Rýmynııa-Qazaqstan: jeńilister sabaq bolsa...

Oıyn týraly budan buryn aıtyp ketkendikten, shet memlekette ózimiz kózben kórgen keıbir jaıttardy oqyrman qaýymmen bólise ketkendi jón sanadyq.

Qoldaý dep osyny aıt!

Qazannyń ekisi kúni Qazaq­stan Ult­tyq qu­ra­masynyń fýtbol­­shy­lary men jattyq­tyrý­shylar shtaby Býharest qalasyna kelip jetti. Qurama fýtbolshylary áýejaıdan túse salyp, 2018 jylǵy álem chem­pıonatynyń irikteý kezeńi aıasyndaǵy Rýmynııa-Qazaq­stan matchy ótetin Ploeshtı qalasyna jol tart­ty. Bizdiń elde ulttyq qurama oıyndarynyń Astanada ótetinine úıre­nip qalǵandyqtan, Rýmy­nııa-Qazaqstan matchy el astanasynda ótetin shyǵar dep oılaǵanbyz. Biraq, olaı bolmaı shyqty. Rý­myn áriptesterimizden «Halyqaralyq kezdesý Býhareste emes, nege sha­­ǵyn qalashyqta ótip jatyr?», dep suraǵanymyzda «Ploesh­­tıde fýtbol­dan Rý­­­mynııanyń úsh dúr­kin chempıony jáne el kýbo­gynyń ıegeri bolǵan jer­gilikti «Petrolýl» (Mu­­naı­shy) komandasy bar. Qar­jylyq daǵdarysqa baı­lanysty klýb eki jyl buryn Rýmynııanyń tór­tinshi lıgasyna túsip qalǵan bolatyn. Bıyl úshinshi lıgada oınap júr. 2019 jyly «munaıshylar» jo­ǵary lıgada oınaýdy al­daryna maqsat etip qoı­ǵan. Rýmynııa fýtbol fe­de­rasııasy bul klýbqa moral­dyq qoldaý kórsetip, jer­gilikti jan­kúıer­lerge fýt­bol merekesin qaıta sezin­­dirý maqsatynda ult­tyq qurama matchyn «Pet­rolýl» komandasynyń sta­dıonynda ótkizýdi uı­ǵar­ǵan», degen jaýap aldyq. 

Ploeshtı – munaıly qala

Irgetasy 1596 jyly qalan­ǵan Ploeshtı qala­sy Rýmynııanyń oń­tús­tigin­de ornalasqan, 190 my­ń­nan asa halqy bar shaǵyn shahar. El as­tanasy Býharestpen ara­sy 60 sha­qy­rym qa­shyq­ty­qty quraıdy. Hal­qy­nyń basym bóligi – rýmyndar, syǵandar jáne majarlar. Sondaı-aq az mólsherde ýkraındar, evreıler, túrikter de bar eken. XIX ǵasyrdyń orta tusynda qara altynnyń iri qory tabylǵan Ploeshtı qala­sy Rýmy­nııanyń ne­gizgi munaı ortaly­ǵy sa­na­lady. Sonymen qatar aýyl sharýashylyǵymen, onyń ishinde júzim ósirý­men aınalysady eken. Joǵaryda aıtyp ótkeni­mizdeı, jergilikti «Pet­rolýl» fýtbol koman­dasy 1952 jyly quryl­ǵan. «Pet­rolýl» fýtbol­shylary óz alańyn­daǵy kezdesýlerin komanda quryl­­ǵandaǵy eń alǵash­qy jattyq­tyrý­shysy Ilıe Oaneniń esimi b­e­ril­­­gen stadıonda ótkiz­edi. Arena­nyń syıym­dy­lyǵy – 15 000 adam.

Shaǵyn qalanyń halq­y az, tro­týar­lary keń jáne arnaıy velo­jol­­dary bar. Sondaı-aq qalada tórt radıo toraby jumys isteıdi. Ploeshtıde tarıhı ǵı­marattar óte kóp eken. Jańa ǵımarattar da qa­la­­nyń arhıtektýralyq kel­­betin buzbaı, kóne ǵasyr stı­linde salynǵan. Munaıly qala­da qymbat qonaqúıler kóp. Kóshe­lerde memlekettik baǵ­dar­lama bılbord­tary kezdespeıdi. Tipti Rýmy­nııa-Qazaqstan matchyna baılanysty eshqandaı bannerlerdi de ilmegen. Tek jarnama ǵana bar.

Jankúıer mádenıeti

Rýmynııa men Qazaq­stannyń ýaqyt aıyrma­shylyǵy úsh saǵat eken. Match ótetin kúni Ilıe Oane atyndaǵy stadıonǵa eki saǵat buryn jetip al­dyq. Biz kelgende arena­da jankúıer atymen joq eken. Match bolardan bir kún buryn rýmyn árip­tes­terimiz bıletterdiń tú­gel satylyp ketkenin aıtyp edi... 
Sodan oıyn bastal­ǵanǵa deıin júrek jal­ǵap alaıyq dep sta­dıonǵa jaqyn jerden tamaq­tanatyn dámhana izdedik. Sóıtsek, jankúıerlerdiń barlyǵy jazǵy meıram­hana, kafelerde otyr. Jan­kúıerlerdiń osyndaı dástúri bar eken. Al fa­nat jankúıerler bol­sa, kóshede Rýmynııa týyn ustap «Rýmynııa alǵa, bárimiz quramaǵa jan­kúıer bolamyz!» dep uran­datyp júrdi. Taǵy bir qyzyǵy, jankúıerlerdiń bári stadıonǵa jaıaý keldi. Oıynǵa deıin de, odan keıin de kóshede kólik kep­telisin kórmedik. Ese­sine tártip saqshylary qaptap júrdi. Munyń sebebi, ishki birinshilik oıyndary kezinde jankúıerler ara­synda kıkiljińder kóp týyn­dap turatyn kórinedi. Aby­roı bolǵanda, bul joly jankúıerler qaqty­ǵysynyń kýási bolǵan joqpyz jáne ózimiz de elge din aman jettik.

