Bilikti maman, bilgir azamat, beldi ǵalym S.Hamzauly Atyraý oblysy, Novobogat aýdanynda ómirge kelipti. Ol dúnıe esigin ashqan kúni ákesi Hamza máńgilik qaıtpas saparǵa attanypty. Anasy Sálen bir ul, bir qyzdy surapyl soǵys júrip jatqan tusta arqalap júrip qatarǵa qosypty. Satybaldy orta mektepti úzdik bitirip, Almaty qalasyndaǵy medısınalyq ınstıtýttyń sanıtarııa fakýltetine qujat ótkizip, synaqtan súrinbeı ótip, oqýǵa túsipti. Ony bitirgennen keıin óziniń atamekenine bet alypty.
Balalyq dáýiri surapyl soǵystan keıingi qıyn kezeńge tap bolǵandyqtan ba, Satybaldy bozókpe, bos belbeý bolmaı, qaıratyn qanat, jigerin jalyn etip, eńbekke aralasypty. Talapty jas adam janynyń arashasy bola júrip, oba aýrýynyń aldyn alý úshin júrgiziletin jumystarǵa bel sheshe kirisedi. Alǵash qarapaıym jumystan bastaý alǵan onyń tirligi birte-birte abyroı ákele bastaıdy. Qyzmet baspaldaǵy da bıikteıdi. Qatardaǵy dárigerlikten bastalǵan eńbegi «Embi» obaǵa qarsy kúres stansasynyń bastyǵy dárejesine jetkizedi. Bul mekemedegi jumys óte jaýapty bolatyn. Sebebi, obaǵa qatysty barlyq jumysty tikeleı Máskeý qadaǵalaıtyn. Tipti jabyq dese de bolady. Áskerılengen strategııalyq mańyzy bar oryn retinde ondaǵy is tetigi ekiniń birine senip tapsyryla bermeıtin. Tegeýrindi jastyń jiti qımyly, jigeri talaıdy tánti etedi. Aýyrtpalyǵy orasan dep esepteletin indettiń aldyn alý úshin sergektik kerektigin uǵynǵan ol ózi ǵana emes, ózgelerdi de jaýapty jumysqa jumyldyrady.
Bir zamandary oba jaılaǵanda halyq qynadaı qyrylǵanyn Satybaldy tarıhtan oqyp, tanysqany bar. Juqpaly keseldiń oshaǵyn joıý, joıyp qana qoımaı, keıde «oıanyp» ketetinin biletin maman oǵan der kezinde tosqaýyl qoıý isine de uıytqy bolady. Tipti qaterli derttiń paıda bolý, odan tirshilik ıeleriniń joıylyp ketý múmkindiginiń aldyn alý, qorǵaný tásilderi týraly zerdeli zertteýler júrgizip, materıaldaryn ǵylymı saraptamaǵa jiberip otyrady. Onyń mundaı zerektigine kezinde bilim bergen ǵalymdar rızalyq tanytyp qana qoımaı, laboratorııa meńgerýshisi bolýǵa shaqyrǵan eken. Qart anasynan alystap ketý oǵan qıynǵa soǵady. Ustazdarynyń tilegine óziniń ýájin aıtyp, el ishinde júrip-aq ǵylymı jumystar jazýǵa daıyn ekenin jetkizedi. Oǵan ustazdary da kelisimin beredi. Sóıtip Atyraý aımaǵymen etene aralasyp, buryn kóshpeli ǵumyr keshken ata-babalarymyzdyń dástúrimen tanysýdy, saǵymdy sary dalany jaıaý-jalpylap kezýdi ádetke aınaldyrady. Túıeniń qomyna qural-saımandaryn artyp, údere kóship júrgen halqymyzdyń basyna talaı ret apat ákelgen oba dertiniń oshaǵy sanalǵan Soltústik Kaspıı oıpaty mańyn, Myńtóbe, Begaıdar, Aıbas qumdaryn jıekteı sharlap, alystaǵy Azǵyr úshtaǵanyna da barady. Sol kezde onyń kókeıinde Taısoıǵan boıyndaǵy oba oshaǵyn joıýǵa kúsh salǵan Alash qaıratkeri Halel Dosmuhamedovtiń ómir joly aınadaǵydaı aıqyn turatyn. Sonyń izimen talaı jerdi sharlap, talaı óńirge tabany tıedi. Sóıtip Satybaldy Hamzauly KSRO aýmaǵynda birinshi bolyp obaǵa shaldyqqan túıede jáne ony qaraıtyn adamdarda paıda bolǵan aýrýlar týraly málimetterdi júıelep, óz baılamyn tıisti oryndarǵa jiberedi. Bul talantty azamatqa abyroı ákeledi. О́ıtkeni ǵalym onyń ǵylymı izdenisiniń negizinde tıisti mekemeler qaýly-qararlar qabyldap, sharalar qoldanady. Elimiz boıynsha alǵash ret saý jáne obaǵa qarsy vaksına egilgen túıelerdiń salystyrmaly ımmýnıtetteriniń erekshelenbegen faktorlaryn zerttep, oba aýrýynyń qozdyrǵyshy týraly qosymsha test usynady. Osyndaı izdenisterdiń nátıjesinde Satybaldy Hamzauly Reseıdiń Saratov qalasyndaǵy «Mıkrob» ınstıtýtynda kandıdattyq dıssertasııa-
syn sátti qorǵap shyǵady. On alty jyldan keıin ǵylym doktory atanady. Bul eńbekteri tek Atyraý óńirinde ǵana emes, búkil elimizdegi oba oshaqtaryn joıý boıynsha úlken jumystardyń irgetasy bolyp qalanǵanyn aıtýǵa tıistimiz.
