Almatyda «Kókjaldar» fılminiń jabyq kórsetilimi ótti

Jaýgershilik zamandarda kóne túrkilerdi túp-tuqııanymen joǵalýdan qasqyrdyń kókshulany aman alyp qalǵan desedi. Tarıhta adam balasyn arlannyń qurtqasy emizip turǵan sýretter de bar. Ol neden qalǵan? Aqıqatynda «Kókbóriniń urpaǵymyz» degen sózdiń tórkini qaıda? 

Juma kúni Alma­ty­daǵy «Se­zar» kıno­teatryn­da rejısser Erkin Raqy­shevtyń kezekti kartınasy – «Kókjaldar» fılminiń jabyq kórsetilimi bolyp ótti. Fılm kókjaldyń da ıesi men­ kıesi bar ekenin umytqan bir­­ ańshynyń qurtqasymen bir­ge ­uıyǵyp, alańsyz júrgen ar­­landy atyp alýynan bastala­dy. Tiri qalǵan kókshulan ulı-­ulı adamzattyń balasyna­ qar­ǵys aıtyp taýǵa qaraı beze­di. Sertine berik qasqyrdyń qan­­­­­shyǵy sebepsiz syńarynan aıy­­rylǵanda sózsiz kek alýdy­ oı­laıdy. Kınonyń shym-shy­tyryq oqı­ǵalary da osy sátten bas­tal­maq.

Kóp uzamaı-aq ańshynyń úıin­de at ustar ul bala dúnıege ke­ledi. Tiri qalǵan kókjaldyń urǵashysy ańdyp júrip, úsh aılyq balany áke-sheshesi kózin ala bere, ala qashady. 

Aıtqandaı, eshqandaı «dres­sı­rovkaǵa» kónbeıtin, sırk­te qolbala bolyp kórmegen kók­jaldardan akter shyǵarýǵa bola ma­ degen suraq týsa, rejısser­ bul máseleni de sheshken. Kınodaǵy «qasqyrlar» sózsiz jaqsy oına­dy. Oqıǵany óz taraptarynan sońy­na deıin alyp shyqty. 
Ádette, rejısser kınematografııada qandaı dıletant bolsa, onyń daryndary da kınoda ekranǵa kez­deısoq joldama alady. Úsh jasynda kókjaldyń em­shegin emip, baýyryna túsken náreste Muratjan shýyldaǵan bóltirikterimen birge qurtqany ta­lasa emip jatqany da tamasha sıýjet ekenin sózsiz moıyndaý ke­­rek. 

Jańa kıno týraly pikir aı­tý­ǵa quqyǵy bar kásipqoı kó­rermenniń bári bir aýyzdan Túl­kibastan shyqqan Maýglıdi oınaǵan sportshy Jandos Isaev­tyń akterlik talantyn mo­ıyn­dady. Tóbeden ańdyǵan tik­ushaq, jerden qýǵan djıp, atpen artynan qalmaǵan adamǵa kún demeı, tún demeı aldyrmaı, kókjoldarmen qosa jeldeı júıt­kigen kókjal-adam bolý úshin akterǵa erekshe daıyndyq, úl­ken kúsh-qýat kerek. Kózderi ja­baıy mysyqtyń kózindeı ot sha­shyp, qasqyr da bolyp ulyǵan, adam da bolyp qasiret shekken Jan­dos Isaev juldyzdy rólin taýypty. 

Osy arada kórkem fılmniń ıdeıa­lyq avtory tanymal el aǵasy, saıası qaıratker Amalbek Tshanov ekendigin aıtý kerek. Ssenarııin rejıssermen birge Ramazan Qurmanbaev jazǵan.

Sonymen, jyldar ótip, áke­ alǵan ańnyń qarǵysymen arlan­dardyń arasynda jigit ólmeı er jetkende, mańaıdaǵy aýyldar­dan qoryqta qasqyrlarmen birge adam júr eken degen sybys shy­ǵady. Sybystyń arty shynǵa aına­lyp, ǵalymdar shaqyrylyp, adamdardan jasaq qurylyp, kókjal-adamdy qolǵa túsirmek bolady. Kartınada qapyda iz-tús­siz joǵalǵan uldyń áke-she­shesiniń de qasireti bar. 

Degenmen, dalada ósken, ań­shy­­lyq quryp kórgen, óligin de kór­setpes kókjaldardyń qasıetin biletin, aýyldyń tirshiligine etene tanys kórermenniń átteń-aı, desip otyrǵan sátteri de bol­dy. Bir qaınaýy ishindegi kem­shilikti rejısserdiń áli de tolyq­tyrýǵa múmkindigi bar. Jabyq kórsetilim, ońasha talqylaýdyń da paıdasy osy bolmaq.

Eljandylyq turǵysynan al­ǵan­da, jańa fılmniń utar taǵy bir tusy – Ońtústik Qazaq­standaǵy Túlkibas aýdanynyń eń kórikti jeri Aqsý-Jabaǵyly qoryǵynda túsi­rilgen kartınadan ǵajaıyp shatqaldardy, aspanmen talasqan taýlardy, kóz talatyn tereń shatqaldardy, ertegideı sulý ormandardy tabasyz. Apyrym-aı, dál irgemizde osyndaı sulý meken bar eken-aý dep tamsanyp, tańdaı qaǵarsyz, kórermen. 

Oı keshtirgen kórkem fılm sońyna jetkende sahnaǵa túsirý toby kóterildi. Az bolsa da saz kórermen sóz aldy. Serikbolsyn Ábdildın, Amalbek Tshanov, Ora­zaly syndy aýzynyń dýasy el aǵalary búkpesiz, shynaıy pikirlerin bildirdi. Ulttyq rýh,­ rýhanı jańǵyrýdyń nyshandary ushqyndaǵan jańa týyn­dynyń túsirilýi aýyr bolsa da kó­rermeni jeńil bolsyn dep tiledi.

Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan»

ALMATY

Sýrette: «Kókjaldar» fılmi­­­­­­­­­­­­­­­­nen kórinis