Ár kún jaýapty ári qaýyrt

Elimiz osy jyldyń qańtarynan bastap BUU Qaýipsizdik Keńesindegi jaýapty mıssııasyna kiristi. Búginde ondaǵy jumys qarqyndy júrip jatyr jáne qazaqstandyq tarap Qaýipsiz­dik Keńesiniń kún tártibine qoıylǵan máse­­lelerdiń barlyǵyna belsendi túr­de qatysýda. Taratyp aıtar bolsaq, elimiz­diń Keńestegi jumysy Qazaqstan Prez­ıdenti N.Á.Nazarbaevtyń «Qaýip­siz jáne ádil álem qurý úshin jahan­­dyq seriktestikti nyǵaıtýdaǵy Qazaq­­stan­nyń tujyrymdamalyq kóz­qarasy» atty saıası Úndeýin ashyq pikir­­talasta tanys­tyrýdan bastady. El­ba­symyzdyń saıası Úndeýi Qaýipsiz­dik Keńesiniń músheleri arasynda úlken qyzyǵýshylyq týǵyzdy, jaqsy pikirler aıtyldy. Nátıjesinde bul qujat BUU Qaýipsizdik Keńesi men Bas Assambleıasynyń resmı mártebesine ıe boldy. 

Memleket basshysynyń Úndeýinde jeti basymdyq kórsetilgen. Olar – ıadro­lyq qarýdan azat álem qurýǵa qol jetkizý; jahandyq soǵys qaýpin joıý jáne jer-jerlerdegi qaqtyǵystardy retteý; Ortalyq Azııada beıbitshilik, qaýipsizdik, yntymaqtastyq jáne damý jónindegi óńirlik aımaq úlgisin qurý; halyqaralyq terrorızm men zorlyq-zombylyq ekstremızmine qarsy is-qımyl; Afrıka qurlyǵynda ulttyq tatýlasý men beıbitshilikti qalpyna keltirý boıynsha halyqaralyq kúsh-jiger jumsaý, qaýipsizdik pen turaqty damý arasynda ajyramas baılanys­ty qamtamasyz etý jáne Qaýipsizdik Keńesi men BUU-nyń búkil júıesin HHI ǵasyrdyń qaýipteri men syn-qater­lerine beıimdeý. 

Qazirgi kezde Qazaqstan Qaýip­sizdik Keńesiniń alańyn ıadrolyq qarýsyz­daný men ony taratpaý jónindegi us­tanymyn ilgeriletý úshin barynsha paıdalanyp keledi. Mysaly, elimiz KHDR jónindegi komıtet pen Iran jónindegi komıtettiń jumystaryna belsene qatysýda. Sebe­bi, Soltústik Koreıanyń ıadrolyq-zy­my­­randyq baǵ­darlamasy búginde beı­bit­shilik pen qaýipsizdik úshin eń basty syn-qaterlerdiń biri bolyp otyr. Osyǵan baılanysty Qazaqstannyń Syrtqy ister mınıstrligi birneshe ret málim­deme jasady. Elbasymyz óziniń «Álem. HHI ǵasyr» manıfesinde atap kórsetkendeı, sońǵy jyldary álemde kúsh qoldaný men turaqsyzdyqtyń órshı túsýi baıqalýda. Áskerı is-qı­myl­dardyń saldarynan bosqynǵa ushy­ra­ǵandar sany artyp, ol 60 mıllıon adam­nan asqan. Osyǵan oraı Qazaqstan Aýǵanstan men Sırııadaǵy, Iran men Taıaý Shyǵys jáne basqa da «otty núk­te­lerdegi» saıası ahýaldy ret­teý máse­le­sine úles qosa bermek. 

Elimiz BUU Qaýipsizdik Keńesine múshelik qyzmetine kiriskeli beri ashyq pikirtalastardy qosa alǵanda, Keńestiń 130-dan astam resmı otyrystaryna, 70-ke jýyq resmı emes konsýltasııalar­ǵa qatysty. Sony­men qatar qazaqstan­dyq dıplomat­tar Qaýipsizdik Keńesi­niń quramyn­da Kolýmbııada, Gaıtıde, Ortalyq Afrıkanyń Chad kóli aýdanynda saparda boldy. Vashıngtonda AQSh prezıdentimen, memlekettik hat­shysymen jáne birqatar kongress múshe­lerimen kezdesti. Bulardan bólek, Qazaq­stan delegasııasy BUU Qaýip­sizdik Keńesiniń 20-dan asatyn qararyn, Qaýipsizdik Keńesi tóraǵasynyń jeti málimdemesin, taǵy basqa da qujattardy qabyldaýǵa erekshe úles qosqanyn atap ótkenimiz jón. Osyndaı aýqymdy is-sharalar­dyń qataryna qazaqstandyq dıplomat­tar men birqatar laýazym ıeleri­niń ashyq pikirtalastarǵa qaty­syp, qaýipsiz­dikti qamtamasyz etýge baılanysty ótkir máselelerdi kóterýin de qosýǵa bolady. 

