Ekonomıka • 02 Qarasha, 2017

Jetisýda jetistikter az emes

724 ret
kórsetildi
7 mın
oqý úshin

Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetindegi kezekti baspasóz máslıhatyna Almaty oblysynyń ákimi Amandyq Batalov qatysty. О́ńir basshysy bıylǵy toǵyz aıdaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damý qorytyndylary men memlekettik baǵdarlamalardyń júzege asýy týraly baıandady. A.Batalovtyń aıtýynsha, Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» atty Joldaýynda júktelgen jáne aımaq turǵyndarynyń ál-aýqatyn arttyrý baǵytyndaǵy tapsyrmalar oıdaǵydaı oryndalyp, qarqyndy ilgerileýge qol jetkizilgen. Oń dınamıka barlyq sektorlarda baıqalady.

Jetisýda jetistikter az emes

«О́nerkásiptiń ósimi 4,3 paıyzdy qurasa, bıylǵy qarajat kólemi 700 mlrd teńgeden asady. Jetisý óńiri shyryndar men alkogolsiz sýsyndardyń negizgi óndirýshisi bolyp tabylady, bizde jylyna 1 mlrd lıtrge deıin ónim óndiriledi. Indýstrııalandyrý kartasy aıasynda farmasevtıkanyń jańa salasy qurylǵanyn maqtanyshpen jetkizemin. 9 farmasevtıkalyq zaýyttyń óndiris kólemi esepti merzimde 2 eseden astam ósip, ónim quny 13 mlrd teńgege jetti. Sony­men qatar «Qaırat» ındýstrııalyq aımaǵy­nyń ınfra­qurylymyn salý bastaldy. О́ner­kásiptik aımaqtarda barlyǵy 17 kásiporyn jumys isteıdi», dedi Amandyq Batalov.

Ákim ınvestısııa tartý maqsatynda jyl basynan beri 9 bıznes-kezdesý ótkenin, 7 eldiń óńirlerimen, kompanııalarymen memorandýmdar men kelisimder jasalǵanyn áńgimeledi. Inves­torlar, ásirese, Qorǵas – Shyǵys qaqpa­syna aıtarlyqtaı qyzyǵýshylyq tanytqan. Nátıjesinde, jalpy quny 644 mlrd teńge bolatyn 24 joba josparlanǵan. Jalǵasyp kele jatqan jumystardyń qorytyndysynan ınvestısııalardyń ósýin ańǵarý qıyn emes. 

Amandyq Batalov aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy atqarylǵan sharýalar jaıynda da aıtty. «Memleket basshysy atap ótkendeı, agrarlyq sektor ekonomıkalyq ósimniń qozǵaýshy kúshi bolýy kerek. Bul saladaǵy jalpy ónim kórsetkishteri oblysymyzdyń respýblıka boıynsha birinshi orynda turǵanyn aıǵaqtaıdy, ıaǵnı 17 paıyzdy quraıdy. Sózimdi naqty derektermen shegeleı tússem, búkil Qazaqstandaǵy soıanyń – 97 paıyzy Almaty oblysynda ósiriledi. Júgeri men qant qyzylshasynyń – 64 paıyzy, jemis-jıdektiń – 37 paıyzy, kókónistiń – 25 paıyzy, et ónimderiniń – 20 paıyzy, sút ónimderiniń – 13 paıyzy jáne jumyrtqanyń – 23 paıyzy Jetisý jerine tıesili», dedi ákim.

Aýylsharýashylyq daqyldarynyń kólemi 948 myń gektardy qurasa, onyń ishinde 17 paıyzdan astamy ozyq tehnologııalardy paıdalana otyryp óńdeledi eken. Aımaq basshysynyń sózine qaraǵanda, oblys búginde elimizdiń qyzylsha ósirý aımaǵyna aınalǵan. Bıyl egistik aýdany 9 myń gektarǵa jetip úlgergen. «Kóksý» qant zaýyty úshinshi jyl óz jumysyn sátti aıaqtap, tolyqtaı jańar­tyldy. Jylyna 300 myń tonna ónim beretin «Aqsý» qant zaýyty da osy qatarda. «Bıyl 35 myń tonna qant alyp, óńirdiń sura­ny­syn tolyǵymen jabamyz. Bizdiń maq­satymyz – búkil elimizdiń qajettilikterin qanaǵattandyrý úshin qant óndirisin odan ári arttyrý», dedi óz sózinde Amandyq Batalov. 

