Mereıtoılardan mezi bolǵan joqpyz ba?

Toı jasaý úshin bankten kredıt alyp, qaryzǵa belshesinen batatyn, 200-300 oryndyq meıramhanalar tarlyq qylyp, 500-1000 oryndyq toıhanalar salýǵa kóshken, jas jubaılar men olardyń joldas-joralary mingen saltanatty kortejge áýeden jol bastaıtyn tikushaq qosýdy da shyǵarǵan aǵaıyndarymyzdyń ysyrapshyldyǵy men dańǵoılyǵy buqaralyq aqparat quraldarynda qansha synalyp jatsa da, odan shyqqan nátıje shamaly. Bul oraıda biz ázirge toı-tomalaq ótkizýge kórshiles О́zbekstan jáne Tájikstan elderi sııaqty qatań shekteý engizý jaıly sóz qozǵaýdan buryn, áýeli «Mereıtoılar men ataýly kúnderdi merekeleý týraly» Úkimettiń 1999 jylǵy 28 qyrkúıektegi №1465 qaýlysyn durys oryndap alǵanymyz jón sııaqty.

О́ıtkeni atalǵan qaýlyda oblystardyń, qalalar­dyń, uıymdardyń jáne jekelegen tulǵalardyń mereıtoılary júz jyldyǵynda, odan keıin árbir jıyrma bes jylda atalyp ótiledi dep, taıǵa tańba basqandaı etip anyq kórsetilgen. О́kinishke qaraı, Úkimet bekitken bul tártiptiń saqtalýyn qazirgi tańda qadaǵalap otyrǵan eshkim joq desek, jańylyspaspyz.

Tipti mınıstrlikter men jergilikti atqarý­shy organdarǵa qaraıtyn memlekettik menshiktegi kásiporyndar men uıymdardyń 5-10 jyldyǵynan bastap, 95 jyldyǵyna deıingi árbir «dóńgelek» jáne «jartylaı dóńgelek» datalary merekelenip kele jatqandyǵy málim. Mundaı mereıtoılardy mınıstrler men ákimder toqtatpaq túgil, ózderi de olardyń tórinen tabylyp, minberden qyzý quttyqtaý bildirip, jumys ýaqytyn shyǵyndap júretindigin gazetten oqyp ta, teledıdardan kórip te kelemiz.

Ol ol ma, keıingi kezde keıbir memlekettik kásip­oryndar men uıymdardyń basshylary men jekelegen tulǵalar óz bedelderin kóterý maqsatymen respýblıkalyq memlekettik organdardyń basshylaryna ótinish joldap, aldaǵy mereıtoılaryna oraı quttyqtaý hat jazyp jiberýin suraıtyn ádepsiz ádet te paıda boldy. Munyń ózi sondaı quttyqtaý hattyń mátinin daıyndaıtyn memlekettik qyzmetshilerdiń qanshama ýaqytyn bosqa ysyrap qylýda deseńizshi?!

Bul rette Elbasynyń rýhanı jańǵyrý baǵdar­lama­sy­na sóz júzinde ǵana emes, is júzinde de qoldaý bil­dirý­ge tıisti zııaly qaýym ókilderi de qanǵa sińgen daǵdy­lar men qasań qaǵıdalardy ózgertýge asa qulyqty emes sııaq­­ty. Máselen, keıingi jyldary ýnıversıtetterde bel­gi­li ǵa­lymdardyń 70 jáne 80 jyldyq mereıtoılary­na ar­nal­ǵan ǵylymı-praktıkalyq konferensııalar ót­kizý dás­túrge aınaldy. Tek sondaı jıyndar ǵylymdy damy­­tý­ǵa qanshalyqty úles qosady? Másele sonda. Al keı­bir aqyn-jazýshylarymyz ózderiniń 70 pen 80 jasqa jetý­lerin kútýge tózimderi jetpeı, 60 pen 65 jasqa tolýyn da týyp-ósken óńirlerine baryp, oblys pen aýdan bas­shy­­la­ry­n­yń qatysýymen dúrkirete-dýmandata toılaý­dy toq­ta­tar emes. Osyndaı mereıtoılardy ótkizý úshin ákim­­der demeýshi izdep, kásipkerlerge qosymsha sal­maq sala­tyndyǵy da belgili.

Árıne, mereıtoı jasaý-jasamaý – árkimniń óz erki, óz sharýasy. Máselen, álpeshtep ósirgen balalary tabysty qyzmet atqaryp, hám jeke bıznesin dóńge­letip, aqshany kúrep tabatyndyqtan, ózderi týǵan-týys­tardy shaqyryp, toı jasap, ata-analaryna qur­met kórsetip jatsa, áke-sheshe úshin ol da bir ǵanıbet qoı. Al memlekettik organdardyń basshylary men ákim­der­ge: «Elge sińirgen eńbegimdi elep, mereıtoıymdy ót­kizip ber...», dep mindetsý uıat emes pe?

Qysqasy, mereıtoılardan mezi bolǵan joqpyz ba osy?

Káribaı MUSYRMAN,
jýrnalıst