Alty jyldan astam ýaqyttan beri atys-shabys, jarylystardan ábden mezi bolǵan Sırııa halqynyń jaǵdaıy óte aýyr. Kezinde ondaǵy soǵysty toqtatýǵa halyqaralyq uıymdar men iri memleketter árekettengen de edi. Odan naqty nátıje shyǵa qoımaǵany jáne ras. Keıin buǵan Qazaqstan tarapy aralasyp, Sırııa daǵdarysyn retteý joldaryn qarastyrýǵa baǵyttal­ǵan kezdesýlerdi elordamyz – Astana qalasynda ótkizýdi usyndy. Búginge deıin álemdik qoǵamdastyqqa «Astana prosesi» degen ataýmen belgili Sırııa daǵdarysyna baılanysty alty kezdesý ótti. Mundaı kezdesýler aldaǵy ýaqytta da jalǵasyn taba bermek. Bul máselede Elbasymyzdyń bedeli, sondaı-aq Qazaqstannyń bitimgershilik áleýeti erekshe ról atqardy. 

BUU Qaýipsizdik Keńesiniń kún tárti­binde turǵan máselelerdiń 70 pa­ıyz­ǵa jýyǵy Afrıkadaǵy qaqty­ǵys­­tardy retteýge arnalǵan. Osy ret­te Qazaqstannyń Qaýipsizdik Keńe­sine saılanýy kezindegi jetistik faktor­lar­­dyń biri Afrıka qurlyǵy tarapy­nan alǵan qoldaý bolyp tabylady. О́ıt­­keni Afrıka elderi qazaqstandyq dıplomatııanyń Afrıka múıisi, sondaı-aq búkil qurlyqta ulttyq tatýlasý jáne beıbitshilikti qalpyna keltirý boıynsha halyqaralyq kúsh-jigerge barynsha úles qosatynyna senim bildirdi. Elimizdiń Somalı/Erıterııa jónindegi komıtetine tóraǵalyǵy nátıjeli bolady jáne senimnen shyǵady degen oıdamyz. Buǵan Qazaqstannyń Qaýipsizdik Keńesine múshe bolǵan alǵashqy jarty jyl ishinde Afrıka taqyryby boıynsha 80-nen astam otyrystar men konsýltasııalar ótkizýi dálel bolmaq. Qazaqstandyq delegasııa sol otyrystardyń barlyǵyna belsendi túrde qatysty jáne qatysa bermek. 

Al Qazaqstannyń BUU Qaýipsizdik Keńesine 2018 jylǵy qańtar aıyndaǵy rotasııalyq tóraǵalyǵy elimizdiń Qaýipsizdik Keńesindegi turaqty emes músheliginiń sharyqtaý shegi bolady. Tóraǵalyq merzimi bir aı, memleketter onyń jumysyna aǵylshyn tili álipbıi tártibimen kezektesip basshylyq jasaıdy. Bizdiń elimiz tóraǵalyǵynyń túıindi máselesi – Ortalyq Azııa men Aýǵanstan boıynsha BUU-nyń qujatyn qabyldaýǵa baılanysty. Oǵan deıin Keńes músheleri men Qazaqstan úshin qyzyǵýshylyq týdyratyn másele­ler­di kelisý jáne pysyqtaý jónin­degi jumystar júrgiziledi. Tóraǵalyqtan keıin qol jetkizilgen ýaǵdalastyqtardy iske asyrý sharalary qolǵa alynady. Sonymen qatar Elbasymyzdyń qaty­sýymen beıbitshilik pen qaýipsizdik máseleleri boıynsha joǵary deńgeıdegi ashyq pikirtalas ótkizý de josparlanyp otyr. 

BUU Qaýipsizdik Keńesine múshe­lik elimizdiń álemdik aýqymdaǵy rólin arttyrady, halyqaralyq kelissózder­de jahandyq prosesterdiń turaqty jáne jaýapty qatysýshysy retin­degi pozısııasyn nyǵaıtady. Sondaı-aq óńirlik qaýipsizdikti qamtama­syz etýge, terrorızm men ekstremızmge qarsy kúresti jandandyrýǵa kúsh salady.

Álısultan QULANBAI,
«Egemen Qazaqstan»