Alaıda túrkistandyq qyz-kelinshekter qap arqalap, qyr asyp, tezek termese de, kómir jaǵýdyń qıyndyǵynan áli qutyla almaı keledi. Kógildir otyn qala irgesinen ishke kirdi. Talap boıynsha ár otbasy aqshasyn tólep, kelip turǵan gaz qubyryn úıine tartýy kerek. Obaly ne, turǵyndardyń deni gaz tartýǵa kerek qondyrǵylardy satyp alǵan. Alaıda kógildir otyndy kirgizip beretin jaýapty mekeme mamandary bul bólshekter jaramaıdy dep tartynyp otyr.
Túrkistanda eldiń sózin sóılep, bıik minbelerde problemalardy kóterip júretin belsendi Raqym Táńirbergenov degen azamat bar. Oblystyq máslıhattyń depýtaty. Sol Raqań qala turǵyndaryna «Kerek bólshekterdi satyp alyńdar, úıimizge gaz kirgizip alaıyq» dep bastama kótergen.
Turaqty komıssııada ótken otyrysta Raqym Táńirbergenov osy máseleni qaıta kóterdi. «Gaz qosatyn mekemeler qandaı qurylǵy, eseptegish qural qajet ekenin aıtpaǵandyqtan endi turǵyndardyń alǵanyn jaramsyz dep aıtyp jatyr. Halyq osy úshin qansha shyǵyndaldy, endi olardyń qarjysynyń óteýin kim tóleıdi?» deıdi.
Bul jaǵdaı basqa aýdandarda da oryn alýda. «QazTransGaz Aımaq» AQ kógildir otyndy kóshe-kóshege tartyp bergen. Gazdy úıge lısenzııasy bar mekemeler qosyp beredi. Biraq shyǵynyn ár úı ózi kóterýge tıis. Kezinde kelisim-shart bolmaǵandyqtan satyp alynǵan bólshekterdiń deni jaramsyz bolyp jatyr. Bul túıtkildi máselege kim núkte qoıary ázirge belgisiz.
Ońtústik Qazaqstan oblysynda 2021 jylǵa qaraı halyqtyń 95,5 paıyzy gazben qamtylady. Bul meje 2017-2021 jyldarǵa arnalǵan oblystyń eldi mekenderin gazdandyrýdyń jospary negizinde júzege asady. Bul týraly oblys ákimdiginde ótken kezekti májiliste oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Marǵulan Maraıym baıandady.
– Jalpy, oblys halqy jylyna 1,1 mlrd tekshe metr tabıǵı gaz tutynady. Onyń 840 mln tekshe metri qys maýsymynda, al 293 mln tekshe metri jaz maýsymynda paıdalanylady. Bizdiń óńir tabıǵı gazben 3 baǵyt arqyly qamtamasyz etiledi. Olar О́zbekstan Respýblıkasynyń «Gazlı-Shymkent» jáne «BGR-TBA» magıstraldy gaz qubyrlary, otandyq «Beıneý-Bozaı-Aqbulaq» magıstraldy gaz qubyry, Túrikmenstan Respýblıkasynyń «Qazaqstan-Qytaı» tranzıttik magıstraldy gaz qubyry, – dedi Marǵulan Maraıym.
Gaz qubyryn tartýda qıynshylyqtar da bar eken. Basqarma basshysy Shymkent qalasy aýmaǵynda 509 nysan gaz qubyrlaryn qorǵaý aımaǵy shegin buzyp ornalasqandyǵyn aıtady. Bul óz kezeginde sol mańda ornalasqan ǵımarattar men turǵyndardyń ómirine eleýli qaýip týǵyzyp otyr.
Májiliste sóz alǵan oblys ákimi eń birinshi kezekte jylytý maýsymyna daıyndyq jumystaryn taǵy da pysyqtap, tótenshe jaǵdaılardyń oryn almaýyna mán berýdi aıtty.
– Shymkent qalasynyń qysqy maýsymǵa daıyndyq jumystaryn tolyq qadaǵalaýda ustaý kerek. Sondaı-aq tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alýǵa mán bergen jón. О́zderińizge málim, bıylǵy jyly 8 qańtarda gaz júıesindegi aqaýdan jarylys oryn alǵan-dy. Al endi aldymyzda qys kele jatyr, osyǵan oraı basqarma jáne ákimdik birlesip, avtomatty jylytý júıeleri ornatylǵan turǵyn úılerge túgendeý jumysyn júrgizsin. Ekinshiden, gaz quraldarynyń qaýipsizdigin tekseretin tehnıkalyq ınspeksııa qurylýy tıis, – dedi ákim.
Oblys ákimi Saryaǵash, Maqtaral, Tólebı aýdandarynda birqatar mektepterdiń jylý júıesi gazǵa aýyspaǵanyn aıtyp, bul boıynsha aýdan, qala ákimdikterinde arnaıy komıssııa qurylyp, jumystyń oryndalýyn baqylaýdy tapsyrdy.
Oblysta jylý berý maýsymyna daıyndyq jumystary sáýir aıynan bastalǵan. Aýdan, qala ákimdikteri men oblystyq basqarmalardyń málimetine sáıkes barlyq daıyndyq jumystary 100 paıyz oryndalyp otyr. Onyń qanshalyqty rastyǵy qylyshyn súıretip qys kelgende baıqalady.
Baqtııar TAIJAN,
«Egemen Qazaqstan»
Ońtústik Qazaqstan oblysy
