Suńqarqııa

– Bul jer, – degen-tin jaryq­tyq, ıyǵyn­daǵy ózine jarasty túbit shálisin túzep qoıyp, – bir qaraǵan adamǵa sheksiz de shet­siz dala bolyp kórinedi. Biraq onyń jotaly jondarynda qadaý-qadaý ǵajaıyptar az emes. Sonyń biri ári biregeıi dep Ereı­­mentaýdaǵy ádemi tabıǵat sýretterin aıtýǵa bolady. Este joq eski zamannan beri babalarymyz qoıǵan ataýmen kele jatqan olar sol jer bederine qalaı dál­me-dál keledi deseńshi! Qoıtas degen alapqa barsań, jaıylyp júrgen shopan ata túliginiń ota­ry kózge elesteıdi. Kúnshalǵan qy­ratyna zer salsań, basqa tóbe­lerden bıik turǵandyqtan, oǵan tańǵy shapaq nury erte túsetinin baıqaısyń. Bultsyz kúnderi keshke qaraı Aıǵyrjal óńirine qaraǵan adam rasynda da jalyn tógil­tip, quıǵytyp bara jatqan jylqyny kózge elesteteri anyq. Sondaı-aq Ereımentaýdyń kóptegen shoqylary ondaǵy ań men qustyń atymen atalatyny bar. Mysaly, kójegi kóp jer – Qoıandy, jyrtqysh qustar uıa salǵan jaqpartas – Búrkitti dep kete beredi. Al, mynaý... Iá, bul – Suń­qarqııa!

– Ǵajap!.. Keremet  sýret eken! Sonda ol Ereımenniń qaı mańaıynda, apaı?

– Burynǵy aýmaqtyq bólinisti eske alsaq, Aqmola óńirinde Sileti atty aýdan bolǵan. Qa­zir ol joq. Mine, sondaǵy Izo­bılnoe degen sharýashylyq osy Suńqarqııaǵa eń jaqyn qonys dep esepteledi. Ári ol Ereı­men­taý­dyń shetki núktesi de. Reti ke­lip, múm­kindik týyp jatsa, baryp kór, qaraǵym. О́kinbeısiń. О́ıt­ke­ni ol tamashalaýǵa turatyn jer.

...Sodan bastap ólketanýshy apamyz aıtqan aımaqqa barýǵa talaı talaptanǵanbyz. Biraq túrli sebeptermen esh reti kelmeı-aq qoıǵan. Tek osy jazda ǵana ol jerge sapar shegýdiń sáti túskeni bar. Dittegen jerge jetip, taý eteginen bıik betkeıge qaradyq. Baıqaımyz, Suńqarqııa bizdiń qolymyzdaǵy sýret kórinisinen kóp ózgermegen. Barlyq bolmys-bitimi buzylmaı, sol kúıinde tur deýge bolady. Qyran qusqa tán temir topshy, aýany tilip ushar súıir tumsyq, qýatty kúsh­pen qomdalǵan qos qanat... Osynyń bári áldebir tylsym kúsh qudy­retimen tastan qashalyp jasa­lynǵan da qoıǵan. Árıne, buǵan yqylym zamandardan beri uıytqı soqqan ókpek jeldiń mújý áseri bolǵan shyǵar. Sondaı-aq munda talaı ýaqyt boıǵy jyl mezgilderinde jaýǵan qar men jańbyr sýynyń da ózindik salǵan izderi bar ekendigi anyq. Biraq qalaı desek te oǵan adam qoly tımegen. Suńqar qus keıpindegi bul tas qııa – jaryqtyq Tabıǵat ananyń óz tól týyndysy. Ol mine, osy qasıetimen qundy, osy ereksheligimen qymbat.

Joǵaryda biz Suńqarqııanyń qoly­myzdaǵy osydan kóp jyl burynǵy sýretten kóp ózger­me­genin aıtqan edik. Iá, solaı. О́z­gergen tek bir ǵana kórinis. Ol – oıpattaǵy orman. Onyń sırep ketken múshkil hali. Jol­bas­shymyz, ólketanýshy Qasym aǵa Táýkenovtiń aıtýyn­sha oǵan kináli – órt. Sońǵy ýaqytta bul óńirde ol kóbeıip ketken. Sol sebepti jalǵyz Suń­qarqııa emes, Ereımenniń kóp bókterindegi aǵash­tar sırep, taý etekteri tú­rilip qalǵan. Mun­daı kórinisti kórý, árıne kóńil­siz. Qıyn. Bar qolymyzdan keleri: «Endigisi aman bolsa eken», deımiz ishteı.

Janbolat AÝPBAEV,
«Egemen Qazaqstan»

Aqmola oblysy,
Ereımentaý aýdany