Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy osy eki derttiń de basty sebebi tamaqqa baılanysty ekenin dáleldedi. Qarańyz: densaýlyqtyń 50 paıyzy – tamaqtanýǵa, 18 paıyzy – syrtqy orta faktorlaryna, 20 paıyzy – adamnyń genetıkasyna, tek 5-10 paıyzy ǵana dárigerlerdiń qolynda. Demek, durys tamaqtaný, qaýipsiz azyq-túlikti tutyný – adam densaýlyǵynyń kepili.
Aýrý-syrqaýdyń órshýine kúndelikti tutynyp júrgen taǵamnyń quramy da sebep. Astana qalasynyń qoǵamdyq densaýlyq saqtaý departamenti elordadaǵy ónimderdiń sapasyn turaqty tekserýdi qolǵa alǵan. Mamandar bıylǵy 8 aıdyń ishinde azyq-túlik, basqa da ónimderden 1645 synama alyp zerttepti. Sonyń 22,8 paıyzy, ıaǵnı 376-sy tıisti talaptarǵa sáıkes bolmaı shyqqan. Tarqatyp aıtqanda, synama alynǵan aspazdyq ónimderdiń – 43 paıyzy, qus etiniń – 21 paıyzy, sút ónimderiniń – 21 paıyzy, kókónisterdiń – 11 paıyzy, balyq túrleriniń – 17 paıyzy et ónimderiniń 28 paıyzy tıisti talaptarǵa saı kelmegen. Monıtorıngtiń qorytyndysy boıynsha 23 ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is qozǵalyp, kemshilikti joıý jóninde 52 nusqama berilgen. Sondyqtan mamandar taǵam ónimderin satyp alarda syrtqy sıpatyna, saqtalý merzimine, temperatýralyq rejimine qarap alýǵa keńes beredi.
Astana qalasy qoǵamdyq densaýlyq saqtaý departamenti tamyz aıynan beri «Qaýipsiz ónimdi tańda» atty aksııa ótkizip keledi. Keshe «Astanalyq» saýda ortalyǵynda ótken sharanyń birine biz de kýá boldyq. Halyqty durys tamaqtaný mádenıetine baýlýdy maqsat etken aksııada jurtshylyq satyp alǵan sút, et ónimderi, jemis-jıdek, kókónis quramyn teksertýge múmkindik aldy. Biz de elden qalyspaı, balalarymyz kóp tutynatyn banandy, «Bıos» uıyǵan sútin, «Barnı», «Oreo» pechenesin qanshalyqty talapqa saı ekenin anyqtatyp kórdik. О́nimderdi ekspress-test arqyly birneshe mınýttyń ishinde tekserip bergen mamandar olardyń quramynda nıtrattar, mıkrobtar joq ekenin qýana jetkizdi.
Astana qalasy qoǵamdyq densaýlyq saqtaý departamentiniń Almaty aýdandyq basqarmasy basshysynyń orynbasary Gaýhar Shapataevanyń aıtýynsha, búginde baqylaý-qadaǵalaý qyzmetteri qysqartylǵanymen, kameraldyq baqylaý, ónimderdi suryptap alý, sanıtarlyq-epıdemıologııalyq aýdıt sekildi tekserýdiń jańa túrleri engizilip jatqanyn aıtty. Biraq qandaı jaǵdaı bolsyn, tutynýshynyń aryz-shaǵymy mindetti túrde eskeriledi. Eger kimde-kim satyp alǵan óniminiń sapasyna kúdiktense, atalǵan departamentke shaǵymdanýǵa bolady, sonda mamandar arnaıy tekserý júrgizip, azyq-túlik quramyn kásibı deńgeıde anyqtap beretin bolady.
Qymbat TOQTAMURAT,
«Egemen Qazaqstan»
Sýretti túsirgen
Erlan OMAR,
«Egemen Qazaqstan»
