«Bóbek» qory jıyrmaǵa keldi

Bir jaǵynan pedagogıkalyq forým me­gapolıstegi «Bóbek» ulttyq ǵylymı-praktıkalyq, bi­lim berý jáne saýyqtyrý ortalyǵynyń 20 jyldyǵyna arnaldy. Jıyn jumysyna «Bóbek» qorynyń prezıdenti jáne «О́zin-ózi taný» adamgershilik-rýhanı damý baǵdarlamasynyń avtory Sara Nazarbaeva, Almaty qalasynyń ákimi Baýyrjan Baıbek, Bilim jáne ǵylym mınıstri Erlan Saǵadıev qatysty. 

Sondaı-aq halyqaralyq deń­geıde moıyndalǵan muǵalimder – adamnyń ózin ózi jetildirýi men psıhologııalyq pedagogıkada óz ádisterin qalyptastyryp, oqýlyqtar jazǵan ǵalymdar Djým­saı At Ong (Taıland), Shal­va Amonashvılı, Paata Amo­nash­vılı (Grýzııa), Meıer Marıa­nna (Kopengagen-Fran­kfýrt), Fon Kalınovskı Petra (Germanııa), Iýlııa Semendýeva (Reseı) Djafar Mallaev (Reseı), Rıza Halı­lov (Ázerbaıjan), Klara Mansýrova (Reseı), Angelına Mogı­levskaıa, Derıjan Iske (Bol­garııa) Ekaterına Artamonova (Reseı), Galına Novıkova (Reseı) syndy pedagogıka salasyndaǵy tanymal tulǵalar qatysyp, sheberlik dáristerin ótkizdi.

Atalmysh jıynnyń aıryq­shylyǵy da osynda, «Bóbek» qo­rynyń prezıdenti Sara Nazar­baeva atap ótkendeı, «...Biz álde­qashan umytyp, qaperden shy­ǵa­ryp alǵan ǵasyrlar boıǵy rý­hanı-adamgershilik bilimdi qaı­ta jańǵyrtý kerek. Mine, qazirgi qo­­­ǵamǵa jetise bermeıtin rýhanı diń­gek osy bolsa kerek», deıtin tu­­jy­rymy ýaqytpen úndesip jatyr.

Osylaısha aldymen izgilik pen súıispenshilikti murat tutqan adamgershilik pen meıirimdiliktiń eń uly qaǵıdalary elimizdiń «Bóbek» balalar qorynyń negizine aınalǵanyna 20 jyl toldy.

«Bóbek» qorynyń prezıdenti Sara Nazarbaeva ortalyqtyń alǵashqy kúnnen bergi asa mańyzdy mindeti – joǵary bilimdi, den­saýlyǵy myqty ári rýhanı da­my­ǵan tulǵa qalyptastyrý ekenin atap ótti. Respýblıka mu­ǵalimderin emen-jarqyn, búkpesiz suhbattar qurýǵa shaqyrdy.
«Durys uıymdastyrylǵan bilim jalpy adamgershilik qun­dy­lyqtarynan turady. Tek bilim arqyly ǵana biz qoǵamda rýhanı baılyqty qalyptastyryp, ár adamnyń boıyndaǵy erekshe qasıetterdi tanımyz ári júzege asyramyz, sonyń arqasynda memleketke, barsha adamdarǵa paıdasyn tıgizýge yqpal etemiz», deıdi Sara Alpysqyzy. 

Ne desek te, Qazaqstandaǵy «Bóbek» ortalyǵy quramyna balalar baqshasy, gımnazııa men kolledj engen jańa tıptegi aıryqsha bilim kesheni ekenin atap ótken jón. Álemdik bilim berýdiń baı tájirıbesi de qaıtadan bilim berý isindegi adamgershiligi joǵary jáne rýhanı jaǵynan damyǵan tulǵa qalyptastyrý qaǵıdasyna oralyp otyr. 

Máselen, Sara Alpys­qy­zy­nyń «Bizder qandaı ata bolsaq ta, aldymen balalarymyzdyń bas­qa­lardan artyq, tapqyr, talantty bolǵanyn qalaımyz. Alaıda, qymbatty dostar, birinshi biz bul jaıynda emes, balalarymyzdyń jaqsy Adam bolǵanyn armandaýymyz kerek. Onyń aınalasyna jaqsylyq jasaýy, qoǵamǵa zııanyn emes, paıdasyn keltirýi jaıynda oılanýymyz kerek», degenimen shákirt tárbıeleıtin árbir maman kelisedi. 
Sonymen saltanatty túrde ashylǵan halyqaralyq pedagogtar forýmynda Bilim jáne ǵy­lym mınıstri Erlan Saǵadıev Qa­zaq­stan Premer-Mınıstriniń qut­tyqtaý jedelhatyn oqyp berdi. 

Úkimet basshysynyń jedelhatynda «Bóbek» qory qurylǵan kezeńnen bastap balalardyń quqyǵy men múddelerin qorǵaý ju­mystaryn atqaryp keledi. Sa­ra Alpysqyzy, Siz qor qu­ryl­ǵan sátten bastap balalarǵa adam­ger­shilik, rýhanı tárbıe berý­diń jáne olardyń jan-jaqty jetilgen tulǵa bolyp qalyp­ta­sýynyń jarshysy bolyp kelesiz», delingen. 

