Jobanyń maqsaty – rýhy myqty, namysty, qaısar azamat tárbıeleý, óskeleń urpaqty qazaq halqynyń rýhanı qundylyqtaryna sýsyndatyp, otansúıgish etip ósirý. Batyrlar jyryn jattap ósken balanyń jat elderdiń ıdeologııa-syna boı aldyrmaıtynyn ata-analarǵa uǵyndyrý bolǵan.
Oblystyq orys drama teatrynda ótken baıqaýǵa aýdan, qaladaǵy irikteýlerden ótken 48 oqýshy qatysty. Bári shetinen dúldúl, shashasyna shań juqtyrmaı márege jetti desek asyra aıtqandyq bolar edi. «Qambar batyr» dastanyn jattap alǵanymen tusaýly attaı kibirtiktep qala beretinderin de kezdestirdik. Bul qazaq tili men ádebıeti páni muǵalimderi úshin oılanatyn jaǵdaı.
Merekeniń ashylý saltanatynda Ońtústiktiń qadirli aqsaqaldarynyń biregeıi, keıbir shal-shaýqandardaı daý emes, halyqtyń sóz marjanyn súzgen, «Qambar batyr» jyrynyń túrli nusqalaryn jınap halyqpen qaýyshtyrǵan, jasy 93-ke qaraǵan Ádihan Shilterhanov aqsaqal aq batasyn berdi.
Tereńnen sóz tolǵaǵan qadirmendi qarııa Elbasynyń maqalasyndaǵy Rýhanı jańǵyrý men ulttyq kodtyń máni batyrlar jyrynda ekendigin aıtty.
«Erlik ónegesi, batyrlyq, elge, jerge súıispenshilik, ata-anaǵa degen qamqorlyq, asyl jarǵa adaldyq, osynyń bári Batyrlar jyrynda bar. Batyrlar jyryn oqyǵan óskeleń urpaq eshqashan adas-paıdy. Ultyn, memleketin súıedi. Endeshe Elbasynyń kótergen máselesiniń mándi tusy osy. Osy oraıda «Ońtústik Qazaqstan» gazetiniń ujymy, Abaı Balajan bastaǵan basshylyǵy el bolashaǵy úshin óte kóregen is bastap otyr. Aqyry baıandy bolsyn» dep ordaly oı túıindedi.
Qadirmendi aqsaqaldan soń oblystyq ishki saıasat basqarmasynyń basshysy Bolatbek Tólegen, bokstan álem chempıony Qaırat Eralıev jáne «Ońtústik Qazaqstan» gazetiniń dırektor – bas redaktory Abaı Balajan sóz sóılep, qatysýshylarǵa sáttilik tiledi. Baıqaý erejesine sáıkes alǵashqy týrda qatysýshylar 24 jup qurap, sahna tórine shyqty. Jazýshy Marhabat Baıǵut bastaǵan 5 adamnan turatyn qazylar alqasy jyrdy jatqa aıtqan úmitkerlerdi toqtatyp, «endi myna jerinen jalǵastyr» dep bilim, biligin syn tezine saldy. Shyn júırikterge, bilimdige kedergi joq. Daıyndyǵy azdar jarys jolynan shyǵyp qalyp jatty. Ekinshi kezeńge 24 úmitker shyǵyp, ádebıet teorııasynan qoıylǵan suraqtarǵa jaýap berdi. Úshinshi aqtyq kezeńge 12 úmitker shyqqan. Munda olar «Qambar batyr» jyryndaǵy kónergen sózderdiń maǵynasyn túsindirýge tıis bolatyn.
Árıne, qazylar alqasyna ońaı bolmaǵany anyq. Uzaq keńesken olar úmitkerlerdiń jaýaptaryn saralap jeńimpazdy anyqtady.
Baıqaýdyń marapattaý rásiminde oblys ákiminiń orynbasary Ulasbek Sádibekov sóz alyp, aıtýly is-sharanyń basy-qasynda júrgen azamattarǵa alǵysyn aıtty. –Batyrlar jyrynyń ult rýhanııatyndaǵy orny erek, onyń urpaq tárbıesine oń áseri orasan. Mine, osy turǵydan alǵanda oblys baspasóziniń qara shańyraǵy – «Ońtústik Qazaqstan» gazeti uıymdastyryp otyrǵan «Jaqsylar, dastan aıtaıyn... » atty búgingi baıqaýdyń mańyzy zor. Alash ardaqtylarynyń, ult zııalylarynyń qoltańbasy qalǵan bul basylym qashan da ulttyq qundylyqtardy dáripteýge atsalysyp keledi. Oǵan dálel retinde elý jyldan astam ýaqyttan beri redaksııa ujymynyń uıymdastyrýymen qazaq kúresinen gazet júldesi úshin dástúrli týrnır ótip kele jatqanyn aıtýǵa bolady. Sol úshin redaksııa ujymyna oblys ákimi Janseıit Túımebaevtyń atynan alǵysymdy bildiremin. Batyrlar jyryn dáripteýge arnalǵan baǵaly bastama da bir jolǵy is-sharamen shektelip qalmaı, osyndaı ıgi dástúrge aınalýy tıis. Bıylǵy baıqaý «Qambar batyr» dastanyna arnalsa, kelesi jyly ózge de jyr-dastandar qamtylsyn. Ol úshin óz tarapymyzdan jan-jaqty qoldaý kórsetýge daıynbyz, – dedi ol.
