«Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine turǵyn úı qatynastary máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» degen ataýmen tanystyrylǵan zań jobasy Qarýly Kúshterdiń, áskerı prokýratýra, ulttyq qaýipsizdik jáne ishki ister organdarynyń áskerı qyzmetshilerin baspanamen qamtamasyz etý tetigin jetildirýge baǵyttalǵan. Áskerı qyzmetshilerdiń áleýmettik turmystyq jaǵdaıyn jaqsartý maqsatynda atalǵan qujatqa eleýli ózgerister engizilgen. Atap aıtqanda, áskerı qyzmetshilerdi turǵyn úıdi jaldaǵany úshin ótemaqy tóleý júıesinen turǵyn úı tólemderi júıesine aýystyrý usynylady. Sondaı-aq, 2013 jylǵy 1 qańtardaǵy jaǵdaı boıynsha eńbek sińirgen jyldary 10 jáne odan artyq merzimdi quraıtyn barlyq áskerı qyzmetshiler úshin 20 jyl áskerı qyzmetin ótkergennen keıin qyzmettik baspanany óteýsiz jekeshelendirý quqyǵy qaıta qalpyna keltiriledi.
«Eger qyzmettik turǵyn úı jekeshelendirýge jatpaıtyn bolsa, óteýsiz jekeshelendirý quqyǵy baspana quny kóleminde óteledi. Al áskerı qyzmetshige zeınetkerlikke shyqqanǵa deıin sanaýly jyl qalsa, sol ýaqytta tólenetin turǵyn úı tólemderi baspana satyp alýǵa jetpeıdi. Sondyqtan da zań jobasy bul sanattaǵylarǵa zeınetkerlikke shyqqan kezde baspanaǵa muqtaj bolǵan burynǵy búkil kezeńine turǵyn tólemderin eseptep, birjolǵy aýdarý qarastyrylady. Iаǵnı, áskerı qyzmetshilerdiń de túıtkildi máselesi tasada qalmaı, sheshimin tabady degen sóz», dedi T.Muhtarov.
Sonymen qatar mınıstrdiń orynbasary ózge óńirge jiberilgen, biraq burynǵy ornynda ıpotekalyq nesıe rásimdelgen áskerı qyzmetshige turǵyn úı tólemi qalaı tólenetindigin de túsindirip berdi.
«Rotasııalanatyn áskerı qyzmetshilerdiń tólem qabilettiligin qamtamasyz etý maqsatynda olar úshin ıpotekalyq kelisimshart rásimdelgen óńirdegi turǵyn úı tólemderiniń somasy burynǵy kólemde saqtalady. Sol sııaqty áskerı qyzmetshige ol baspanasyn jalǵa berip, túsken qarajatqa jańa qyzmet ornynda turǵyn úı jaldap turýyna da quqyq beriledi», dedi ol.
Mınıstr orynbasarynyń aıtýynsha, usynylyp otyrǵan modeldi júzege asyrý úshin 2018 jylǵa qajet bolatyn qosymsha qarjyny Respýblıkalyq bıýdjettik komıssııa maquldanǵan. Sondyqtan da turǵyn úı tólemderi baspanaǵa muqtaj áskerı qyzmetshilerge áskerı qyzmette bolý merzimine qaramastan, turǵyn úı tólemderiniń mólsherin aıqyndaý, olardy taǵaıyndaý, qaıta esepteý, júzege asyrý, toqtatý, ýaqytsha toqtata turý jáne qaıta bastaý qaǵıdalaryna sáıkes aýdarylatyn bolady. Munymen qosa, áskerı qalashyqtarda turyp jatqan zeınetkerlerge de birjolǵy aqshalaı ótemaqy tóleý qarastyrylǵan. Sol sııaqty qaza tapqan áskerı qyzmetshilerdiń otbasylarynyń baspana máselesi túpkilikti sheshiledi dep josparlanǵan.
«Osy zań jobasy arqyly Qarýly Kúshterdiń jáne barlyq kúsh qurylymdary organdaryndaǵy baspanasyz júrgen 60 myńnan astam áskerı qyzmetshilerdiń turǵyn úı máselesin sheshýge oń yqpal etedi dep kútilýde. Atalǵan áskerılerdiń otbasy múshelerin qosa alǵanda, halqymyzdyń úlken bir bóligi tolyǵymen baspanamen qamtylady dep senim artýǵa bolady», dedi T.Muhtarov.
Osy oraıda, jataqhanalar men jabyq jáne oqshaýlanǵan áskerı qalashyqtarda, shekara zastavalarynda nemese ózge de jabyq nysandarda ornalasqan qyzmettik baspanamen qamtamasyz etilgen áskerı qyzmetshilerge turǵyn úı tólemderin tıisti tólemderdiń 50 paıyzy mólsherinde júrgiziletindigin de aıta ketken jón. Al 2018 jylǵy 1 qańtarǵa deıingi merzimde qyzmettik turǵyn jaımen qamtamasyz etilmegen áskerı qyzmetshiler áskerı qyzmetten shyǵarylǵan kezde turǵyn úımen qamtamasyz etilmegen búkil kezeńge turǵyn úı tólemderin alý quqyǵyna ıelik etedi.
Osy kúngi jalpy otyrys aıasynda depýtattar «Qazaqstan men Azııa Damý Banki arasyndaǵy kelisim-hatty ratıfıkasııalaý týraly» Zań jobasyn da maquldady. Investısııalar jáne damý mınıstri tanystyrǵan jańa jobaǵa engizilgen ózgerister «Jetibaı–Jańaózen» jolynyń uzyndyǵy 73 shaqyrym bolatyn qosymsha ýchaskesin iske qosýǵa baǵyttalǵan. Bul «Jetibaı–Jańaózen–Fetısov–Túrkmenstan Respýblıkasynyń shekarasy» avtomobıl jolyn rekonstrýksııalaý arqyly Reseı Federasııasy men Túrkmenstan Respýblıkasyna shyǵý múmkindigin qamtamasyz etip, bizdiń eldiń tranzıttik áleýetin arttyrýǵa yqpal etetin bolady.
Nurlybek DOSYBAI,
«Egemen Qazaqstan»
