Alash uly Altaı men Atyraý, Arqa men Alataýdyń arasyn jalǵap, Uly Dalaǵa ıelik etken kezdegi talmas qanaty, babalarymyzdyń elin, jerin qorǵap ata jaýmen alysqandaǵy serigi, boldyrmas kóligi bolǵan, jeti qazynanyń birine balanǵan qazaqtyń qazanat jylqysy bizdiń ulttyq qazynamyz emes pe? Jylqy qazaqtyń ulttyq sana-sezim, rýhanı bolmys, turmys salt, ádet-ǵuryp, mádenıet pen óneriniń tutas bir aıyrylmas bóligine aınalǵan. «Qazaq jylqy minezdi» degen sóz de beker aıtylmasa kerek.
О́rkenıetti memleketter ózderiniń ótkenderin umytpaı, ulttyń áleýetin, qudiretin ashatyn osyndaı asyl qazynalaryn, sport túrlerin ulttyq brendke aınaldyryp, álemdik deńgeıge kóterip otyr. Mysaly, keshegi túıeniń qomynda kóship-qonyp júrgen arabtar búginde túıe jarysyn myńdaǵan týrıster tamashalaıtyn jarysqa, ulttyq meıramǵa aınaldyrǵan. Al Mońǵolııa «Shyńǵys hannyń izimen» atty 10 kúnde ótetin myń shaqyrymdyq «Mońǵolııa derbıin» uıymdastyrǵan. Bıyl, oǵan álemniń 15 elinen 400-ge jýyq shabandoz qatysty. Sondaı-aq Avstralııada «Melbýrn kýbogy» bar bolsa, Amerıkada «Kentýkı derbıi» ótkiziledi. Ulybrıtanııada «Korolevskıı Askot», Birikken Arab Ámirlikterinde «Dýbaı álem kýbogy» jáne t.t. ótedi. Kórshimiz Túrikmenstan ataqty aqaltekesin nasıhattaý maqsatynda arnaıy mınıstrlik te quryp tastady.
Al bizde she? Búginde úlken jarystarda top jaryp báıge alyp júrgen tulparlarymyzdyń túgelge jýyǵy aǵylshynnyń asyl tuqymdy nemese basqa da sheteldiń jylqysy ekeni jasyryn emes. Sonda uzaqqa shabýǵa shydamdy, kúndik jerden alqynbaı jetetin qazaqtyń asyl tuqymdy tulparlary qaıda qaldy? Shyntýaıtyna kelgende qazaqy jylqy bizdiń ulttyq brendimiz bolýy tıis edi ǵoı. Bizde óz jylqymyzdyń abyroıyn asqaqtatýǵa, tuqymyn saqtap qalýǵa ne kedergi? Álde qazaqtyń qasıetti jylqysy qara qazanda qaınatatyn qazy men qarta úshin ǵana qajet pe?
Osy rette ózimizdiń qazaqy jylqynyń joǵaryda atalǵan álemdik brendter qatarynan laıyqty oryn alýy úshin ne isteý kerek degen saýal týady. Bizdińshe, búginde álemdik deńgeıge kóterilgen qazaq kúresiniń «Qazaqstan barysy» jobasy sekildi, tulparlarymyzdyń artyqshylyǵy men ereksheligin, shydamdylyǵyn álemge tanytatyn kúndik báıge uıymdastyrylýy kerek! Ol uzaq qashyqtyqqa, tek qazaqy jylqy ǵana shydaı alatyn 100-150 shaqyrymǵa deıingi shabys bolýy tıis. Bul jarysty «Qazaqstan alamany», «Alash alamany» nemese «Qulager kýbogy» dep te ataýǵa bolady. Keshegi Qulager qulaǵan Ereımentaýdan Astanaǵa deıingi qashyqtyq dál osy 150 shaqyrymdy quraıdy. Qazaq tulparynyń sımvoly bolǵan Qulagerdiń atyn qaıta jańǵyrtyp Ereımennen shyqqan báıgeler el ordasy Astanaǵa at basyn tirese keremet emes pe? Jáne de bul báıge jyl saıyn dástúrli túrde uıymdastyrylyp tursa «Uly dala Alamanyna» alys-jaqyn sheteldik shabandozdardyń ózderi-aq qatysýǵa nıet bildirer edi. Al, aqparattyq qoldaý máselesi joǵary deńgeıde bolsa, bul jarys joǵaryda atalǵan «Dýbaı kýbogy», «Mońǵolııa derbıi» sııaqty álemdik at jarystarynyń eshqaısynan da kem túspesi anyq. Sonymen birge qazirgi báıgelerge attaryn qosa almaı, myńdaǵan dollar turatyn asyl tuqymdy aǵylshyn attarynyń kóleńkesinde qalyp júrgen qazaq atbegileri men shabandozdary úshin bul úlken múmkindik bolar edi. Dúbirli doda – Uly Dala eliniń, kóshpendiler urpaǵynyń rýhyn kóteretin, rýhanı jańǵyrýǵa saı bolatyn, elimizdiń syrtqy ımıdjin álemge tanytatyn úlken joba bolaryna senimimiz mol. Taǵdyrdyń talaı tar joly men taıǵaǵynan ıesin aman alyp shyqqan qazaq tulpary búginde de elimizdiń abyroı ataǵy úshin qyzmet ete alatynyna kúmánimiz joq.
Berik DÚISENBINOV,
Májilis depýtaty
