Osy jıynda senatorlar ózderin tolǵandyrǵan san túrli suraqtardy Bilim jáne ǵylym mınıstri Erlan Saǵadıevke qoıyp, jaýap aldy. Sonyń birqataryn oqyrman nazaryna usynýdy jón dep sanadyq.
Erbolat Muqaev: El bolǵan soń, elimizdiń aýmaǵy keń bolǵan soń, shaǵyn komplektili mektepter bolady, bireýleri ósedi, bireýleri óshedi, sóıtip aldaǵy 15-20 jylǵa deıin onyń problemasy bitpeıtin sııaqty. Sondyqtan, mınıstrlik osy problemany qalaı sheshýdi kózdep otyrǵanyn bilgim keledi?
Erlan Saǵadıev: Shaǵyn komplektili mektepterdegi bilim sapasyn kóterý maqsatynda sıfrly tehnologııanyń jetistikterin paıdalanyp, kompıýterlendirý, beıneekran kýrstaryn engizý sııaqty sabaqtar engizip jatyrmyz. Osyndaı mektepterge eki jyldyń ishinde kem degende eki beıneekran ornatylatyn bolady. Bul baǵyttaǵy jumystar jalǵasyn tabady. Muǵalimderdi daıyndaý sapasyna da kóńil bólinip, olardy óziniń bazalyq biliminen basqa sabaqtardy ótkizýge daıyndaý jumystary da qolǵa alynatyn shyǵar. Eńbekaqysy týraly aıtatyn bolsaq, bul mektepterdiń muǵalimderine 25 paıyzdyq kólemde qosymsha aqy tólenýde.
Sergeı Plotnıkov: Keıbir arnaıy pánderdi aǵylshyn tilinde oqytýǵa daıyndyq qalaı júrgizilýde?
Erlan Saǵadıev: Bul is boıynsha qanatqaqty baǵdarlama qolǵa alynyp, bıyldyń ózinde 1500-deı muǵalim arnaıy pánderdi aǵylshyn tilinde oqytýǵa daıyndaldy. Mysaly, Atyraý oblysynda 40-taı muǵalim arnaıy pánderdi aǵylshyn tilinde ótkizýdi bastap ketti. Jalpy, pánderdi aǵylshyn tilinde júrgizý birden bolmaıdy, aldymen 30 paıyzyn oqytýdan bastaıdy. Ári qaraı aǵylshyn tiliniń úlesin arttyra beredi. Biz bul tehnologııany Qazaq-túrik lıseıleriniń úlgisinen aldyq. Onda bul másele jaqsy tabystarǵa jetti.
Sergeı Ershov: О́kinishke qaraı, terrorıstik jáne basqa da jat pıǵyldy adamdardyń kóbeıip bara jatqandyǵyna baılanysty mektepter men balabaqshalarda balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý máselesi aldaǵy ýaqytta qıyndaı túsetin sııaqty, osy problema qalaı sheshilmek?
Erlan Saǵadıev: Bizdiń mınıstrlikke mundaıdy sheshý ókilettigi berilmegen. Árıne, bul alańdatarlyq másele, sondyqtan biz ony ishki ister organdarymen jáne ákimdiktermen birlese otyryp sheshýdi qarastyratyn bolamyz.
Bul suraqqa jaýapty parlamenttik tyńdaýǵa qatysyp otyrǵan Ishki ister mınıstriniń orynbasary Rashıd Jaqypov tolyqtyrdy.
Rashıd Jaqypov: Árıne, Úkimet mektepterdi kúzetý týraly qaýly qabyldasa biz ony oryndaımyz. Ázirge ondaı sheshim bolmaǵandyqtan bul jóninde aıtý qıyn. Biraq mundaı problemanyń bar ekendigin ómir kórsetip otyr.
Nurlan Qylyshbaev: Osy jerde otyrǵandardyń negizgi bóligi Keńes Odaǵy mektepterinde oqyǵandar, sondyqtan bárimiz de oqýshylardy eńbekke baýlýdyń ne ekenin jaqsy bilemiz. Onyń nátıjesi zor ekendigi týraly da bárimiz aıta alamyz. Qazir balalardy eńbekke baýlýǵa qalaı kóńil bólinedi?
Erlan Saǵadıev: Bizde arnaıy eńbek sabaǵy bar. Osy sabaqty ótkizýge jáne oqýshylardy serýenge shyǵarý sııaqty jumystarǵa Qamqorshylar keńesin tartyp, ata-analardy da qatystyryp otyramyz. Mınıstrlik barlyq jumystardy ózderi atqara almaıtyn bolǵandyqtan osy – Qamqorshylar keńesine bul baǵyttaǵy jumystar boıynsha úlken quqyq berip otyr.
Sársenbaı Eńsegenov: Bilim berýdi 12 jyldyqqa aýystyramyz dep otyrsyzdar, al bizde mektepterdiń bári derlik eki aýysymdy, pán kabınetteri jetispeıdi, al sheteldik 12 jyldyq mektepterdiń bári bir aýysymdy. Sondyqtan 12 jyldyqqa kóshý qanshalyqty durys bolar eken? Ekinshi suraǵym, bilim berýde tárbıe isine qanshalyqty kóńil bólinedi? Uldar men qyzdardy bólip oqytý máselesi qarastyrylýy múmkin be?
Erlan Saǵadıev: 12 jyldyqqa ótýdiń máni – 0-inshi synyptyń engizilýinde. 0-inshi synyp dáristerin bes jastan bastap mektepterde ǵana emes, balabaqshalarda da júrgizý uıymdastyrylady. Qazirdiń ózinde bul is qolǵa alynǵan. Onda «Álippe» jáne t.b. pánder oqytylady.
Ekinshi suraq boıynsha aıtarym, bizde uldar men qyzdardy bólip oqytý máselesi qarastyrylmaǵan, óıtkeni ol qoǵamdyq daý týdyrýy múmkin.
Narıman Tóreǵalıev: Orta bilimdi jan basyna qarjylandyrý boıynsha qanatqaqty joba aıaqtalǵannan keıin Qazaqstannyń soltústik jáne ońtústik óńirleri úshin kommýnaldyq qyzmetter kóleminiń aıyrmashylyǵy bola ma?
Erlan Saǵadıev: Jan basyna qarjylandyrý jaryq, gaz, jylý, ǵımarattyń amortızasııasyna baılanysty. Al muǵalimderdiń oqý prosesterine baılanysty shyǵyndarynyń ózindik quny ár oblysta ártúrli.
Senatorlar budan basqa da halyqty alańdatatyn kóptegen suraqtar berdi. Mınıstrliktiń nazar aýdarýǵa tıisti máseleleri kóp ekeni kórinip tur, olardy túbegeıli sheshpese de sheshýge talaptanar degen úmit bar.
Daıyndaǵan
Jaqsybaı SAMRAT,
«Egemen Qazaqstan»
