Qazaqstan • 27 Qazan, 2017

Erden Qajybek: Jańa betburys kezeńi bastaldy

810 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Elbasy N.Nazarbaevtyń «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq maqalasynda aıtylǵaly beri qoǵamda qyzý talqylanyp kele jatqan latyn álipbıi máselesi ártúrli pikir-kózqaraspen shıratyla kele, túıinin taýyp, resmı túrde jańa betburys kezeńine ótti. Bul – tarıhı sheshim.

Erden Qajybek: Jańa betburys kezeńi bastaldy

Qazaq eline qutty bolsyn aıtamyn. Osymen úlken jumys aıaqtaldy dep eseptemeý kerek. Kerisinshe, qat-qabat, qyrýar, mańyzdy jumystyń basy dep qabyldaýymyz kerek. Kelesi jyldan bastap tııanaqty iske asyrýǵa kirisemiz. Alda áli jańa álipbıdiń iske asyrý tetikterin baǵdarlaý, ǵylymı-ádistemelik josparyn jasaý, kópshiliktiń keńesin zerdeleý sekildi tolyp jatqan mindetter tur. Jumys bastaldy. Latyn álipbıine kóshkende til erejeleri qaıtadan jasalady. Eń bastysy, tilimizdiń búkil zańdylyqtaryn óziniń tabıǵatyna saı jasap shyǵarýymyz kerek. 

Zııaly qaýym ókilderi, tilshiler qaýymy jańa álipbıdiń erejelerin, oqýlyqtaryn, muǵalimderin daıyndaý isine asyqpaı, naýqandatpaı jumyla kiriskeni jón. Til bilimi ǵylymynyń zańdylyqtary boıynsha olqy tustaryn jetildirip, qolǵa alynýy tıis mańyzdy kezeńderin júıelep, tizimin jasap, josparly túrde jumys isteýge ǵalymdarymyz ázirligin osy sátten bastap ketýi kerek. Halyqaralyq tájirıbeni eskerip, óz tilimizdiń negizine súıene otyryp, jańa álipbımen qazaqı, tól dybystyń zańdylyqtaryna sáıkestendirip, bir tildiń tabıǵı ereksheligine baǵyndyrý ońaı sharýa emes. A.Baıtursynov negizin qalap bergen jap-jaqsy, jan-jaqty tól, ǵylymı júıemizge oralýdyń múmkindigi bul. Sózben emes, bilek sybanyp is-qımyl tanytatyn kezeń keldi. Memlekettik mańyzy zor bul irgeli maqsatty oryndaýǵa Til bilimi ıns­tıtýty jumyla kirisedi. Eń bastysy, memlekettik tilimizdi búkil qoǵamdyq salada erkin qoldanylatyn dara, negizgi, ári jumystyń, ári qarym-qatynastyń quralyna aınaldyrýymyz kerek. Negizgi maqsat – Qazaqstandaǵy ár azamattyń memlekettik tildi jetik bilýine jaǵdaı jasaý. О́ıtkeni tilimiz erkin damyǵan jaǵdaıda Qazaqstan táýelsizdigi túǵyryna túsedi dep esepteımiz. Latyn álipbıin qabyldaý da osy uly maqsat jolyndaǵy basty qadam. 

Erden QAJYBEK, 
A.Baıtursynov atyndaǵy Til bilimi ınstıtýtynyń dırektory, UǴA korrespondent-múshesi, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor