Latyn álipbıine qatysty qoǵamdyq talqylaý qyzý júrip jatyr. Qyrkúıektiń basynda Parlament Májilisinde talqylanǵan álipbıdiń jalpy qoǵamnan qoldaý tappaı qalýynyń ózi kóp jaıtty ańǵartsa kerek. Al, ekinshi nusqanyń da artyqshylyqtary men kemshilikteri osy kezde zııaly qaýym tarapynan saralanýda. Sondaı talqylaýdyń biri joǵaryda aıtylǵan dóńgelek ústelde jalǵasyn tapty. Sharaǵa negizinen L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń ǵalymdary men elordalyq mektepterdiń oqytýshylary, sondaı-aq, mektep oqýshylary qatysty. Oqýshylar bul jerde tek tyńdaýshylar bolǵanyn atap ótken jón. Negizgi baıypty baılamdar ǵalymdar tarapynan aıtyldy.
Eýrazııa Ulttyq ýnıversıtetiniń professory, f.ǵ.k Rahymjan Turysbek ótken ǵasyrdyń 26-shy jyly Bakýde ótken túrkologtar jıynyna qazaq oqymystylarynyń da belsendi qatysqanyn áńgimeleı kele, Ahmet Baıtursynov, Názir Tórequlov, Eldes Omarov syndy qaıratkerler bastaǵan qazaq zııalylarynyń árbir árip úshin pikirtalastarǵa barǵanyn aıtty. «Jazýshylar, qaıratkerler árbir árip úshin jan alyp, jan beristi. Bul zańdy da edi. О́ıtkeni árip degenimiz – til. Til degenimiz – ulttyń jany»-dedi professor. Ol osy oraıda úılestirý-ádistemelik ortalyǵy usynǵan latyn álipbıiniń ekinshi nusqasynyń birinshi nusqadan áldeqaıda kóńilge qonymdy ekenin jetkizdi. Áıtse de otyz eki áripti jıyrma bes áripke qysqartýǵa bolatynyn aıtyp, óz usynysymen bólisti.
Al, Astana Medısına ýnıversıteti memlekettik tildi damytý bóliminiń bastyǵy Muhambedııa Ahmetovtiń ekinshi nusqa tóńiregindegi pikiri tómendegideı boldy: «Men til mamany emespin. Dárigermin. Áripti til mamandary jasaý kerek. Biraq, tutynýshy retinde óz pikirimdi aıtýǵa quqyǵym bar. Ahmet Baıtursynovtyń «Bir árip – bir dybys» degenin qoldaımyn. О́zimiz dıgraftan qutyla almaı otyrǵanda, beınelep aıtqanda balaqtaǵy bıtti basqa shyǵardyq. Apostraf degenimizben, útirdiń aty útir. Men nege bir áripti jazý úshin klavıatýrany eki-úsh ret shuqýym kerek?»-degen Muhambedııa Ahmetov qazir onsyz da tıre men defısti kompıýterde jazýdyń qıynshylyǵy bar ekenine toqtaldy. Fılologtardyń «k» árpine ókshe salyp «q»-ny jasaǵandaı, «o» árpine belbeý salyp «ó»-ni jasaǵandaı áripter jasap, útir bolsyn, basqa da ırek syzyqtar bolsyn, álgi bir áripke «baılanyp» turýy qajettigin málimdedi. Sondaı-aq, professor kim bolsa da fılologtardy tyńdaý qajettigine basa toqtaldy.
Jalpy, dóńgelek ústelge qatysýshylardyń pikiri A.Baıtursynovtyń «áripke bola tildi buzbaıdy» degen pikiriniń tóńireginde ushtasty.