KSRO zamanynda obaǵa qarsy mekemelerde ózge ulttar ókilderi istep kelgeni málim. Bul júıeni basshylyq qyzmetke kelgennen keıin Satybaldy Hamzauly birte-birte buzyp, óz qandastaryn tarta bastaıdy. Kásibı bilikti azamattardy laboratorııa meńgerýshisi, jetekshi qyzmetker etip taǵaıyndaýmen qatar, olarǵa qajet qamqorlyqty da qarastyrady. Ásirese, ult densaýlyǵyn kóterý, juqpaly aýrýdan qorǵaý jónindegi jumystary táýelsizdigimizdi alǵannan keıingi kezeńde negizgi baǵytqa alynyp, tıisti mekemeler sol boıynsha jospar-joba jasap, jumys atqarǵanyn aıta ketýge bolady.
Aıtýly ǵalym, Qazaq eliniń aýmaǵyndaǵy oba oshaqtaryn túbegeıli joıý jumysyn ǵylymı turǵyda zerttep, ony boldyrmaý isi boıynsha erekshe jumys jasaǵanyn onyń eńbekterinen kórýge bolady. Seksenge jýyq ǵylymı zertteý jumystary bul sózimizge dálel. Ásirese «Oral-Embi» jáne Ústirt mańaılaryndaǵy avtonomdy oshaqtardaǵy obany epıdemıologııalyq baqylaýǵa alý», «Atyraý oblysynda obanyń aldyn alý», taǵy basqa ǵylymı monografııalyq zertteýleriniń jóni bólek. О́mir boıy bilimin úzdiksiz jetildirýmen aınalysqan joǵary dárejeli epıdemıolog-dáriger, professor Satybaldy Hamzauly H.Dosmuhamedov atyndaǵy Atyraý ýnıversıtetinde shákirtterge dáris berip, ulaǵatty ustaz, tanymal ǵalym retinde de bedeldi bolǵan eken.
Satybaldy Hamzauly osydan biraz ýaqyt buryn ómirden ozdy. Biraq onyń ǵylymı eńbekteri, teorııa men praktıkany qatar ushtastyrǵan ustazdyǵy jurtqa málim, shákirtterine úlgi. Etken eńbek, tókken ter, ǵylymdaǵy ózindik joly árkez baǵalanyp otyrǵan. Sonyń bir dáleli «Qurmet belgisi» ordenin omyraýyna taǵyp, Jaratylystaný ǵylymdary akademııasynyń akademıgi atanyp, «KSRO densaýlyq saqtaý isiniń úzdigi» belgisimen marapattalyp, Ekologııa jáne tirshilik etý qaýipsizdigi Halyqaralyq ǵylym akademııasy men Birikken Ulttar Uıymynyń KAD (DOI) men EKOSOS tóralqasynyń 2007 jylǵy birikken sheshimine saı Satybaldy Hamzauly adamzatqa shyn berilip, qyzmet etkeni úshin «Gıppokrat» medalin alypty. Ardaqty azamattyń artynda qalǵan urpaqtary áke jolyn jalǵap, ult isine adal qyzmet etip kele jatqanyn da aıta ketsek deımiz. Osyndaı otanshyl uldy eli men ulty baǵalap, esimin este qaldyrý boıynsha jumystar júrgizse, quba-qup bolar edi.
