Atap aıtsaq, ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damytý memlekettik baǵdarlamasynyń iske asyrylý barysy, Aqmola oblysynyń Shýche-Býrabaı kýrortty aımaǵyn damytýdyń 2017-2020 jyldarǵa arnalǵan jospary jáne Astanada týrızmdi damytýdyń 2020 jylǵa deıingi jol kartasy, ken óndirý ónerkásibinde, kólik pen logıstıkada sıfrly tehnologııalardy qoldaný jaıy, Astana agolmerasııasyn aýmaqtyq damytýdyń óńiraralyq shemasyn bekitý máselesi, sondaı-aq Úkimettiń zań jobalaý jumystarynyń 2018 jylǵa arnalǵan jospary qaraldy.
О́nerkásip óndirisi ósti
Alqaly jıynda Investısııalar jáne damý mınıstri Jeńis Qasymbek bıylǵy jyldyń toǵyz aıynda ónerkásip óndirisiniń kólemi ótken jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda 5,7 paıyzǵa ósip, 6,5 trln teńgeni quraǵanyn atap ótti. Sondaı-aq farmasevtıkada, jeńil ónerkásipte, metallýrgııada, mashına jasaýda, munaı óńdeýde, azyq-túlik ónimderiniń óndirisinde jáne hımııalyq ónerkásipte ósý baıqalatynyn jetkizdi.
Memlekettik baǵdarlamanyń negizgi maqsatty ındıkatorlarynda oń qarqyn bar. Bıylǵy segiz aıdyń qorytyndysy boıynsha óńdeý ónerkásibiniń eksporty ótken jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda 23,1 paıyzǵa ósip, 9,9 mlrd dollardy quraǵan. Mınıstrdiń málimdeýinshe, agrohımııa, munaı óńdeý jáne qara metallýrgııa sektorlarynda eleýli ósim baıqalady. Búginde qazaqstandyq óńdeý ónerkásibi ónimderi 115 elge eksporttalady.
«Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn oryndaý aıasynda ınvestısııalyq ahýaldy jaqsartý maqsatynda Dúnıejúzilik bankpen birlesip, 2018-2022 jyldarǵa arnalǵan ulttyq ınvestısııalyq strategııa ázirlenip, bekitildi. Kazakh Invest ınvestısııalar boıynsha mamandandyrylǵan ulttyq kompanııasy sheteldik ókildermen jáne óńirlik bólimsheler jelisimen qyzmet kórsetedi», dedi mınıstr. Sonymen qatar óńdeý sektoryna jeti jyldyń ishinde 26 mlrd dollardan astam tikeleı sheteldik ınvestısııalar tartylǵan. Investısııalar qurylymyndaǵy óńdeý ónerkásibiniń úlesi 2016 jyldyń qorytyndysy boıynsha 19,5 paıyzǵa ósken. О́ńdeý ónerkásibine salynǵan ınvestısııalar kólemi 3,5 paıyzǵa ósip, 599 mlrd teńgeni quraǵan. Bıylǵy jyldyń I toqsanynyń nátıjeleri boıynsha kásiporyndardaǵy eńbek ónimdiligi 16,1 paıyzǵa ósken. Negizinen ósý basym baǵyttaǵy sektorlarda oryn alǵan, ol munaı-gaz hımııasy, qara metallýrgııa, munaı óńdeý salalary.
«Shaǵyn, orta jáne iri kásiporyndar boıynsha naqty málimet osy jyldyń qorytyndysy boıynsha qalyptastyrylady. Búgingi ósý betalysyn eskergende, jyl qorytyndysy boıynsha kórsetkishter ótken jyldyń deńgeıinen tómen bolmaıtynyn boljaýǵa bolady», dedi J.Qasymbek.
Sondaı-aq mınıstr baǵdarlama aıasynda jyl saıyn jańa óndirister iske qosylyp jatqanyn atap ótti. Jeti jyldyń ishinde jáne 2017 jyldyń 9 aıy aralyǵynda Indýstrııalandyrý kartasy aıasynda jalpy 5,5 trln teńge somasynda 1080 joba engizilgenin, 101 myń turaqty jumys orny ashylǵanyn tilge tıek etti. Qorytyndylaı kele, 6 jeltoqsan – Indýstrııalandyrý kúninde osy jyldaǵy ındýstrııalandyrý jumystarynyń qorytyndysy shyǵarylatynyn habarlady. Telekópir aıasynda jalpy somasy 399 mlrd teńge bolatyn 18 jobany iske qosý josparlanyp otyr eken.
Otyrys barysynda, sondaı-aq Jambyl oblysynyń ákimi Kárim Kókirekbaev, Almaty qalasynyń ákimi Baýyrjan Baıbek, Aqtóbe oblysy ákiminiń orynbasary Serik Tólenbergenov, ShQO ákimi Danıal Ahmetov osy másele boıynsha sóz sóıledi.
Talqylaý qorytyndysynda B.Saǵyntaev osy jyldyń toǵyz aıynda memlekettik ındýstrııalandyrý baǵdarlamasyn iske asyrýda jaqsy kórsetkishterge qol jetkizilgenin atap ótti. Premer-Mınıstr jyl sońyna deıin óńirler negizgi kapıtaǵa salynatyn ınvestısııalar boıynsha artta qalýshylyqty joıyp, ózge kórsetkishter boıynsha joǵary nátıjege shyǵatynyna senim bildirdi.
Týrızmge tyń serpin
Úkimet otyrysynda sondaı-aq Shýche-Býrabaı kýrortty aımaǵyn jáne elordada týrızmdi damytý boıynsha jospar men jol kartasy bekitildi.
Kýrortty aımaqty damytýdyń 2017-2020 jyldarǵa arnalǵan jospary (III kezeń) jáne Astana qalasynda týrızmdi damytýdyń 2020 jylǵa deıingi jol kartasy týraly Mádenıet jáne sport mınıstri Arystanbek Muhamedıuly baıandady. Mınıstrdiń aıtýynsha, Astananyń týrıstik klasterin damytý, onyń ishinde medısınalyq, mádenı, bilim berý jáne iskerlik týrızmdi, Shýchınsk-Býrabaı kýrortty aımaǵyn damytý boıynsha jol kartasy, sondaı-aq Astana qalasynda densaýlyq saqtaý, joǵary bilim berý, mádenıet jáne sport nysandarynyń paıdalaný tıimdiligin jáne ózin-ózi aqtaýyn arttyrý jóninde sharalar ázirleý jónindegi Elbasynyń tapsyrmalaryna sáıkes ázirlengen jáne olar boıynsha Úkimettiń tıisti sheshimderi daıyndalǵan.
Shýche-Býrabaı kýrortty aımaǵyn damytýdyń 2017-2020 jyldarǵa arnalǵan jospary tórt bólim men 33 is-sharadan quralǵan. Oǵan ınfraqurylymdyq jáne ekologııalyq máselelerdi sheshý boıynsha, kólik-logıstıka ınfraqurylymyn damytý boıynsha, qaýipsizdikti qamtamasyz etý boıynsha, Shýche-Býrabaı kýrortty aımaǵynyń týrıstik áleýetin damytý boıynsha is-sharalar engizilgen. Shýchınsk-Býrabaı kýrortty aımaǵyn damytý josparynyń is-sharalaryn iske asyrýdy 61,3 mlrd teńge kóleminde qarjylandyrý josparlanǵan. Al Astana qalasynda týrızmdi damytý jónindegi 2020 jylǵa deıingi jol kartasyna 24 is-shara engizilgen.
Otyrys barysynda sondaı-aq Aqmola oblysy ákimi Málik Myrzalın men Astana qalasynyń ákimi Áset Isekeshev qosymsha baıandady. Talqylaý qorytyndysy boıynsha B.Saǵyntaev Aqmola oblysynyń jáne Astana qalasynyń ákimderine múddeli memlekettik organdarmen birlesip jospar men jol kartasynyń is-sharalaryn sapaly jáne ýaqytyly iske asyrýdy qamtamasyz etýdi tapsyrdy.
Avtomattandyrý amaldary artty
Úkimet otyrysynda qaralǵan kelesi másele – ken óndirý ónerkásibin sıfrlandyrý jáne kólik pen logıstıkadaǵy sıfrly tehnologııalar boıynsha atqarylyp jatqan jumystar jaıynda Investısııalar jáne damý mınıstri J.Qasymbek baıandady. Mınıstr atap ótkendeı, qazirgi ýaqytta elimizdegi kóptegen kásiporyndardyń Indýstrııa 4.0-ge tolyq kóshýge tehnologııalyq jáne uıymdastyrýshylyq bazasy jetkilikti bolmaı otyr.
