Bul qaladaǵy qoǵamdyq kólik qyzmeti men jolaýshylar tasymaldaý baǵytyndaǵy jumystardyń jaýapkershiligin de arttyratyny anyq. Ásili, jolaýshylar tasymaly týraly áńgime bola qalǵanda áýelgi sózdi jolaqy qunynan bastaıtynymyz bar. Osydan 2-3 aı buryn Almatydaǵy qolma-qol aqsha tóleý júıesindegi baǵa kóterilip, jol puly 150 teńgege qymbattaǵan bolatyn. Al qoldanystaǵy «Ońaı» tólem júıesi úshin avtobýstaǵy tasymal baǵasy 80 teńge kóleminde saqtalyp otyr. Bastapqyda jolaýshylardan da, avtobýs júrgizýshileri tarapynan da synǵa ushyraǵan qolma – qol tólem júıesindegi qunnyń qymbattaýyna eldiń eti úırendi me, álde tártipke moıynsundy ma, qazir qalypty jumys jasaýda.Tasymaldaýshy kompanııa ókilderiniń baǵalaýynsha, jańa júıe elektrondy tólem jasaý úlesin arttyryp, aınalymdaǵy qarjy aǵynyn bir izge túsirýge múmkindik bergen. Jolaýshylar «Ońaı» kartasyna jappaı kóship, burynǵydaı kondýktorlar men kólik júrgizýshilerge tólenetin qolma-qol aqsha mólsheri azaıǵan. Aıtpaqshy, osy qolma-qol tólemnen túsetin qomaqty qarjy eshqashan kompanııa shotyna tolyqtaı quıylmaıtyny jasyryn emes edi. Kóp jaǵdaıda júrgizýshi men kondýktor kúndik tabys normasynan artylǵan aqshany bóliske salatyn. Keıde bul qarjy júzdegen myń teńgeni quraıtyn-dy. Qolma-qol tólem baǵasynyń qymbattaýynan keıin jolaýshylardyń elektrondy tólem jasaýǵa jappaı kóshýi keıbir avtobýs júrgizýshilerin maıly shelpekten aıyrǵany anyq. Dál osy tusta birneshe baǵyttaǵy tasymaldaýshylardyń jumysqa shyqpaı qoıyp, narazylyq tanytýy oryn alǵany esimizde.
- Qazir júrgizýshiler bul ádetten aryldy. «Ońaı» tólem kartasyn jetildirý arqyly qaladaǵy jolaýshylar mádenıeti qalyptasyp keledi. Bastysy bul qala bıýdjetine túsetin tabysty molaıtý úshin jasalǵan oń sheshim boldy. Endi tasymaldaýshy kompanııalarǵa degen talap pen jaýapkershilik artyp otyr, - deıdi «Green bus company» JShS basshysy Baýyrjan Kúlishev.
Atqarýshy bılik tarapynan da, jolaýshylar jaǵynan da tasymaldaýshy kompanııalarǵa qoıylatyn talaptyń bastysy: avtobýstardyń ýaqtyly qyzmet kórsetýi men kóliktiń sapasy. Qala basshylyǵy bul baǵytta aýyz toltyryp aıtýǵa turarlyq jumys jasap jatyr. Áýeli qalaishilik baǵytta qatynaıtyn avtobýstardy jıi jańartyp, aýystyrap otyrýdy maqsat tutýda. Jaqynda ǵana «Evro-5» standartyndaǵy 50 jańa avtobýs jolǵa shyqty. Bul jańa kólikter jolaýshylar kóp qatynaıtyn baǵyttardy eskirgen avtobýstardy almastyrdy.
