Naqty sheshim qabyldana ma?
Bul referendýmda Italııadan bólinip shyǵý týraly ázirge áńgime qozǵalyp otyrǵan joq. Qazirgi ýaqytta Venesııa men Lombardııanyń bılik tizgini «Soltústik Lıgasynyń» ókilderinde. Bul partııa 1990 jyldary soltústik óńirlerdiń Italııa quramynan shyǵyp, jeke Padanııa memleketin qurýdy nasıhattaǵan eken. Al endi partııa tynyshtalyp, Italııadan derbestik qana surap otyr. Bir kúmándi jaıt, jaqynda partııa Katalonııanyń Ispanııadan bólinýin qoldaǵan eken.
Referendým endi daıyndalyp jatqan kezde Venesııa bıligi óńirge avtonomııa syılaýmen qatar, Italııadan táýelsiz bolýdy kóksegen edi. Biraq eldiń konstıtýsııalyq soty bundaıǵa jol bermeıtini anyq bolyp, bıliktegiler avtonomııa týraly referendým jarııalaýǵa sheshim qabyldady.
Italııa Konstıtýsııasynyń 116-babyna sáıkes óńirler Rımnen kóbirek avtonomııa talap ete alady.
Olar neni kózdep otyr?
Aldymen másele qarjylyq derbestikte. Eki regıon tapqan tabysyn Rımge salyq retinde jibermeı, kóp bóligin ózinde qaldyrǵysy keledi. Venesııa men Lombardııa – Italııanyń eń baı óńirleri. Ekeýi birigip memlekettik JIО́-niń úshten bir bóligin quraıdy.
Bul referendýmdar konsýltatıvti bolady. Iаǵnı olardyń nátıjeleri memleket úkimetin belgili bir sheshim shyǵarýǵa mindettemeıdi. Alaıda, Rım 15 mıllıon halqy bar ekonomıkalyq qýatty eki óńirdiń qalaýyn elemeýi múmkin emes ekendigi anyq.
Venesııa halqy ne úshin týrısterge ókpeli?
«Bul týrızm emes, bul basa kóktep kirý», deıdi qala turǵyndarynyń biri. Venesııalyq lagýnaǵa kirgen týrıstik kemeler eski ǵımarattardyń fýndamentin shaıyp ketetin kórinedi.
Azdap statıstıkaǵa úńileıik, Venesııany kúnine 75 myń adam tamashalaýǵa keledi eken. Bul jergilikti halyqtyń sanynan áldeqaıda kóp - 50 myń adam. Al jyldyq kórsetkishter tipten tań qaldyrady. Italııanyń injý-marjanyn kórýge jylyna 25 mıllıon týrıst keledi!
Mýnısıpalıtet pıknık súıgishter qaldyratyn tonna qoqysty áreń tazartyp úlgiredi. Al qala turǵyndaryna aýadaı qajet zań keńseleri, medısına ortalyqtary men tipti azyq-túlik dúkenderi jabylyp, ornyna qonaqjaılar ashylýda. Sonyń saldarynan jastar ózge qalalarǵa qonys aýdarady, al qala halqy jyl ótken saıyn qartaıyp barady.
Qarajat qaıdan alsa bolady?
Qala turǵyny Sebastıan Fagarassıdiń aıtýy boıynsha, shaǵyn bıznes oryndary azaıdy. Týrısterden kelip túsken tabystyń kóp bóligi bılikke ketkendikten, qalǵan tabystyń kólemi sol týrısterge qyzmet kórsetýge áreń jetedi.
IýNESKO jergilikti bılikti úlken qarajatty jóndi qoldana almaǵany úshin aıyptap otyr. Bul másele sheshimin tappasa, Venesııa Álemdik mura obektileriniń tizimine enýi múmkin. Ádette, ol tizimge soǵys aımaǵynda ornalasqan qalalar enedi.
Ázirlegen
Aıgúl ShERNIIаZ,
«Egemen Qazaqstan»