Sonymen «Jaqsylar, das-tan aıtaıyn...» baıqaýynda bas júldeni Túrkistan qalasyndaǵy №19 mekteptiń 8- synyp oqýshysy Gúljaına Elmuratova ıelendi. Oǵan 200 myń teńge aqshalaı syılyq berilip, jeńimpazdyń qazaq tili men ádebıeti pániniń muǵalimi Maıra Nazarbekovaǵa avtokóliktiń kilti tapsyryldy. Júldeli birinshi oryndy otyr-arlyq Oljas Bakıra jeńip alsa, ekinshi oryndy túrkistandyq Nazerke Narzolla men arystyq Áljappar Jorabekov ıelendi. Úshinshi oryn úsh birdeı úmitkerge tabystaldy. Olar – otyrarlyq Álı Nurılla, sozaqtyq Aqbilek Kárim jáne saıramdyq Symbat Qyryqbaeva. Júldegerler men olardyń ustazdaryna qarjylaı jáne basqa da baǵaly syılyqtar tapsyryldy.
Bizdi keshegi batyr babalardyń erlik baıany dastan aıtýdan bólek usynylǵan tapsyrmalardy múltiksiz oryndaǵan bilimpaz jastardyń jaýqazyndaı qaýlap ósip kele jatqandyǵy, qazaqtyń tarıhyn jetik bilmekke degen talaptary súısintti. Elbasy aıtqan Ulttyq jańǵyrýdyń bir tarmaǵy qazaqtyń osy erlik baıanynda, jaýhar jyrynda jatyr. Jetkinshekter osyny túısinip qaıtty.
Al ózi tárbıelegen shákirtiniń arqasynda ustazy Túrkistanǵa kólik minip attandy.
Osy baıqaý ótedi degendi estigen qazaqtyń talaı jaqsy men jaısańy óz oıyn bildirgen eken. Solardyń biri qazaqtyń kórnekti jazýshysy, halqymyzdyń rýhanııatynyń jarshysy Dýlat Isabekov aǵamyz oıyn bylaı túıindegen eken.
– Batyrlar jyry degendi búgingi urpaq umytyp ketti me dep edim. «Ońtústik Qazaqstan» gazetiniń bul baıqaýdy qolǵa alǵany durys bolǵan. Oblys turmaq, respýblıkada baspasózdiń aqsaqaly atanǵan basylym osyndaı ıgi isterimen kózge kórinse kerek-ti. Gazet – jańalyqtyń jarshysy ǵana emes, mádenıetimiz ben ádebıetimizdiń joqtaýshysy. Osy turǵydan alǵanda «Jaqsylar, dastan aıtaıyn...» jyr baıqaýy naǵyz janashyrlyqtyń belgisi. «Oǵan mektep oqýshylary qatysady. 5-synyptyń balasy «Qambar batyrdy» aıtady» degendi estip, tipti qýandym. Bul baıqaýdy endi orta joldan qaldyrmaý kerek. Udaıy ótip turatyn, dástúrli shara etse, jyl saıyn lek-legimen batyrlar jyryn jatqa biletin urpaq sahna tórinen kórinip jatsa, joǵaltqanymyz tabylmaı ma?! Urpaǵymyzdyń tamyrynan ajyrap qalmaýy úshin de kerek qareket bul.
Ádebıetke degen qyzyǵýshylyqty arttyratyn, rýhanı baılyǵymyzdy kóbeıtetin osyndaı baıqaýlar aýyldan bastalyp, Astana tórinen kórinýi kerek. Rýhanııat janashyrlary endi osyǵan shyndap kóńil bólse deımin, – dedi jazýshy.
Kórnekti jazýshynyń oıyn redaksııa ujymy da qoldap, kelesi baıqaýdy Astanada ótkizýge bel býyp otyr.
Baqtııar TAIJAN,
«Egemen Qazaqstan»
Ońtústik Qazaqstan oblysy
Sýretterdi túsirgen Qaısar Sherim
