Kelisim boıynsha aýylǵa jumysqa baratyn mamandarǵa keminde bes jyl qyzmet etý mindetteledi. Buǵan deıin aýyldy eldi mekenderge barǵan dárigerlerge 100 myń teńgeden bir rettik kómek berilip, úsh jyl jumys isteý mindetteletin. Bul ózgerister oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń bastamasymen jáne oblys ákimi Janseıit Túımebaevtyń qoldaýymen aýyldardaǵy dárigerler tapshylyǵyn tómendetý maqsatynda engizilip otyr.
– Oblys ákiminiń bastamasymen aýyldyq jerlerde jas mamandardy baspanamen qamtamasyz etý máselesi kóterilip, barlyq aýdan men qalalardyń ákimderine tapsyrma berildi. Kelesi jyldan bastap dárigerler men muǵalimderge arnalǵan 5-10 páterli úıler salyna bastaıdy, – deıdi basqarma basshysy Muqan Egizbaev.
Osylaısha Ońtústik Qazaqstan oblysynda Elbasy N.Nazarbaevtyń Joldaýynda elimizdiń jas azamattaryna arnap aıtylǵan úndeý jańǵyrtyla, jańa bastamalar qolǵa alyndy. Elbasy Joldaýynda jastarǵa «Bilimdi, eńbekqor, bastamashyl, belsendi bolýǵa qazirden bastap daǵdylanyńdar. Jumys pen suranys bar óńirge batyl baryńdar», degen bolatyn. Búginde aýyldyq jerlerde dárigerler men muǵalimderge suranys bar. Al bul máseleni sheshýde jas mamanǵa jaǵdaı jasaý oń septigin tıgizeri anyq.
Jalpy, úsh mıllıonǵa jýyq turǵyny bar Ońtústik Qazaqstan oblysynda densaýlyq saqtaý salasyna erekshe kóńil bólinip keledi. Mysaly, bıyl salaǵa bólingen qarjy kólemi 125 mlrd 100 mln teńgeden asty. Memleket tarapynan jasalyp jatqan qoldaýlar nátıjesinde óńir medısınasy damyp, jańa tehnologııalar engizilýde. Dárigerler bilim-biliktiligin jetildire túsýde. Medısınasy ozyq elderde tájirıbe jınaqtaǵan ońtústiktiń hırýrg dárigerleri Shymkentte buryn-sońdy bolmaǵan kúrdeli otalardy sátti júzege asyrýda. Oblys, aýdan ortalyqtarynda ǵana emes, óńirdiń shalǵaı aýyldarynda da medısınalyq qyzmettiń sapasy jaqsaryp keledi.
Jýyrda Shymkentte ótken «Qazirgi zamanǵy travmatologııa jáne ortopedııanyń ózekti máseleleri» atty halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııa da sala jumysyn jaqsartý maqsatyndaǵy is-sharalardyń biri. AQSh, Germanııa, Reseı, Polsha, Qyrǵyzstan, О́zbekstan, Serbııa sekildi 10-nan astam eldiń bilikti ortoped, travmatolog mamandarynyń qatysýymen ótken konferensııa sheńberinde uıymdastyrylǵan kórmede zamanaýı medısınalyq jabdyqtar men buıymdar óndirýshi álemniń jetekshi farmasevtıkalyq kompanııalary óz ónimderin kópshilik nazaryna usyndy. Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń jaýapty hatshysy Bolat Tókejanovpen birge aralap kórip, árbiriniń jumysymen jeke tanysqan oblys ákimi Janseıit Túımebaev farmasevtıkalyq kompanııalardy oblystyń ındýstrııalyq aımaqtarynda kásiporyndaryn ashýǵa shaqyrdy. Al Bolat Tókejanov oblys dárigerleriniń eńbegin joǵary baǵalaı kele, memleket-jekemenshik áriptestik negizinde respýblıkada qolǵa alynǵan 14 kelisimniń ekeýi belsendiligi joǵary ońtústikte júzege asyp jatqanyn atap ótti. Konferensııa sheńberinde Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń qoldaýymen densaýlyq saqtaý basqarmasy Travmatologııa jáne ortopedııa ǵylymı-zertteý ınstıtýty jáne Qazaqstan travmatolog-ortopedteri qaýymdastyǵymen birge oblystyq klınıkalyq aýrýhanasy bazasynda ótkizgen dárigerlerdiń eki kúndik tájirıbe almasýlarynda ınnovasııalyq tehnologııalardy engizý, jaraqattanýdyń aldyn alý, medısınalyq kómek kórsetý máseleleri talqylandy. Sheberlik sabaqtar ótkizilip, tize býynynda aıaq sińiri úzilgen naýqasqa kúrdeli operasııa jasaldy.
Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaev taıaýdaǵy Ońtústik Qazaqstan oblysyndaǵy jumys sapary barysynda elimizde alǵash engizilip jatqan keshendi medısınalyq aqparattyq júıe jumysyna qatysty óz usynysyn bildirgen edi. Bul oraıda, oblystyń medısınalyq uıymdaryn keshendi medısınalyq aqparattyq júıemen qamtamasyz etý maqsatynda eki kezeńde júzege asyrylatyn is-sharalar jospary bekitilip, tıisti jumystar júrgizilýde. Jyl basynan beri birinshi kezeńge sáıkes oblystyń 36 ambýlatorııalyq-emhanalyq uıymynda medısınalyq aqparattyq júıe tolyq ornatyldy. Ekinshi kezeń boıynsha jyl sońyna deıin 68 medısınalyq uıymda medısınalyq aqparattyq júıe qurý jumystary júrgizilmek. Osy isti júzege asyrýǵa 8582 kompıýterlik tehnıka satyp alynǵan. 2018 jyldyń qańtaryna deıin óńirdegi medısınalyq uıymdar 100 paıyz kompıýterlenedi.
Densaýlyq saqtaý basqarmasy basshysynyń aıtýynsha, halyqaralyq standarttarǵa sáıkestendirý jáne jańǵyrtý maqsatynda Shymkent qalalyq jedel medısınalyq járdem stansasy senimgerlik basqarýǵa sheteldik kompanııaǵa berilgen. Oǵan qosymsha 6 beket ashyldy. Túrik kompanııasy tarapynan qazan aıynyń sońyna deıin jedel medısınalyq járdem úshin biryńǵaı Call-ortalyǵymen planshet arqyly baılanyspen jabdyqtalǵan 74 «Mersedes» sanıtarlyq avtokóligi jetkiziledi. Jedel járdem stansasynyń 1,5 myń qyzmetkeri Eýropa úlgisinde oqytylmaq. Jalpy, Ońtústik Qazaqstan oblysy demografııalyq kórsetkishteri boıynsha respýblıka úshin júıeni qurýshy, strategııalyq mańyzdy óńir.
Oblystyń reıtıngtik kórsetkishteri tutas respýblıkanyń kórsetkishterin aıqyndaıdy. Basqarma taratqan málimetke súıensek, sońǵy jyldarda halyqtyń kútiletin ómir súrý uzaqtyǵy 2010 jylǵy 69,5-ten bıyl 72,6-ǵa jetken. Sondaı-aq «Jol kartasy» sheńberinde oblysta 5 negizgi áleýmettik máni bar juqpaly emes aýrýlar – jiti mıokard ınfarkti, mı qan aınalymynyń jiti buzylysy (ınsýlt), qaterli isikter, jaraqattar, ana men bala densaýlyǵyn qorǵaý qyzmeti boıynsha aýrýshańdyq jáne ólim-jitim de respýblıkalyq kórsetkishterden tómen.
Oblysta analar jáne náresteler ólim-jitimin tómendetý maqsatynda júıeli sharalar qoldanylyp, balalar men bosanatyn áıelderge járdem berý qyzmetinde medısınalyq kómek kórsetýdiń biriktirilgen úlgisi tabysty engizildi. Qoldanylyp jatqan sharalar nátıjesinde sońǵy birneshe jyl ishinde kórsetkishterdiń turaqty tómendeýine qol jetkizildi. Statıstıka komıtetiniń málimetteri boıynsha, oblysta ana óliminiń kórsetkishi aǵymdaǵy jyldyń 8 aıynda 44 paıyzǵa tómendep, alǵash ret respýblıkalyq kórsetkishten tómen boldy. Náresteler óliminiń kórsetkishi sońǵy 5 jyl ishinde aıtarlyqtaı tómendep keledi, 8 aıdyń qorytyndysy boıynsha 4 paıyzǵa azaıǵan.
Ońtústik Qazaqstan – bala týý kórsetkishi joǵary óńirlerdiń biri ekeni málim. 2016 jyly respýblıkada týǵan 403200 balanyń 79160-y Ońtústik Qazaqstannyń týmasy. 2017 jyldyń 8 aıynda 50627 sábı dúnıege keldi. Onyń ishinde 514-i egiz, 3-eýi úshem. Degenmen oblysta perınataldy ortalyqtar men perzenthanalarda bosaný tósek-oryndarymen qamtamasyz etý respýblıkada óte tómen – 19,9 paıyz.
