Palata halyqaralyq qujattardy ratıfıkasııalady

Investısııalar jáne damý mınıstri Jeńis Qasymbek ta­nystyrǵan bul qujat «Se­lın­nyı» men «Syrdarııa» avtomo­bıl ótkizý beketterin ashýdy, «Qazyǵurt», «Qaplanbek», «Ata­meken» avtomobıl ótkizý be­ketteriniń mártebesin «ekijaq­tydan» «kópjaqtyǵa» ózgertýdi já­ne temir joldaǵy ótkizý be­ke­tin Beıneý stansasynan Oazıs stansasyna aýystyrýdy kózdeıdi.

Sondaı-aq senatorlar osy kúni Investısııalar jáne damý mınıstriniń baıandaýy­men «Qa­zaq­stan Respýblı­kasy­nyń Úki­meti men Norvegııa Korol­di­giniń Úkimeti arasyndaǵy Ha­lyq­aralyq avtomobıl tasymaldary týraly» kelisimdi ratıfıkasııa­lady.

«Kelisimdi ratıfıka­sııa­laý Qazaqstan men Norve­gııa ara­syn­daǵy avtomobıl qaty­nas­taryn júzege asyrýdyń quqyq­tyq negizderin jasaýǵa múmkin­dik beredi ári eki eldiń saý­da-eko­nomıkalyq yntymaqtas­ty­ǵyn odan ári damytýǵa yq­pal ete­tin bolady», dedi J.Qa­sym­bek.

Bekitilgen kún tártibine saı talqylanǵan tórtinshi zań jo­basy – «Qarý saýdasy týraly shart­ty ratıfıkasııalaý týra­ly» dep atalady. Bul jó­nin­de baıandama jasaǵan Qor­ǵa­nys mınıstriniń orynbasary Tal­­ǵat Muhtarov 2013 jyl­ǵy 2 sá­ýirde Nıý-Iorkte ja­sal­ǵan shart tómendegideı sanat­tar sheńberindegi kádimgi qarý-ja­­raq­tyń barlyq túrlerine qol­da­ny­la­tyndyǵyn aıtty.

«Olar jaýyngerlik tankter, jaýyngerlik brondalǵan mashınalar, úlken kalıbrli ar­tıl­le­rııalyq júıeler, jaýyngerlik ushaqtar, jaýyngerlik tik­ushaq­tar, áskerı kemeler, zy­my­ran­dar men zymyrandyq ushy­rý qon­dyrǵylary, atys qarýy men jeńil qarý-jaraqtar. Osy shart­tyń erejelerin júzege asyrý úshin árbir qatysýshy memleket ult­tyq baqylaý tizimin qosa alǵan­da, ulttyq baqylaý júıesin qura­dy jáne paıdalanady, son­daı-aq osy shartqa qatysty má­se­leler boıynsha aqparat al­ma­sý úshin ulttyq baılanys or­ta­ly­ǵyn taǵaıyndaıdy», dedi T.Muh­tarov.

Baıandamashynyń aıtýynsha, osy shartty ratıfıkasııa­laý kádimgi qarý-jaraqtyń halyq­ara­lyq saýdasyna baqylaýdy bel­­gileý jáne kúsheıtý arqyly ha­lyqaralyq qaýipsizdikti ny­ǵaıtýǵa, sondaı-aq olardyń zań­syz qaıta baǵyttalýynyń jáne zańsyz aınalymynyń jolyn kesýge yqpal etetin bolady.

Palata depýtattary osy kúni «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ha­lyqaralyq Valıýta Qo­ry­na, Halyqaralyq Qaıta Qurý já­ne Damý Bankine, Halyq­ara­lyq Qarjy korporasııa­syna, Ha­lyq­aralyq Damý Qaýym­das­ty­ǵyna, Investısııalar Kepil­diginiń Kópjaqty Agenttigine, In­vestısııalyq Daýlardy Ret­teý jónindegi Halyqaralyq Or­ta­lyqqa, Eýropa Qaıta Qurý jáne Damý Bankine, Azııa Damý Ban­kine, Islam Damý Bankine mú­sheligi týraly» zańǵa ózgeristerdi qabyldady.

