Muǵalim baǵany: Álemdik tájirıbelerdiń tıimdi tustary kóp

Bul oraıda, mektep dırektorlary bi­lim berý salasyndaǵy óz­ge­risterdi sstabysty júzege asy­rý­­daǵy negizgi býyn bolyp ta­­bylatyndyqtan, muǵalim­der­diń jumysynyń tıimdiligi kóp jaǵdaıda mektep basshysyna baılanysty ekendigi belgili. Sonymen qatar basshy-kóshbasshy mekteptiń damýyn basqarýmen qatar, baqylaýy tıis. Mektepti baqylaı otyryp basqarý – senimsizdikti shek­­tep, turaqtylyqty nyǵaı­typ, alaýyzdyqty azaıtyp, bo­lashaqty boljaýǵa múmkindik be­retin júıe qurý degen sóz. Osy oraıda bizdiń mektep-ın­ter­nattyń «Shyń» atty pedago­gıkalyq qoǵamdastyǵyna, muǵa­limder men oqýshylarǵa ózgeris engizý úderisterin oıdaǵydaı atqaryp shyǵýyna basshy re­tinde jaǵdaı jasaýǵa barynsha umtylyp jatqan jaıymyz bar.

Aýyzbirligi jarasqan ujym­­da respýblıkamyzdyń túk­­pir-túk­pirinen bilim izdep kel­­gen aýyl balalaryna jan-jaqty bilim men tárbıe berýdi basty maqsat etip qoıǵan ustaz­dar qa­ýymy eńbek etýde. Jańar­tylǵan baǵdarlamamen oqyp, jeke tulǵaǵa baǵyttalǵan sabaq­tar ótkizip jatqan muǵalimder ujymnyń 70 paıyzyn quraıdy. 

Jańa sabaqtardan álemdik tá­ji­rıbeniń tıimdi tustary kóp­ ekendigine kóz jetkize bas­tadyq. Atap aıtsaq, syndar­ly oqytý teorııasyn mektep tá­ji­rıbesine engizýdiń bastamasy retinde qurylǵan «Shyń» jelilik qoǵamdastyǵyn qurý, tizbektelgen sabaqtar toptamasyn josparlaý, ıaǵnı orta mer­­zimdi, qysqa merzimdi jos­par­­lardyń jasalýy, koýchıng, tá­limgerlik, Lesson Study úde­ri­si, is-áreketti zertteý,  ke­ri baılanys, baǵalaýdyń jańa formalary, monıtorıng jasaý sııaqty jumystardyń ja­ńa formalary nátıjesinde muǵa­limder 7 modýldi yqpal­dastyrý arqy­ly orta merzimdi josparlaý­dy úırenip, qysqa merzimdi jos­parlaýdy sabaq­ta qoldana ala­tyn boldy.

Sa­baq jospary SMART teo­rııa­sy boıynsha shy­naıy ja­salýda. Deńgeılik kýrstan ót­ken muǵalimder bul jos­par­lardyń tıimdi jaqtaryn árip­­testerine tanystyryp, sol jerde toptyq jumys jasaıdy. Bul – jańa sabaq jos­paryn jasaýda muǵalimderge kóp kómek ári pedagogıkalyq ujym­daǵy birlesken jumys oń nátıjesin berýde. Sońynda muǵalimdermen keri baılanys jasalady. Onda olar bul ádiske óz kózqarastary men usy­nystaryn bildiredi.

Oǵan qosa oqý úderisin jetildirý maq­sa­tynda muǵalimderge arnalǵan koýchıng sabaqtary ótkizilip jatyr. Osy teorııalyq bilimdi tájirıbede ushtastyryp, ynta­ly top músheleri sabaqtaryn ót­­kizýde. Mundaı dáristerge qa­­ty­satyn muǵalimder kó­beıdi. Sebebi buryn sabaq tal­daǵanda tek muǵalimniń kem­shiligi ǵa­­na aı­tylatyn. Iаǵnı yn­tymaq­tas­tyq ister nátıjesin be­re­tindeı múmkindik týdy. Má­se­leni birge sheshý arqyly árip­­testerdiń arasynda kásibı yn­­tymaqtastyqtyń ornyǵa bastaǵandyǵy baıqalady. Al oqýshylarǵa kelsek, olardyń sa­baqqa degen kózqarastary, syndarly oılaý daǵdylary, oqý úlgerimi oń nátıjesin berip júr. Keri baılanystyń ózi olar­ǵa óz oılaryn ashyq aıtýǵa múm­kindik beredi. О́lshemderdi baǵalaý arqyly ózara baǵalaý­dy, ózin-ózi baǵalaýdy úırendi. 

Al Lesson Study – táji­rı­beli muǵalimdermen qatar, jas mamandardyń da kásibı je­tilýine kómektesetin ádistiń biri. Bul metodıka da oń nátı­jesin be­rýde. Zerttelgen sabaq­ty dás­­túrli josparlanǵan sabaq­pen salystyrý nátıjesinde dás­­túrli sabaq barysynda es­ke­rilmegen jaǵdaılardy ańǵa­ryp, sabaq muǵalim tarapynan to­lyqtyrylyp, túzetilip, oqý­shynyń bilimdi sabaq barysynda ózdiginen alýǵa degen paıdasyna sheshiledi. Top múshelerimen sa­baqty birlesip josparlaý, taldaý, jekelegen oqýshylardy baqylaý-baǵalaý arqyly oqy­tý boıyn­sha birlesken pi­kir qalyp­tasa­tyndyqtan, mu­ǵalimder men oqýshylar tarapynan zertteý sa­baqtaryna qyzyǵýshylyq týyp otyr.

