Halyqaralyq ornıtologter odaǵynyń derekteri boıynsha, 2017 jyldyń sáýiri sońyna deıin qustardyń 10681 túri belgili bolyp otyr. Al Hırt Sapanoheniń esebinde 7200 qus túri bar. Bul kendi Altaıdaǵy Qara Úbeniń saǵasynan izdegen nysany sheteldik ǵalymnyń Qazaqstannyń shyǵys óńirinde kezigýi múmkin degen joramaly dóp keldi. Belgııa men Nıderland elinen jasaqtalǵan Áýesqoı qusty baqylaýshylar toby belgili bıolog Hırt Sapanoheniń jetekshiligimen Qazaqstanǵa arnaıy saparmen kelgen bolatyn. Aldymen tanymal ǵalymnyń jetekshiligimen 16 áýesqoı qus baqylaýshylary Qorǵaljyn qoryǵynda boldy. Sodan Shyǵys Qazaqstandaǵy Katonqaraǵaıǵa saparlaýǵa jol túsken. Rıdder qalasynyń mańyndaǵy «Qara Úbe» demalys bazasynyń aýmaǵynda izdegen qustaryn tapty. Bizdiń elimizge ornıtologııalyq týrızmmen kelgen qus baqylaýshylar qustyń 191 túrin kórýge múmkindik aldy. Bul sapardyń negizgi maqsatyna aınalǵan qyzylmoıyn bulbul qusty (Luscinia calliope latynsha) izdep, osy óńirge kelgen. Bul sapar da tabyssyz bolǵan joq, esesine 191 qusty kórdi. Áýesqoı baqylaýshylar Katonqaraǵaı ulttyq parkin ǵajap óńirge engendeı bolyp armansyz aralady. Belgııalyq ǵalym bıolog Hırt Sapanohe áńgimelegendeı, «Bul óńirde kezikkenimizge qýanyshtymyz, negizi qyzyl moıyn bulbul qusty Úndistannan, Gımalaı taýlarynan, Taılandtan keziktirýge bolady. Amandyq bolsa áli de jol túser degen oıdamyn, Balqash kóliniń mańaıynda sekseýil butalaryna qanyp alyp, quıqyljytqan qyzylmoıyn bulbul qustardy kórýdi jazsyn dep tileıik, eki eldiń dostyǵyna shyn kóńilden rızashylyǵymdy bildiremin...». «Qazaqstandaǵy dalalyq aıqyndaýyshta sur torǵaı (Emderiza spodocephala) baıyptalǵan eken. Bul birde Zaısan qazanshuńqyrynda kezikken (Zaseleskıı, 1931), Tashkent jaǵynda ushyp bara jatyp eki ret ushyrasqan, N.A.Zarýdnyı (Cáýir, 1912, qazan 1913)», dep jazady «AıF» gazeti.
Ázirge kógildir bulbul qusty kóre aldyńyz ba? Aınalańyzdan baǵamdaı júrińiz, bálkim ańǵaryp ta júrgen shyǵarsyz! Tabıǵat baılyǵy, shirkin, qusqa da aýyp turady eken-aý!
Tańdanbaı kórińiz... belgııalyq qus baqylaýshylar desanty bizdiń ólkemizge qus kórýge keldi. Qalaı tańyrqamaısyz...
Saparbaı PARMANQUL,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
