Ádilet mınıstri Marat Beketaev tanystyrǵan atalǵan zań jobasyn talqylaý barysynda depýtattar tarapynan qujatqa qatysty syn, eskertpeler az bolmady. Áńgime aýany depýtat Anar Jaıylǵanovanyń qaýiptiligi men zııandylyǵy tómen nemese asa mańyzdy emes jaǵdaıdaǵy quqyq buzýshylyqqa qatysty jaýapkershilikten bosatýdy sóz etýinen bastaldy. Bul máselege qatysty arnaıy bap 2015 jylǵa deıin qoldanylǵan Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekste bolǵanyn jáne ony qaıta qoldanysqa engizilýin suraǵan áriptesiniń sózin Májilis Tóraǵasy N.Nyǵmatýlın de quptaı tústi. Tipti, naqty mysal retinde ol jeke kásipkerge 100 teńge kólemindegi lısenzııalyq alym tólemegeni úshin 318 myń teńgege aıyppul salynǵanyn da tilge tıek etti. Sonymen birge N.Nyǵmatýlın el ishinde mundaı jaǵdaılar birli-jarym ǵana emes ekenin jetkizdi.
«Sondyqtan, zań jobasyn ázirleýshiler jumys tobymen birge osy máseleni muqııat qarap, eger aýqymdy zııan keltirilmese, jaýapkershilikten bosatýǵa múmkindik beretin zań jobasyn ekinshi oqylymda qaraǵanǵa deıin pysyqtaý qajet», dedi N.Nyǵmatýlın.
Alaıda, Ádilet mınıstriniń aıtýynsha, qujatty ázirleý barysynda salalyq vedomstvo mamandary bul máselede ózara ortaq kelisimge kele almaǵan kórinedi.
«Bul óte oryndy másele bolatyn. Sondyqtan da ol áli de basy ashyq kúıinde qalyp otyr. Iаǵnı, zań jobasyn ázirleý barysynda biz bolmashy buzaqylyq úshin jaýapkershilikten bosatý qajettigin eskergenimizben, bul oıymyz ózge memlekettik organdar tarapynan qoldaý tappady. Salalyq vedomstvolardyń árqaısysy kásibı qyzmetindegi árbir tetikti mańyzdy dep sanaǵandyqtan, «bolmashy quqyq buzýshylyq» pen «oǵan jaýapkershiliktiń» ara-jigin aıqyndap, naqty bir sheshimge kele almadyq. Ekinshi oqylymǵa deıin bul túıindi tarqatyp, núktesin qoıamyz», dedi M.Beketaev.
Sonymen qatar mınıstrdiń málimdeýinshe «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańynyń jobasy ákimshilik aıyppuldardyń mólsherin tómendetýge, eskertý sharalarynyń qoldanys aıasyn keńeıtip, jazalardyń túrin paıdaly arnaǵa burýǵa baǵyttalǵan. Sol sııaqty engizilýi tıis túzetýlerge sáıkes, munda ákimshilik aıyppul kólemi orta eseppen 30 paıyzǵa tómendetilip, ákimshilik jaza túrin eskertý retinde keńeıtý qajettiligi de usynylady.
Osylaı dep ún qatqan mınıstrdiń sózine halyq qalaýlylary kúmánmen qaraǵan bolýy kerek, depýtattar búgingi tańda «jeńildetilgen aıyppul júıesine» qatysty jaǵdaıdyń jaı-japsaryn sóz etti. Depýtat Qanat Mýsın qoldanystaǵy kodekste ereje buzǵan adamǵa jeti kúnniń ishinde aıyppuldy 50 paıyz jeńildikpen tóleý quqyǵy qamtylǵanyn eske saldy.
«Osyǵan oraı, endi túzetýler aıasynda beınekameralar men jyldamdyq ólsheıtin quraldarymen tirkeý arqyly anyqtalǵan jol erejesin buzý faktilerine de osyndaı quqyq berilmek. Bul el azamattary úshin kerek norma jáne osy túzetýdi qoldaımyn. Alaıda, bul norma tıisti deńgeıde jumys istemeýi múmkin degen kúdik bar. Sebebi, búginde kólik ıeleriniń shaǵymdaryna súıensek, jyldamdyq ólshegishpen tirkelgen ereje buzýshylyq týraly uıǵarym olarǵa der kezinde berilmeıdi. Al aıyppuldar jaıynda olar tek HQKO-larda nemese sot oryndaýshylarynan ǵana habardar bolady. Osyǵan baılanysty Ishki ister mınıstrligi eskertý sharalaryn qamtamasyz etý úshin qandaı qadamdardy qarastyryp otyr?», dep surady depýtat.
О́z kezeginde Ishki ister vıse-mınıstri Berik Bısenqulov mundaı jaǵdaılar kóbinese kólik ıesiniń ózi tirkelgen mekenjaıda turmaýymen baılanysty oryn alyp jatqandyǵyn alǵa tartty. Iаǵnı, júrgizýshige eskertý jiberilgenimen, habarlama ıesin tappaıdy.
«Desek te, ýaqytsha tirkeýge turý tártibi mindettelgennen keıin bul máseleniń sheshimin tabý jeńildeı bastady. Iаǵnı, kólik ıesi turatyn naqty mekenjaıdy anyqtaýǵa múmkindik berildi», dedi B.Bısenqulov.
Al otyrys aıasynda sóz alǵan depýtat Omarhan О́ksikbaev bolsa, jazalaý máselesine qatysty qoldanatyn sharalardyń merzimine óz alańdaýshylyǵyn bildirdi.
«Ákimshilik jazany 24 saǵatqa deıin sozamyz dep otyrǵanymyz da oılandyrmaı qoımaıdy. Sebebi, ol da qosymsha qarjyny talap etedi. О́ıtkeni quqyq buzýshyny 3 saǵattan 24 saǵatqa deıin ustaıtyn bolsaq, ony ustaıtyn oryn kerek. Ishki ister organdary ondaı oryndarmen qamtamasyz ete ala ma? Erteńgi kúni «biz túrme salamyz» dep taǵy da aqsha surap júrmeı me? Osyny da eseptegen jón bolar», dedi depýtat.
Osylaısha, Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeks jobasy qyzý talqylanǵan otyrysty qorytyndylaǵan Májilis Tóraǵasy taýarlar men qyzmetterdiń sapasyna baılanysty azamattar tarapynan aryz-shaǵymdar jıi túsetindigin tilge tıek etti.
«Aıyppul mólsherin tómendetý men osy máselege qatysty zań jobasyn ázirleýshi Ádilet mınıstrligi bolǵanymen, ákimshilik isti júrgizetin organ Ishki ister mınıstrligi. Al tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý tetikterin pysyqtaýda Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń ustanymy qandaı? Zańdy izgilendirý – jaqsy is, biraq azamattardyń esebinen meıirimdi bolý durys emes», dedi N.Nyǵmatýlın.
Aıta keteıik, Májilis depýtattary osy kúngi otyrys aıasynda el Úkimeti men Azyq-túlik qaýipsizdigi jónindegi Islam Uıymy arasyndaǵy shtab-páter týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý jónindegi zań jobasy men turǵyn úı qatynastary jónindegi zań jobasyn ekinshi oqylymda maquldady.
Nurlybek DOSYBAI,
«Egemen Qazaqstan»
