Naqtyraq aıtsaq, HH ǵasyrdyń basynda patshalyq Reseıde bolǵan tóńkerisshil qozǵalystardyń áserinen qoǵam jańa formatqa aýysyp, bodan halyqtardyń erkindikke degen ańsary oıandy. Osy tusta qazaq oqyǵandary bas qosyp, el bolýdyń qamyna kiristi. Sonyń bir dáleli – 1917 jyly 5-12 jeltoqsanda Orynborda ótken II Jalpyqazaq quryltaıy.
Jıyndy uıymdastyrýshylar kún tártibine Qazaq avtonomııasyn qurý jáne onyń úkimetin qalyptastyrý máselesin qoıyp, ony asa uqyptylyqpen talqylady. Alashshyl arystardyń bul bastamasy keńestik bolshevıkterdiń bılikke kelýimen aıaqsyz qaldy. Biraq bul ult kósegesin kógertý jolyndaǵy umtylysqa búgingi tarıhshylar «azattyqtyń alǵashqy ańsary» degen baǵa berip júr.
Osy oraıda, joǵarydaǵy azattyq ańsaǵan arystarymyzdyń jankeshti eńbegin eske alý maqsatynda – ótken juma kúni L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ-diń ǵylymı kitaphanasynda «Alash qozǵalysy men Alashorda úkimeti: bastaýy, qyzmetiniń negizgi kezeńderi jáne Otan tarıhyndaǵy orny» atty respýblıkalyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııa ótti.
Mańyzdy basqosýdy uıymdastyrýshylar – «Qoǵamdyq kelisim» qory men Din isteri jáne azamattyq qoǵam mınıstrliginiń «Azamattyq bastamalardy qoldaý» ortalyǵy. Sharaǵa J.Málibekov, D.Qamzabekuly, S.Aqquly, A.Musaǵalıeva, Z.Qabyldınov, M.Taıjan, S.Baıdaly, Q.Kemeńger, S.Negımov, K.Ilııasova bastaǵan alashtanýshylar men otanshyl-elshil azamattar qatysyp Alash qozǵalysynyń bastalýy men onyń saıası partııaǵa aınalýy, keıingi qýǵyn-súrgin jyldaryndaǵy alash arystarynyń taǵdyry t.b. taqyryptar boıynsha shaǵyn baıandamalar jasady.
Negizgi baıandamashylardyń biri «Aq jol» demokratııalyq partııasynyń hatshysy Sábıt Baıdaly Elbasy tarapynan kóterilip otyrǵan rýhanı jańǵyrý ıdeıasynyń bir salasy – Alash qundylyǵynda jatyr, sondyqtan bul isti jastardy otanshyldyqqa tárbıeleıtin ıdeologııanyń ózegine aınaldyrý kerek dese, Sh.Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýtynyń dırektory Zııabek Qabyldın sońǵy jyldary «Alashtaný» taqyryby elimizde keń qanat jaıyp kele jatqanyna toqtaldy. Oǵan dálel retinde Zııabek Ermuqanuly ózi basqaryp otyrǵan ınstıtýt qabyrǵasynda ǵylymı-zertteý isimen shuǵyldanyp júrgen 12 magıstranttyń 6-ýy, 3 doktoranttyń 2-ýi atalmysh taqyryp negizinde ǵylymı eńbek jazyp jatqanyn jetkizdi.
Konferensııa sońynda Alash qozǵalysy men Qazaqstandaǵy saıası qýǵyn-súrginge baılanysty stýdentter arasynda jarııalanǵan eń úzdik ǵylymı maqala avtorlary anyqtalyp, olarǵa arnaıy taǵaıyndalǵan marapat tabys etildi.
Beken QAIRATULY,
«Egemen Qazaqstan»
Sýretti túsirgen
Orynbaı BALMURAT,
«Egemen Qazaqstan»