Taldaýǵa sáıkes Indýstrııa 4.0 elementterin engizýge bıznesti sıfrlandyrý arqyly túsetin ekonomıkalyq paıdany tolyq túsinbeý, otandyq zertteýlerdiń jáne avtomattandyrý men sıfrlandyrýdyń álsiz damýy, bilikti kadrlardyń jáne qarjy men ınfraqurylymnyń jetispeýi sııaqty tejeýish faktorlar kedergi bolyp otyr. Osy kedergilerdi joıý úshin halyqaralyq tájirıbeni eskere otyryp, tıisti júıeli sharalar ázirlengen. Olar normatıvtik retteýdi jetildirý, sıfrly ınfraqurylymdy, Indýstrııa 4.0 tehnologııalary boıynsha jeke tehnologııalar men onyń quzyretterin, adamı kapıtaldy damytý, yntalandyrýdyń qarjylyq jáne basqa da sharalary.
Mınıstrdiń aıtýynsha, júıeli sharalardy ázirleýmen qatar iri kompanııalarmen sıfrlandyrý salasyndaǵy naqty bastamalardy iske asyrý boıynsha jumystar júrgizildi. Búgingi tańda birqatar iri kompanııalar (Qazmyrysh, ERG, ArselorMıttal, Qazaqmys) josparlaryn jasap, oblys ákimderimen kelisimge kele otyryp, jol kartalaryna qol qoıǵan.
Kólik jáne logıstıka salalaryn sıfrlandyrý baǵytynda avtomobıl joldary qurylysy salasyn, avıasııa, temir jol kóligi salasyndaǵy sıfrlandyrý jumystary qolǵa alynýda. Máselen, «Poıyzdar qozǵalysynyń boljamdy kestesin avtomattandyrý» jobasy júzege asyrylmaq. Onyń máni josparlaý naqtylyǵy men tereńdigin 45 táýlikten 3 saǵatqa deıin arttyrý arqyly poıyzdar qozǵalysynyń kestesin oryndaý bolyp otyr.
Jalpy, avtomattandyrý máselesine qatysty ERG baqylaý keńesiniń tóraǵasy Aldııar Qaztaev, «Qazmyrysh» JShS bas dırektory Aleksandr Hmelev sóz sóıledi. Odan ári sóz alǵan Premer-Mınıstrdiń orynbasary Asqar Jumaǵalıev kólik salasyn sıfrlandyrý nátıjelerin qysqa ýaqyttyń ishinde kórýge bolatynyn atap ótti. Al talqylaý qorytyndysy boıynsha Premer-Mınıstr B.Saǵyntaev eki aspektige basa nazar aýdardy. Birinshiden, otandyq kompanııalarǵa kadrlardy bazalyq daıarlaýmen aınalysý qajet. Ekinshiden, óńirlerde sıfrlandyrýdy engizý barysynda jumyskerlerdi jumystan bosatý máselelerin baqylaý, qajet bolǵan jaǵdaıda olardy basqa salalarǵa tartý boıynsha jol kartalaryn ázirleý. Premer-Mınıstrdiń orynbasary A.Jumaǵalıevke bul máselelerdi kúndelikti baqylaýda ustaý tapsyryldy.
Astana aglomerasııasy
Úkimet otyrysynda Astana aglomerasııasyn aýmaqtyq damytýdyń óńiraralyq shemasy bekitildi. Qujat jobasyn Investısııalar jáne damý mınıstri J.Qasymbek tanystyrdy. Mınıstrdiń aıtýynsha, elordanyń qarqyndy damýy, demografııalyq syıymdylyq, óńir halqy tyǵyzdyǵynyń ósýi, kóshi-qon aǵymy astananyń aglomerasııalyq damýynyń alǵyshartyn quraıdy. Elorda aglomerasııasyn odan ári damytý boıynsha Astana ákimi Á.Isekeshev te qosymsha baıandady. Talqylaý qorytyndysynda B.Saǵyntaev barlyq jaýapty memlekettik organdarǵa jáne ákimdikterge atalǵan óńiraralyq shemanyń jumysyn tıimdi júrgizýdi tapsyrdy.
16 zań jobasy ázirlenedi
Zań jobalaý jumystarynyń 2018 jylǵa arnalǵan jospary týraly ádilet mınıstri Marat Beketaev baıandady. Mınıstrdiń aıtýynsha, jospar jobasy 2018 jyly 16 zań jobasyn ázirleýdi jáne Parlamentke engizýdi kózdeıdi. Olardyń ishinde kólik máseleleri boıynsha, medısına qyzmetkerleriniń kásibı jaýapkershiligine kepildik berý, gıdrotehnıkalyq qurylystar qaýipsizdigi, tarıhı-mádenı mura nysandaryn qorǵaý jáne paıdalaný týraly, t.b. zań jobalary bar. Jalpy, 5 derbes zańdy ázileý kózdelgen jáne qoldanystaǵy 10 zańǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engiziledi.
Dınara BITIK,
«Egemen Qazaqstan»
