Baqsaq, astanalyq júrgizýshilerdiń áp-sátte jolda júrý erejelerine erekshe mán berýiniń syry bar bolyp shyqty. Elordada 15 qyrkúıekten bastap jolda júrý erejesin buzǵandardy sertıfıkattalǵan sýretke jáne beınejazý qurylǵysy arqyly taspaǵa túsirý bastaldy. Endi Astana kóshelerinde jyldamdyqty asyrǵandar men jol qozǵalysy tártibin buzǵandarǵa zamanaýı qural-jabdyqtardyń kómegimen ákimshilik jazalaý sharalary qoldanylady. Ásirese júrgizýshiler kóshe qıylystary men buryshtarynda óte saq bolǵany jón. О́ıtkeni jan-jaǵyńyzdyń bári fotobeınebaqylaý. Jol erejesin buzsańyz, áp-sátte taspaǵa túsip qalý qıyn emes. Bul «Sergek» is-sharasy boıynsha táýlik boıy júzege asyp jatqan jumys. Mamandardyń aıtýyna qaraǵanda, «Sergek» júıesi iske qosylǵaly Astana kóshelerinde quqyq buzýshylyq múlde azaıǵan.
Jalpy, osy jyldyń sońyna deıin Astana qalasynyń aýmaǵyndaǵy 13 000 sýret jáne beınejazý kameralary birtutas júıege biriktiriletin bolady. Astananyń saýda-oıyn-saýyq ortalyqtary men teatrlarynda, sport arenalary men murajaılarynda jáne basqa da jurtshylyq kóp jınalatyn oryndarda ornatylǵan 3 000 beınekamera da osy júıege enedi. Sondaı-aq jyl sońyna deıin adamdar kóp shoǵyrlanatyn oryndarda – 4 000, jol boılary men qıylystarynda 6 000 «Sergektiń» fotobeınekameralary qoıylmaq. Demek qalanyń qaı buryshy bolsyn baqylaýda bolady degen sóz. Al qazirgi ýaqytta jańa júıege qosylǵan 3 000 beınekamera táýlik boıy jumys istep, túsirilgen fotobeınejazbalar arnaıy qurylǵan tıisti ortalyqtarǵa jiberile bastady.
Arnaýly jazba kameralary ornatylatyn oryndar Astana qalasy ishki ister departamentiniń ákimshilik polısııasy basqarmasy jáne jergilikti polısııa qyzmeti mamandarynyń qatysýymen aldyn ala keńinen talqylanǵan. Sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasy Bas prokýratýrasynyń Quqyqtyq statıstıka jáne arnaýly esep komıtetiniń jol-kólik oqıǵasy men qylmysqa baılanysty elektrondy kartasyndaǵy málimetter de eskerilgen.
«Sıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasyn júzege asyrý maqsatynda jasalyp jatqan keshendi jumys arqyly Astana «aqyldy qalaǵa» aınalady. Elordanyń kósheleri qala turǵyndary men qonaqtary úshin qaýipsiz bolady degen úlken úmit bar. Jasyratyny joq, «Sergek» is-sharasy qolǵa alynǵanǵa deıin Astana kóshelerinde jol-kólik oqıǵalary jıilep ketken bolatyn. Ásirese jaıaý júrginshilerdiń kólik júrgizýshileriniń kinásinen japa shegip, tipti mert bolǵandary da az emes. Balalardyń da jol-kólik oqıǵalarynyń saldarynan zardap shegýi kóbeıgen edi. Qazir Astanadaǵy oqý-bilim oryndarynyń mańynda jyldamdyqty saǵatyna 40 shaqyrymnan asyrmaý kerektigin aıǵaqtaıtyn belgiler jasaldy. Sonymen birge beınebaqylaý kameralarynyń da qatary artty. Osynyń bári Astana kóshelerinde quqyq buzýshylyqty azaıtýǵa sep bolmaq.
Qala kóshelerin jaryqtandyrýdy jaqsartý maqsatyndaǵy jumys ta osy «Sıfrly Astana» baǵdarlamasynyń aıasynda, «CISCO», «PHILIPS» jáne «LEDSolutions» kompanııalarynyń qatysýymen júzege asyp otyr. Bul baǵytta eki qanatqaqty joba qolǵa alyndy. Bul «Aqyldy kóshe jaryqtandyrý» jobasy. Osy joba arqyly qala kóshelerin jaryqtandyrýǵa jumsalatyn elektr energııasynyń mólsherin 60 paıyzǵa deıin azaıtýǵa, shamdardy ustaýǵa ketetin shyǵyndy 30 paıyzǵa deıin kemitýge, onyń qyzmet kórsetý merzimin alty aıdan 15 jylǵa deıin uzartýǵa múmkindik bolady. Josparǵa sáıkes shamamen 25000 nysandaǵy shamdar aýystyrylady.
«Sıfrly Astananyń» áleýetin arttyrý boıynsha qarastyrylǵan tujyrymdama «Aqyldy qalalardyń» eýropalyq úlgisi boıynsha jasalǵan. Qazirgi ýaqytta qalada ınfraqurylym men basqarý ádisterin jetildirý baǵytynda júzege asyp jatqan jumystar Astanany «aqyldy qalaǵa» aınaldyratyn bolady. Bul rette «aqyldy ekonomıka», «aqyldy qoǵam», «aqyldy basqarý», «aqyldy ómir salty», «aqyldy kólik», «aqyldy qorshaǵan orta» sekildi jobany iske asyrýdyń negizgi baǵyttary belgilendi. Keshendi baǵdarlama osy baǵyttardyń barlyǵyn qamtyp, Astana qalasynyń ákimdigimen birlese otyryp, kezeń-kezeń boıynsha júzege asa bastaıdy. Qazir alǵashqy nátıjeleri de kórine bastady.
Astanadaǵy eń kókeıkesti máseleniń biri páter ıeleri kooperatıvteriniń jumysy bolatyn. Bul jóninde turǵyndardyń tarapynan talaı aryz-shaǵym aıtylyp, qala bıligi bel sheshe aralasqanymen, jaǵdaı aıtarlyqtaı jaqsara qoımaǵan edi. Endi bul sala da «Sıfrly Astana» baǵdarlamasyna endi. Negizi elordada 436 páter ıeleri kooperatıvi bar. Sonyń 250-i «e-KSK» jobasyna qamtylyp otyr. Bul shamamen 1200-deı kóp qabatty úı. Endi osy úılerge qyzmet kórsetetin kooperatıvterdiń jumysy avtomattandyrý júıesine qosyldy. Keleshekte Astanadaǵy basqa úıler de osy qanatqaqty jobaǵa qosylatyn bolady.
Ǵalym OMARHAN,
«Egemen Qazaqstan»
