Bolat Omarálıev óziniń Qyzylordasynda jatyp-aq bir sırek fotony jalt etkizip kórsete qoıady. Sosyn sýrettiń taqyrybyn da ózi qoıa qoıady. Bul fotony «Qoıshynyń báıgeden kelgen aty» depti. Elektrondy poshtamen lyp etip kele qalǵan sýretke qarap otyryp, kókirekte tolqynysty sát lyqsı jóneldi. Dáýren-aı!
Búkil bala-shaǵasymen qýanyshy qoınyna syımaǵan qoıshynyń beınetten kózi bir ashylmaǵan basqa ómiri de sýrettiń artynan syǵalap turǵandaı bola bergeni... Sonymen bul sýrettiń syry qandaı?
– Baıyrǵyda Qyzylorda oblysy Syrdarııa aýdany qoıshylarynyń jaıylymdary Jezqazǵan óńirindegi Ulytaýǵa, odan keıin Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Sozaq aýdandarymen shektesip jatýshy edi. Syrdarııa aýdany Sarysýdaǵy mal jaıylymynan erte kóktemde jaılaýǵa shyǵyp, qoıdy tóldetip, kúzge qaraı semirtip, qystaýǵa Syrǵa qaıta qulaıdy. Osy úrdis 1960 jyldan bastap 1990 jyldarǵa deıin jalǵasty. Sol zamanda mamyr aıynyń aıaǵyna taman qoı tóldep bolǵasyn, eki kún qatarynan shopandar toıy ótedi. Malshylar da osy kezde bir sergip qalýshy edi.
Quda kelgendeı qyzyqty dýmannyń alǵashqy kúni ozat shopandar marapattalady. Ekinshi kúni at báıgesi bolady. Ol kezde shopandar toıynan basqa jerde at báıgesi ótpeıtin. Men de sol 1970 jyldan 1980 jylǵa deıin fotokameralarymdy arqalap, shopandardyń toılaryna attanamyn. Gazet tapsyrmasymen osyndaı báıgeniń talaıyna qatystym. 1975 jylǵy alaman báıgege Shymkent, Taraz jaqtan nebir júırik attar qosyldy. 40-50 shaqyrym shapqan alaman báıgede anda-sanda qoıǵa minip júrgen qoıshynyń aty birinshi kelip, kútpegen qýanyshtan halyq dabyrlap ketti. Dúrmektiń dúbirinen toıdyń aspany jerge aınalyp túskendeı boldy ǵoı. Alaman báıgege jylqynyń júırigi ǵana shydas beredi.
Ákeleriniń aty basqalardan oza shaýyp, márege kele jatqanda shopannyń on balasy on jaqtan júgirip jetip, jylap qushaqtasqanyn kórgende jurt tolqyp ketti. Bul óńirde buryn bolmaǵan oqıǵa boldy. Nebir atbegiler baptaǵan, kil taza qandy júırikter dalada qalyp, qoıshynyń aty ozyp kelgeni elge de qatty áser etti. Ol kezde bas báıgege kilem, samaýryn sııaqty turmystyq zattar beriletin. Qazirgideı bas báıgege beriletin «djıp» túgili, arba da joq. Shopannyń júldege alǵan samaýrynyn bir jeńgesi qalap alyp ketti. Kilemdi basqa jeńgesi qalap almaqshy bolyp jatyr edi, qoıshynyń áıeli oıbaılap bermedi, – deıdi osy sátke kýá bolǵan fototilshi.
«Sýretti úlkeıtip qarańyzshy. Qoıshynyń atynyń qulaǵynyń ushynda tilik bar, báıgege baptalatyn jylqylardyń qulaǵy tilinbeıdi. Bir atbegiler osy fotony kórip, naǵyz qoıǵa minetin at qoı, qalaı bolǵany?» dep qatty tań qaldy deıdi sýrettiń avtory.
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
Sýretti túsirgen
Bolat OMARÁLIEV