«Nurly jol» baǵdarlamasynyń arqasynda úsh jyl ishinde 82 jobany júzege asyrýǵa 77,2 mlrd teńge bólingen. Onyń ishinde bilim berý mekemelerine 49 mlrd teńge qaralǵan. «Aǵymdaǵy jyly óńir­de barlyǵy 44 mektep salynady, onyń ishinde 31-i baǵdarlama aıasynda. Bul oqý oryndarynyń tapshylyǵyn joıady. Biz úshin bul – óte ózekti másele, óıtkeni jańa oqý jylynda 46 myń bala birinshi synyp tabal­dyry­ǵyn attady», degen ákim «Nurly jol» baǵ­darlamasy aıasynda «Batys Eýropa – Batys Qytaı» jáne «Almaty – Taldyqorǵan» avtojoldaryn salýǵa arnalǵan iri jobalar iske asyrylǵanyn eske saldy. Jergilikti bıýdjetten bıyl jalpy joldardy jóndeýge 25 mlrd teńge bólingen eken. 

Kópshiligimizge málim, sońǵy jyldary oblysta aýyzsý máselesi de jıi kóterilýde. Atalǵan baǵytta qolǵa alynǵan sharalar az emes. Bıyldyń ózinde jalpy somasy 9,9 mlrd teńgege 107 joba júzege asqan. Nátıjesinde, 18 eldi mekenge sý baryp, 80 aýyldyń aýyz­sýynyń sapasy jaqsartylǵan. Sonymen qatar oblys turǵyndary úshin mańyzdy oqıǵa – «Almaty – Taldyqorǵan» gaz qubyrynyń qurylysy aıaqtalypty. Qazirgi tańda 11 aýdanda gazdandyrý jumystary júrgizilýde.

«Turǵyn úı qurylysy da jaqsy qarqyn­men damyp keledi. Jyl sońyna deıin 611,5 myń sharshy metr turǵyn úı el ıgiligine beri­l­edi, sonyń ishinde «Nurly jer» baǵdar­la­masy bo­ıynsha 103,6 myń sharshy metr jer paıdalanýǵa tapsyrylmaq. 2158 páterli 200 turǵyn úıdiń qurylysy júrip jatyr», dedi óńir basshysy. Onyń aıtýynsha, «Bolashaq energııasy» taqyrybyndaǵy EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesi oblys aýmaǵyna ınnovasııalardy engizýge múmkindik berdi. 

«Memleket basshysynyń «Rýhanı jań­ǵyrý» baǵdarlamasyn júzege asyrý – basty basymdyqtardyń biri. Jetisý kásipkerleri men mesenattary Elbasynyń «Týǵan jer» baǵ­darlamasyna qatysýǵa aıryqsha nıet bildirdi. Búginde 308 áleýmettik jobany júzege asyrýǵa 37 mlrd teńge bólindi. Mysaly, Eńbek­shiqazaq aýdanynyń Ashybulak kentin­degi Sabırovtar otbasy qaraýsyz saıabaqty qal­pyna keltirdi. Sonymen birge Kerbulaq aýda­nynyń turǵyny, jeke kásipker Hasan Ábýev týǵan aýylyna bastaýysh mektep salýda. Qarasaı aýdanynda ashylǵan «Batyr baba­lar» memorıaldyq keshenin de mesenattar 465 mln teńge bólip salǵan», dedi A.Batalov.

Ákimniń aıtýynsha, óńir turǵyndary Prezıdenttiń latyn álipbıine aýysý týraly saıasatyn qoldaıdy. Osyǵan baılanysty kóptegen dóńgelek ústelder men kezdesýler uıymdastyrylǵan. Osy jıyndarda qazirgi zamanǵy jetistikterge qoljetimdilik pen jahandyq aǵylshyn tiline kirigýdegi jańa álipbıdiń róli keńinen talqylanǵan.

Baspasóz máslıhaty sońynda A.Batalov tilshiler tarapynan qoıylǵan túrli saýal­darǵa jaýap berý barysynda bıyl týrıs­terge qyzmet kórsetý kólemi 1,5 mıllıon adamnan asqanyn, sonyń ishinde bir ǵana Alakólge 750 myń adam kelgenin jetkizdi. Onyń aıtýynsha, kól jaǵasyndaǵy ınfraqurylymdy damytýǵa jergilikti bıýdjetten 2,6 mlrd teńge bólingen. Temir jol qatynasy jolǵa qoıy­lyp, Úsharal qalasynda áýejaı turǵy­zyldy jáne temir jol vokzalynyń qurylysy bastalyp ketti. Úsh jylda óńirdegi aqyly týrıstik-saýyqtyrý qyzmetteriniń kólemi 40 paıyzǵa artyp, 5,5 mlrd teńgeni quraǵan.

Jaryssóz kezinde Raıymbek aýdanynan jer bólý arqyly jalpy aýdany 711 937 gektar bolatyn jańa aýdan qurylatyny da belgili boldy. Ol aýdanǵa «Narynqol» ataýyn berý týraly respýblıkalyq onomastıkalyq komıssııanyń qaraýyna usynys jiberilgen eken. 
 

Ashat RAIQUL,
«Egemen Qazaqstan»

Sońǵy jańalyqtar