen Qazaqstan» gazetiniń tilshileri N.Járimbetova men Q.Toqsanbaı kótergen til men oqýlyqqa qatysty máseleni Úkimettiń nazaryna salǵan edi. Sodan bir mysal keltirer bolsaq, Qostanaı oblysynyń Qarabalyq aýdanynda 35 mektep bolsa, sonyń úsheýi ǵana qazaq tildi ekenin. Onda 224 oqýshy oqıtynyn, jalpy qazaq balalarynyń 80 paıyzy orys tildi bilim uıasynda júrgenin, bul qalaı degen suraqty kóldeneń tartady. Al irgeles jatqan Reseı eliniń Taýly Altaı Respýblıkasyndaǵy qazaq tildi jurttyń urpaǵyna qatysty pikir bildirip, 10 myń qazaqtyń taǵdyryna alańdaıdy. Onda qazaq mektebi bolǵanmen, oqýlyqtyń jetpeıtinin, bizdiń elden barǵan kitaptardy saraptamadan ótpeıinshe, qoldanysqa engizbeıtinin jetkizip, kórshi el zańynda mektepterde oqytylatyn pánderdiń oqýlyqtary joq bolsa, pán jabylyp qalatynyn aıtyp, osy máseleni Úkimet deńgeıinde sheshý qajettigin eske salady. Osy arada myna bir jaıdy da aıta ketsek deımiz. Kezinde qymyz ben shubat týraly bas basylymda másele kótergenimizde halyq qalaýlylarynyń ishinen alǵashqylardyń biri bolyp, Qýanysh Aıtahanuly arnaıy maqala jazyp, bul ult brendi bolýy kerek degeni este. Bir sózben aıtqanda, aıtary bar azamattyń eki kitabynan úırener úlgi, alar taǵylym az emes.
Súleımen MÁMET,
«Egemen Qazaqstan»