Jańa bapkermen – jańa jetistikke

Rýmynııa-Qazaqstan mat­chy Kosmın Kontra úshin bas jattyqtyrýshy re­tindegi alǵashqy oıyn boldy. Rýmynııa qura­ma­synyń tizginin ol osy­dan eki apta buryn al­ǵan eken. Federasııa ja­ńa jattyqtyrýshymen 2020 jylǵa deıin keli­sim shartqa otyrypty. Bas bapkerdiń aldyna el quramasyn 2020 jyl­ǵy Eýropa chempıonaty­na shyǵarý mindeti qoıy­lypty. Ploeshtı qa­la­sy­nyń jergilikti jankúıer­leri Kontradan úlken nátı­je kútetinderin ja­syr­maıdy. Sebebi ol 2012-2014 jyldary «Pet­ro­lýl» komandasyn jat­tyq­tyryp, klýbpen birge Rý­my­nııa kýbogyn jeńip alǵan. 

Jýrnalıstermen bol­ǵan baspasóz máslı­ha­tyn­da Kontranyń ózi de Rý­mynııa quramasymen birge joǵary nátıjege jetkisi keletinin aıtty. «Qurama bapkeri retinde tuńǵysh matchymdy Qazaqstan qu­ra­masy­na qarsy ótki­ze­min. Bul men úshin ma­ńyz­dy oıyn bolmaq. Son­daı-aq match Ploeshtı qalasynda ótetini jaqsy boldy. О́ıtkeni jergilikti komandamen Rýmynııa kýbogyn jeńip alǵanmyn. Erteń de atalǵan qala­da­ǵy jeńisimdi jalǵas­tyr­ǵym keledi. Rýmynııa quramasymen aldaǵy ýa­qytta álem jáne Eýropa chempıony atanǵym kele­di», dep aǵynan jarylǵan edi. 

Kezdesýden keıingi bas­­pasóz máslıhatyn­da Kontra qarlyqqan daýys­pen sóılep, jýr­na­lıs­­terdi bir kúl­dir­tip al­dy. «Sizderden ke­shi­­­rim suraımyn. Fýt­bol­­­shy­larǵa alań jıe­gi­­nen aıǵaılaımyn dep, oıyn­­­­nyń alǵashqy 20 mı­ný­t­y­­nan keıin daýsym qar­­­ly­ǵyp qaldy», dep aqtaldy ol.

Boljam jáne jubatý

Ploeshtı qala­syn­­daǵy qona­qúı­den Ilıe Oane atyn­daǵy stadıonǵa qa­raı bet alǵanymyzda, Rýmy­nııa fýtbol fe­de­­­ra­sııasynyń ókili ke­lip: «Rýmynııa-Qazaq­­stan oıy­ny 1:1 esebi­­men aıaq­talsyn. Dos­tyq je­ńis­pen teń tar­qasa­ıyq», dep jy­mıdy. «Jeńi­lip qal­maı, teń tar­qas­­qany­myz durys shy­ǵar», dep qol aly­syp, teń oıynǵa kelistik. Stadıonǵa kel­genimizde rýmy­nııa­lyq áriptestiń birimen az-kem tildesken edik. Bir qyzyǵy, ol da álgi fede­r­a­sııa ókili aıtqan­daı, «Oıyn 1:1 esebimen aıaq­tal­syn, ıá», dep qolyn usyndy. 

Ekeýiniń teń esepke rıza bolaıyq dep aıtqa­nyna qaraǵanda, búgin jeńiske jetetin shyǵarmyz degen oı ushyǵynyń jylt ete qalǵany ras edi. Biraq match bitkende tabloda múlde basqa nátıje tur­dy. Rýmyn áriptesim match­tan keıin «Kóńil kúıiń­di túsirme, sender de jeńis­ke laıyq boldyńdar. Oıyn­shy­lary­ńa dán rıza bol­dym», dep arqamnan qaqty... 

Rýmynııanyń Ploeshtı qalasyndaǵy Ilıe Oane atyndaǵy stadıonda ótken kezdesýde jerlesterimiz qarsylastaryna 1:3 esebi­men ese jiberdi. Kons­tantın Býdeskýdiń – eki Klaýdıý Kesherıýdiń bir golyna Baýyrjan Turys­bek jalǵyz ǵana doppen jaýap berdi. 

Sonymen Qazaqstan quramasynyń týrnırdiń bitýine úsh týr qalǵanda óz tobyndaǵy sońǵy oryn­nan joǵary kóterile al­maıtyny belgili boldy. Fýtbolshylarymyzǵa je­ńi­lister sabaq bolsa eken deısiń...

Álı BITО́RE,
«Egemen Qazaqstan» – 
Býharesten