Ispanııanyń premer-mınıstri Marıno Rahoı Katalonııa basshylyǵyna 16 qazan kúni saǵat 10:00-ge deıin túsinik berýi jóninde talap qoıylǵanyn málimdedi. Budan bólek, Ispanııa bıligi kelissózder júrgizýden bas tartyp, 1 qazan kúni táýelsizdik alý jóninde ótken referendýmdy sátsiz dep tanydy.
Aıta keteıik, Katalonııa basshylary seısenbi kúni táýelsizdik deklarasııasyna qol qoıǵan bolatyn. Biraq ortalyq bılikpen kelissózder júrgizilgenge deıin ýaqytsha toqtatyp qoıdy. О́z kezeginde Madrıd bul deklarasııadan jáne kelissózderdiń barlyǵynan bas tartty.
Turaqtylyq pen tynyshtyq
Madrıd tarapynan tyıym salynǵan referendýmǵa 2,3 mln katalon turǵyny qatysyp, onyń 90%-y jeke memleket bolýǵa daýys berdi. Katalonııa bıliginiń málimeti boıynsha halyqtyń 43%-y referendýmǵa qatysqan.
Alaıda sol kúni zańsyz referendýmdy boldyrmas úshin polısııa qyzmetkerleriniń shara qoldanǵany belgili. Qaqtyǵys saldarynan 900 turǵyn men 33 polıseı túrli deńgeıde jaraqat aldy.
Keıinirek Ispanııa bıligi Katalonııadan mundaı shara qoldanǵany úshin keshirim surady, deı tura referendýmdy zańsyz ótkizildi dep sanap otyr.
«Jaqynda bolǵan oqıǵany aıaqtaıtyn kez jetken sekildi. Dál qazirgi ýaqytta Katalonııaǵa turaqtylyq pen tynyshtyqty tez arada ornatý kerek», dedi Marıno Rahoı. Ol sondaı-aq, konstıtýsııanyń 155-babynda kórsetilgen avtonomııalyq aımaqtyń ózin ózi basqarý júıesin toqtatý týraly máseleni qozǵady.
Sársenbi kúni Marıno Rahoıdyń jetekshiligimen jospardan tys Úkimet otyrysy ótti. Munda aldaǵy ýaqytta qoldanylatyn sharalar jaıy talqylandy. Sonymen qatar, parlamentte sóılegen sózinde Rahoı Ispanııanyń 40 jyldyq demokratııa tarıhynda eń qaýipti jaǵdaıǵa tap bolǵanyn málimdedi. Katalonııadaǵy jaǵdaı turaqtalmasa, arnaıy shara qoldanylatynyn da eskertti.
Ary qaraı ne bolmaq?
Ispanııa premer-mınıstri avtonomııa basshysyna deklarasııanyń qabyldanǵany týraly naqty jaýap berýin talap etken. Biraq qansha kún berilgeni belgisiz. Alaıda saıası derekkózderdiń málimeti boıynsha Katalonııa basshysy bes kún ishinde jaýap berýi tıis.
Al senatta halyq partııasy konstıtýsııanyń 155-babyn jedel júzege asyrý týraly ótinish bergen. Bul zań Ispanııa premer-mınıstrine avtonomııalyq aımaqtyń ókilettiligin toqtatýǵa tolyqtaı múmkindik beredi. Málimetter boıynsha bul zań ne birden, ne kezeń kezeńimen júzege asyrylýy múmkin.
155-bap osyǵan deıin qoldanylǵan emes. Sondyqtan parlamentte ony talqylaý, júzege asyrý jóninde ortaq sheshim qabyldanbaı otyr.
Eger Katalonııa prezıdenti berilgen merzim ishinde jaýabyn bermese Ispanııa premer-mınıstri 155-bapty qoldanýy múmkin. Eger mundaı jaǵdaı bola qalsa, avtonomııa parlamentindegi egemendikti qoldaıtyn partııalar qarsy jaýap retinde táýelsizdik deklarasııasyn qabyldaýy múmkin.
Ispanııa oppozısııalyq sosıalıstik partııasynyń kóshbasshysy Pedro Sanchez jýrnalısterge taǵy bir áńgimeniń shetin shyǵaryp qaldy. Ol daǵdarysty biryńǵaılaý úshin atalǵan partııa men úkimet arasynda konstıtýsııalyq reforma ótkizý jaıy talqylanǵanyn málimdedi.
Eger bul is júzege asqan jaǵdaıda Katalonııanyń bólinip shyǵý máselesi emes qaıta Ispanııanyń tutastyǵy qarastyrylatynyn jetkizdi.
Aıta keteıik, seısenbi kúni Karles Pýchdemon Katalonııanyń táýelsizdigi jóninde deklarasııaǵa qol qoıǵan bolatyn. Alaıda Ispanııadan enshisin alyp shyǵý jóninde Madrıdpen aradaǵy kelissózder rettelmeıinshe resmı túrde málimdeýdi keıinge qaldyrdy.
О́z kezeginde Karles Pýdemon 1 qazanda ótken referendýmnyń nátıjesinde halyq tarapynan egemendik alý jóninde mandat alǵanyn málimdedi.
«Aımaqtaǵy mıllıondaǵan turǵyn Katalonııanyń táýelsiz memleket bolǵanyn qoldaıdy», dedi Pýchdemon.
Osyǵan deıin Eýroodaqtyń eki iri memleketi – Fransııa men Germanııa Ispanııanyń tutastyǵyn qoldaıtynyn jáne Katalonııanyń bir taraptan táýelsizdik jarııalaýǵa qarsy ekenin habarlaǵan bolatyn.
Daıyndaǵan Aıan ÁBDÝÁLI, "Egemen Qazaqstan"