Qarap otyrsaq, «Bóbek» óziniń damý jyldarynda balalardyń saýyqtyrý-beıimdeý ortalyǵynan ózekti ǵylymı-tájirıbelik, bilim berý jáne saýyqtyrý jobalaryn júzege asyratyn kópbeıindi keshenge aınaldy. Munda otandyq bilim salasy úshin jańa standarttar, oqý baǵdarlamalary men ádistemelik ádebıetter jasala­dy. Sara Nazarbaevanyń basshy­ly­ǵymen «О́zin-ózi taný» rýhanı-adamgershilik baǵdarlamasy bo­ıynsha barlyq óńirlerde qanat­qaqty mektepter ashyldy.

«О́zin-ózi taný» baǵdarlamasy elimizdiń barlyq mektepteriniń oqý prosesine engizilgen. A­l­ma­tyda bul baǵyt boıynsha 8 qa­natqaqty oqý orny jumys isteıdi. Qalanyń 817 pedagogy «О́zin-ózi taný» pánin oqytady, 525 arna­ıy ka­bınetter bar, bıylǵy jy­ly osy baǵdarlama boıynsha 194 pedagog bilimderin jetildirý kýrs­tar­ynda boldy, deıdi qala basshysy..

Almaty qalasynyń ákimi Baýyrjan Baıbek qalanyń bilim berý kórsetkishterine teńdessiz úles qosqan «О́zin-ózi taný» baǵdarlamasynyń mańyz­dylyǵyn atap ótti. Almatylyq oqýshylar 6 jyl qatarynan UBT tapsyrýda kóshbasshy boldy. 15 jyl boıy respýblıkalyq ǵylymı jobalyq konkýrstarda birinshi oryndy ıelenýde. Qala oqýshylary 12 jyldan beri respýblıkalyq olımpıadada komandalyq birinshi oryndy, al 11-synyp oqýshylary arasynda ótken Prezıdenttik olımpıadada tórt jyl qatarynan birinshi oryndy jeńip aldy.

«Búgingi kúni jalpy adam­ger­shilik qundylyqtar keı rette toqyraýǵa ushyraı basta­ǵanda «О́zin-ózi taný» baǵdar­lamasy jan-jaqty tulǵa qalyptastyrýdyń negizgi pánderiniń birine aı­naldy. «О́zin-ózi taný» naǵyz adam bolýǵa, aınaladaǵy álemdi jete tanýǵa jáne baǵalaýǵa, úzdik, bilimdi, ashyq bolýǵa, Otan­ǵa rııasyz qyzmet etýge baýlıdy», deıdi Almaty ákimi.

Shahar basshysy bilim berýdiń basty baǵyttary týraly aıta kele, muǵalimderdi shattyqqa bóle­gen jaqsy jańalyqty jarııa­lady. Qalalyq ákimdik jeke ınves­torlardyń demeýshiligimen «Bó­bek» qorynyń mereıtoıyna oraı úzdik ustazdarǵa taǵy da 5 páter­diń kiltin usyndy. 
Jáne aıta keterligi, bastaýynda Sara Alpysqyzy Nazarbaeva turǵan «SOS Balalar aýyldary» da ózderiniń 20 jyldyǵyn atap ótti. «SOS Balalar aýyldary» balalar úıleriniń tıimdi balamasyna aınaldy. Munda ata- anasyz qalǵan balalar jańa otbasyna ıe bolyp, úı jylýyna bólenedi.

Qoryta kelgende, rýhanı-adamgershilik bilim berý máseleleri boıynsha ótken forýmda «Júrek syryn súıispenshilikpen ashý...» fılmi kórsetilip, elimizdegi pedagogıka salasynyń ǵalymdary sóz aldy. 

Fılosofııa ǵylymdarynyń doktory Serik Nurmuratov «Rý­hanı jetilý – adam bolmy­sy men bolashaǵynyń negizi» deıtin izde­nisterimen bólisti. Al pro­fes­sor Greta Soloveva «Aqpa­rat­tyq tehnologııalar dáýirindegi ózin ózi taný: mán-maǵyna tabý» máse­lesi turǵysynda sóz qozǵasa, «Oqý­lyq» respýblıkalyq ǵylymı-tájirıbelik ortalyǵy dırek­torynyń orynbasary Ádilhan Dúısebek «Postındýstrııalyq qoǵamǵa ótý jaǵdaıynda bilim berýdegi paradıgmalyq transformasııalar» taqyrybyn qaýzady.

Kezegimen sóz alǵan Parament Májilisi Tóraǵasynyń orynbasary Gúlmıra Isımbaeva osy jıyrma jyldyń aıasynda myńdaǵan búldirshinder «Bóbek» UǴPBBSO-da aıryqsha bilim alyp, ózin-ózi taný dáristeri turaqty ózgerip otyrǵan álem jaǵdaıynda adamnyń tolyqqandy jolyndaǵy jan-jaqty múmkindikterdi qamtıtyn bolashaqtyń bilim berý modeliniń negizine aınalǵanyn atap ótti. 

Qazaqstandaǵy BUU (IýNI­SEF) balalar qorynyń ókili Iýrıı Oksamıtnyı da «Bóbek» ortalyǵynyń ózindik ornyna toqtalyp ótti.
Plenarlyq otyrysta shetel­dik ǵalymdar qazirgi izgilik peda­go­gıkasy, ınklıýzıvti bilim berý­diń rýhanı-adamgershilik aspek­tileri, otbasylyq sımfonııa men otbasylyq konstıtýsııa jaıynda baıandamalar jasap, oı bólisti. 

Bes kúnge sozylǵan forým dúısenbi kúni saltanatty túr­de jabylady. Halyqaralyq fo­rým­nyń jumysy baıandamalar men sheberlik sabaqtardy ǵana emes, konserttik baǵdarlamalar men qoshemetti marapattaýlardy da qamtydy. 

Aınash ESALI,

«Egemen Qazaqstan»

ALMATY

Sýretti túsirgen
Iýrıı BEKKER