Zańǵa engiziletin erejeler Qazaqstannyń jańa ha­lyq­ara­lyq uıymǵa – Azııa In­fra­qu­ry­lymdyq Investısııalar Banki (AIIB) músheligine quqyqtyq sharttaryn retteıdi. Atalǵan qu­jat boıynsha arnaıy baıandama jasaǵan Ulttyq ekonomıka bi­­rinshi vıse-mınıstri Rýslan Dá­lenov bizdiń elimiz bul banktiń aı­maq­taǵy tolyqqandy múshesi bo­lyp tabylatyndyǵyn atap ótti.

«2015 jylǵy 29 maýsymda Beıjińde 57 quryltaıshy elder ókilderi qol qoıǵan AIIB-ny qurý týraly kelisimniń baptary Qazaqstan Respýblıkasynyń 2016 jylǵy 26 qańtardaǵy za­ńy­men ratıfıkasııalandy. Zań AIIB-men qatynastarǵa óki­letti memlekettik organdardy aı­qyndaıdy. Atap aıtqanda, baı­lanys arnasy retinde Úkimet (Ult­tyq ekonomıka mınıstrligi) bel­gilegen tıisti resmı organ anyq­taldy, barlyq qarjy opera­sııalary men mámilelerdi júzege asyrý úshin – Qarjy mınıstr­ligi; ulttyq valıýtadaǵy bar­lyq qarjynyń jáne AIIB-niń basqa da aktıvteriniń depo­zı­tarııi retinde Ulttyq bank bel­gilendi», dedi ol óz sózinde.

Vıse-mınıstrdiń túsin­di­rýinshe, qujat Qazaqstan Res­pýblıkasy AIIB-ge múshelikke baılanysty ózara qarjy-qara­jat qatynastardy Qarjy mı­nıstrligi men Ulttyq bank arqyly retteıdi.

Aıta keteıik, AIIB-niń ne­gizgi maqsaty aımaq ekonomı­ka­synyń turaqty damýyna járdemdesý jáne ózara baılanysty ınfraqurylymdy nyǵaıtý, ınfraqurylymdarǵa jáne ekonomıka sektoryna basqa da óndiristik ınvestısııa ákelý arqyly Azııa elderiniń ekonomıkalyq jáne áleýmettik órkendeýin yntalandyrý bolyp tabylady. Energetıka, kó­lik jáne telekommýnıkasııa salalaryndaǵy jobalardy qar­jylandyrý bank qyzmetiniń basym baǵyty bolyp tabylady. Al AIIB kapıtalyndaǵy Qazaqstan úlesi (qol qoıylǵan kapıtal) 729,3 mıllıon AQSh dollaryn (0,7930 paıyzy), ortaq úlestiń 10 387 daýysyn (0,9612 paıyzy) quraıdy. Tólengen kapıtal 145,9 mıllıon dollardy quraıdy, ol bes jyl boıy (2016-2020 jyldarda) jyl saıynǵy 29,180 mıllıon dollar kóleminde múshelik jarna tóleýdi talap etedi.

Sonymen qatar jıyn sońynda senator Sarsenbaı Eń­se­genovtiń elimizdegi janarmaı jetispeýshiligi máselesi jónindegi jáne Atyraý oblysyndaǵy Qı­ǵash ózeniniń túbin tereńdetý jumystaryn júrgizý qajettiligi týraly, Talǵat Musabaevtyń el­degi ushý qaýipsizdiginiń qolaı­ly deńgeıin qamtamasyz etý týraly, Dúısenǵazy Mý­sın­niń «shekaralyq aýdandar» termıniniń mártebesin zańnamalyq anyqtaý jáne aýyl sharýashylyǵy sýbektilerin sýbsıdııalaý, sondaı-aq shekaralyq aýdandarda shaǵyn jáne orta bıznes úshin salyq jeńildikterin jáne yntalandyrý normalaryn damytý qajettiligi týraly, Serik Jaqsybekovtiń memlekettik organdarmen О́simdikterdiń jańa sorttaryn qorǵaý jónindegi halyqaralyq odaqqa elimizdiń enýi týraly jáne О́simdikterdiń jańa sorttaryn qorǵaý jónindegi halyqaralyq konvensııaǵa qosylý týraly depýtattyq
saýaldary jarııa etildi.

Nurlybek DOSYBAI,

«Egemen Qazaqstan»