- «Almatyelektrotrans» JShS bıylǵy jyldyń sońyna deıin 297 avtobýs satyp alýdy josparlap otyr. Qazir «LIAZ» markaly 20 avtobýs jetkizildi, Máskeýden taǵy 20 avtobýs kele jatyr. Barlyq avtobýstar kondısıonerlermen jabdyqtalǵan, qysta jyly, jazda salqyn, jolaýshylarǵa qolaıly bolmaq. Sondaı-aq, buǵan deıin avtobýstardyń túsi ártúrli bolyp, alabajaq qalypta bolsa, endi olar qalanyń brenbýki boıynsha bir stılde boıalyp, árlenetin bolady, - deıdi Jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasynyń basshysy Maqsut Isahov.
Jolaýshylarǵa jaǵdaı jasaý degennen shyǵady, Almatydaǵy qoǵamdyq kólik qatynasyn retteý jumystarynyń sapasy men oń nátıjesi elimiz boıynsha aldyńǵy qatarda tur. Avtobýstardyń júrý jıiligi, joldaǵy qaýipsizdik, kólikterdegi sanıtarlyq talaptar men ekologııalyq zalalsyzdandyrý baǵytyndaǵy jumystar nátıjeli. Qoǵamdyq kólikterge arnalǵan arnaıy jolaqty joldardyń kóbeıýi de qalaishilik avtobýstardyń keptelisterde turýyn azaıtyp, jeke adamdardyń avtobýsqa oralýyna yqpal jasaýda eken.
Aıtpaqshy, jaqynda Shymkent qalasynyń ákimi Ǵabıdolla Ábdirahymovtyń qoǵamdyq kólikke mingeni jaıly aqparat taraǵan edi ǵoı, bul kezekti pıar ma, álde qaladaǵy jolaýshylar tasymalynyń jaǵdaıyn shynaıy baǵalaýǵa degen naqty qadam ba, nátıjesin ýaqyt kórsetetin shyǵar. Biz de tasymaldaýshy kompanııa ókilderine: «Aıaq astynan Baýyrjan Baıbek avtobýsqa mine qalsa, uıatqa qalmaısyzdar ma?» dep ázildedik. Jaýap nanymdy. Qala ákiminiń qoǵamdyq kólikpen júrýinen asa bir sensasııa izdeýge degen talpynys baıqalmaıdy. Bastysy, Baýyrjan Baıbek qaladaǵy onǵa jýyq avtobýs parkterine jıi bas suǵady eken. Júrgizýshiler men kólikterdiń jaǵdaıyn kózben kórip, tıisti nusqaý berip turady. Jaqynda ǵana satyp alynǵan 50 avtobýstyń qala joldaryna shyǵýy ózi bas bolyp, sátti sapar tiledi.
Jalpy, alyp megapolıstegi adam tasymaldaýmen aınalysý asa yjdaqattylyqty talap etedi. Arly-berli aǵylǵan taǵdyrlardy toǵystyryp, myńdaǵan jannyń ómiri men qaýipsizdigine kepil bolý ońaı dep kim aıtty? Shúkir dep aıtaıyq, sońǵy jyldary avtobýs apattarynyń sany azaıǵan. Kólik tizginine kezdeısoq adamdardyń otyrýyna jol berilmeıdi. Iá, tań raýandap atqannan tún qarańǵysyna deıin úzdiksiz jol ústinde júrý qıynnyń qıyny. Myqty densaýlyq, saý sana, temirdeı júıke kerek etetin jumys. Kez-kelgen adamnyń bul jumysqa kóndigip isteýi kádik. Jumys berýshi tarapynan turaqty, qomaqty jalaqy, áleýmettik paketter tıimdiligi bolǵanymen de avtobýs júrgizýshiligi úshin únemi vakansııa ashyq turady eken. Alaıda, myń-san máselege qaramastan qaladaǵy jolaýshy tasymaldaý isi alǵa qadam jasaı bermek.
Almaty avtobýstary týraly sóz qozǵaǵan da aldymen jolaqy qunyn emes, bul istegi neniń «Ońaı», neniń qıyn ekenin azdap bolsa da eskerip júrýimiz kerek sııaqty...
Qalmahanbet MUQAMETQALI,
«Egemen Qazaqstan»
Almaty