– Búgingi tańda oblysta 4 perınataldyq ortalyq jumys isteıdi. Sol tórteýdiń bireýi ǵana tıptik. О́ńir kem degende taǵy eki perınataldyq ortalyqqa muqtaj. Onyń birinshisi Saryaǵash qalasynda ornalassa, halqy eń tyǵyz ornalasqan Maqtaral, Saryaǵash jáne Shardara aýdandarynyń turǵyndaryna qyzmet etýge qolaıly. Ekinshisi Elbasy tapsyrmasymen elimizdiń úshinshi megapolısine aınalatyn Shymkent qalasynda áıelderdiń ana atanýlaryna kómektesedi. Búgingi tańda halqynyń sany 885,8 myń adamdy quraıtyn oblys ortalyǵyndaǵy bir qalalyq perzenthana beıimdelgen úı-jaıda ornalasqan.
Saryaǵash jáne Shymkent qalalarynda perınataldy ortalyqtardy salýǵa jer telimderi bólindi, jobalyq-smetalyq qujattamany ázirleýge konkýrs jarııalandy. Budan basqa oblys ákimdigi jańa onkologııalyq dıspanser salýǵa jer telimin bóldi. Týberkýlezge qarsy dıspanserdi qala shetine shyǵarý máselesi sheshildi. Oǵan da jer telimi bólindi. Degenmen oblysqa qajetti atalǵan nysandardy salý úshin qarajat bólý máselesi Úkimet deńgeıinde sheshýdi talap etedi, – deıdi oblystyń bas dárigeri.
Memleket-jekemenshik áriptestigi sheńberinde densaýlyq saqtaý ınfraqurylymyn odan ári damytýdy qamtamasyz etý úshin Shymkent qalasynda bir aýysymda 500 adam qabyldaıtyn emhana salynyp jatyr. Taǵy 3 qalalyq emhana qurylysy kezeń-kezeńimen júrgiziledi. Jergilikti bıýdjet qarajaty esebinen 34 nysannyń, onyń ishinde oblys tarıhynda alǵashqy ret bir kezeńde Kentaý qalasynda, Saıram aýdanyndaǵy Aqsýkent aýylynda, Maqtaral aýdanynyń ortalyǵy Jetisaı qalasynda jáne Myrzakent eldi mekeninde 4 iri emhananyń qurylysy júrgizilip jatyr.
– Budan bólek, oblysta 87 medısınalyq pýnkt jetispeıdi. Qajettilikti óteý úshin quramaly modýldik medısınalyq pýnktterdi satyp alý boıynsha joba iske qosyldy. Oblystyq ákimdiktiń kelisimimen bıyl mundaı medısınalyq pýnkttiń 20-syn, kelesi jyly 67-sin ornatpaqpyz. Munyń basty artyqshylyǵy burynǵy medpýnktterdiń bireýiniń quny 55-60 mıllıon teńge bolsa, bul eki ese arzan. Aýmaǵy – 125 sharshy metr. Buryn medpýnktti salý úshin eki jyl ýaqyt ketetin. Birinshi jyly jobalyq-smetalyq qujattar ázirleıdi. Ekinshi jyly salady. Al muny eki aıda ornatyp qoıamyz. Kelesi jyly osy 87 medpýnktti ornatyp, qysqa merzimde oblystaǵy qajettilikti 100 paıyz óteıtin bolamyz, – deıdi M.Egizbaev.
Jalpy, Ońtústik Qazaqstan oblysynda turǵyndarǵa medısınalyq kómek kórsetýmen 104 medısınalyq uıym aınalysady. Onyń 38-i emhana, 49-y aýrýhana. Memlekettik pen jekemenshigin qosqanda barlyǵy 48 emhanalyq uıymǵa 2823297 adam tirkelgen. О́ńirdegi medısınalyq uıymdardy jergilikti bıýdjet qarajaty esebinen materıaldyq-tehnıkalyq jabdyqtaýǵa ketetin shyǵystar bıyl 3,5 ese ulǵaıyp, 5,9 mlrd teńgege jetti. Medısınalyq uıymdardyń jabdyqtalýy ortasha respýblıkalyq kórsetkishke – 65,5 paıyzǵa jetkizildi. Oblystyń sanıtarlyq avıasııa qyzmeti úshin navıgasııalyq júıemen jáne jańa quraldarmen jabdyqtalǵan 4 reanomobıl satyp alynǵan.
Ǵalymjan ELShIBAI,
«Egemen Qazaqstan»
