Jasy 80-ge taıap qalǵan Birles Aıtqulov aǵamyz ómir boıy ustazdyq qyzmet atqarypty. Ákesi Haırýsh qan maıdannan oralmaǵan. Orta mektepti Oral qalasyndaǵy pansıonnan bitirgen aǵamyz 1956-1961 jyldar arasynda Oral pedınstıtýtynyń fılologııa fakýltetinde bilim alǵan.
– 1961 jyly dıplom aldym. Bizdi komsomoldyq joldamamen tyń ıgerýge – Kókshetaý oblysynyń Rýzaev aýdanyna jiberdi. Ol jerde mektepte qazaq jáne orys tilderinen sabaq berip júrdim. Sóıtip júrgende kelesi jyly meni ásker qataryna alyp ketti, – dep eske alady Birles aǵamyz.
Birles Aıtqulov alǵashqyda Ýkraın KSR-iniń Ivano Frankovsk oblysynda áskerı boryshyn ótepti. Bul dúnıejúzin dirildetken «Karıb daǵdarysy» kezi bolatyn. KSRO men AQSh bastaǵan eki álem qatty teketiresip, ıadrolyq soǵys bulty adamzattyń basyna anyq úıirilgen kez edi. AQSh-tyń Túrkııaǵa ballıstıkalyq zymyrandaryn ornatýyna qarsylyq retinde KSRO Kýbaǵa zymyran ornatyp, búkil Amerıka qurylyǵy dúrligip ketken. «Bostandyq aralyna» Sovet áskeri men qarý-jaraǵy aǵylyp jatty. 1963 jyly 10 qazanda Lenıngrad aılaǵynan shyqqan keme bortynda qatardaǵy jaýynger Aıtqulov Birles te bar edi.
– 17 kún jol júrip, 27 qazanda tańǵy saǵat 5-te Gavanaǵa jettik. Astanadan 11 shaqyrym jerde toǵaıdyń ishindegi qupııa áskerı bólimge ornalastyrdy. Áýe shabýylynan qorǵanatyn «SNR 75N» dep atalatyn qondyrǵyda operator boldym. Mindetimiz áýeden ushyp kele jatqan ushaqty taýyp, nysanaǵa alý edi, – dep eske alady Birles aǵa.
Bir qyzyǵy – sovet áskeriniń Kýba jerinde bolǵany asa qupııa saqtalǵan. Soldattar da áskerı forma emes, jáı kıimmen júripti. Qujatta da keıbiri «qurylysshy», keıbiri «týrıst» bolyp tirkelgen. Elge hat jazǵanda mekenjaıy «Máskeý, 400» dep qana jazylǵan eken.
– 1963 jyly Baýyrjandy bizdiń bólimge Raýl Kastro alyp keldi. Memleket basshysy Fıdel Kastronyń baýyry Raýl Qorǵanys mınıstri bolatyn. Átteń, sol kezdesýde sýretke túse almadyq. Sol kezdesýde emes, Kýbadaǵy bir jyl ishinde bizge sýretke túsýge múldem tıym salynǵan bolatyn, – deıdi Birles aǵa.
«Degenmen retin taýyp, «samovolkaǵa» shyǵyp turatynbyz» degen keıipkerimiz qytaı Manýel, mýlat Kapo atty kýbalyq dostary týraly súısine áńgimeledi. Qazaq, orys tilderine jetik Birles aǵa az ýaqyt ishinde ıspan tilin de úırenip alypty. «Ispan tili ońaı eken, ózim til mamany bolǵan soń ba, tez úırenip aldym», deıdi Birles aǵa. Arada 50 jyldan asa ýaqyt ótse de ıspansha ánniń birnesheýin shyrqap bergen aǵamyzǵa myqty densaýlyq tilep, qosh aıtystyq.
Qazbek QUTTYMURATULY,
«Egemen Qazaqstan»
Batys Qazaqstan oblysy