Sondaı-aq eljandy bolashaq azamattardy tárbıeleý jolynda eńbek etip kele jatqan bizdiń pedagogıkalyq ujym ishinde «Y.Altynsarın» me­daliniń ıe­ger­leri, bilim berý isi­niń úz­­­dik­teri, bilim berý isiniń qur­metti qyzmetkerleri, birneshe oqýlyqtar men oqý-ádis­temelik quraldardyń avtorlary, jańa zamanǵa saı kóshbasshy muǵalimder men bilim magıstrlary, PhD doktorlary bar. Muǵalimderdiń mun­daı myqty quramynyń kó­megimen jas mamandarǵa tá­limgerlik júrgizý úderisi jol­ǵa qoıylǵan.

Oqýshylardyń sa­baq­qa degen qyzyǵýshylyǵy men bel­sendiligin arttyrýdyń qyry men syryn jete meń­ger­gen ustaz­darymyz jyl sa­­ıyn res­pýb­lıkalyq deń­geı­­degi kýrstar­da, ǵylymı-prak­­­tıkalyq kon­­­ferensııa, semınarlarda­ kóptegen ashyq sabaqtar ót­kizip, ozat pedagogtarmen táji­rıbe almasyp otyrady. Mysaly, respýblıkalyq «О́rleý» biliktilikti arttyrý ulttyq ortalyǵy» AQ pen bizdiń mekteptiń ustazdary res­pýblıkamyzdyń túpkir-túp­kirinen kelgen kýrs tyń­daýshylaryna ashyq sabaqtar, koýchıng, taǵy basqa qajetti tárbıelik is-sharalar ótkizedi. Ádistemelik kitaptar shyǵaryp, taratamyz.

О́ner men bilimniń ordasy bolǵan Almatydaǵy bizdiń mek­tepke ár aımaqtan tereń bilim izdep kelgen balalarǵa bar­lyq múmkindikter qaras­tyrylǵan. Jazýshylar oda­ǵymen baılanystyń nátı­je­sinde mekteptiń aqyn oqý­shy­larynyń balǵyn jyr­laryn, shy­ǵarmashylyq jumys­ta­ryn jınaqtap, birneshe jyr jı­naqtaryn shyǵardyq.

Tár­bıeshi ustazdardyń bir­lese atqarǵan jumystary da ba­la­larymyzdyń el maqta­nysh­tarynan úlgi alyp, bola­shaq­taryn jan-jaqty baǵdar­laýlaryna yqpal etýde. My­saly, qazaqtyń has batyry Baýyrjan Momyshulynyń keli­ni, jazýshy, etnograf Zeınep Ahme­tova, Qazaqstannyń halyq ár­tisi, belgili akter, rejısser Doshan Joljaqsynov, Olım­­pıada chempıony Erma­han­ Ibraımovtarmen ótken maz­mundy kezdesýler oqýshy­lardyń jadynda uzaq ýaqyt saq­ta­lary sózsiz.

Mektebimiz qazaq tili men áde­­bıetin tereńdete oqyta­tyn­dyqtan, joǵary oqý oryndarymen, atap aıtqanda, ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń jýrnalı­stıka fakýltetimen, Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedago­gıkalyq ýnıversıtetiniń jáne Qazaq memlekettik qyzdar peda­gogı­kalyq ýnıversıtetiniń fılo­logııa fakýltetterimen, Orta­lyq Azııa ýnıversıteti fılologııa ınstıtýtymen­ shy­ǵar­­­mashylyq baılanysymyz bu­rynnan jolǵa qoıyl­ǵan. Sonyń nátıjesinde muǵa­lim­derimiz óz salasy boıynsha túrli taqy­rypta kásibı bilimderin tolyq­tyryp, bilik­tilikterin art­ty­rýda. 

Oqýshylarymyz ǵylymı jobalar jazýda jetekshilerimen birlese otyryp ǵalymdardan ke­ńes alady. Jáne til men áde­bıet baǵytynda uıymdasty­rylǵan túrli jarystar men jo­balarǵa qatysyp, úlken je­tis­­tikterge jetip júr.  Osy bas­­tamalardy jalǵastyra otyryp, pedagogıkalyq qoǵamdas­tyq jumysyn jandandyrý úshin bıyl Almaty qalasy bilim basqarmasymen, «Bilim-ın­novasııa» lıseılerimen qoıan-qol­tyq jumys istep otyrmyz.

Roza SEKSENOVA,
Abaı atyndaǵy Respýblıkalyq 
mamandandyrylǵan daryndy balalarǵa

arnalǵan qazaq tili men ádebıetin tereńdete

oqytatyn orta mektep-ınternat dırektory

ALMATY