Beısenbi kúni Madrıdte ótken sot otyrysyna Katalonııa bıliginiń toǵyz múshesi kelgen. Segizi sol jerde qamaýǵa alyndy. Ispanııa prokýratýrasy taǵy bes adamdy tutqynǵa alýdy kózdep otyr. Olardyń arasynda aımaqtyń burynǵy basshysy Karles Pýchdemon bar.
Qamaýǵa alynǵan mınıstrlerge búlikshildik, memleket qarajatyn orynsyz paıdalandy degen aıyp taǵylyp otyr. Eger búlikshildik kinási dáleldense 30 jyl bas bostandyǵynan aıyrylýy múmkin.
Úkimettiń burynǵy múshesi, ıaǵnı kásipkerlik isi jáne ǵylym departamentiniń basshysy Santı Vılý 50 myń eýro kepildik arqyly bostandyqta qaldy. Ol Katalonııa táýelsizdigin jarııalamas buryn otstavkaǵa óz erkimen ketken.
Karles Pýchdemonnan bólek bıliktiń ózge tórt múshesi beısenbi kúngi sot otyrysyna qatyspady. Qazir olar Belgııada. О́z kezeginde Ispanııa prokýratýrasy olardy tutqynǵa alý jaǵyn qarastyrýda.
Pýchdemon Brıýsselde ótkizgen baspasóz-konferensııasynda belgııalyq bılikten saıası baspana suramaıtynyn málimdedi. Ispanııadan jol júrip ketýin «qaýipsizdik pen bostandyq» qamy retinde túsindirdi. Madrıd tarapy keıbir máselelerge qatysty kepildik berer bolsa oralýǵa daıyn ekenin jetkizdi.
Ispanııanyń ulttyq radıosy «twitter» paraqshasynda Pýchdemonnyń Brıýsseldegi dámhanalardyń birinde túsken fotosyn jarııalady. Bul ýaqytta Katalonııa úkimetiniń ózge músheleri Ispanııadaǵy sot otyrysynda bolatyn.
Ispanııa bıligi kimderdi qamaýǵa almaq?
Brıýsseldegi jıynda Pýchdemon ádil sot talqylaýyna kepildik bermeıinshe ózi de, qyzmetterinen bosatylǵan ózge tórt áriptesi de Ispanııaǵa oralmaıtynyn aıtty.
Efe aqparat agenttigi Belgııa federaldyq prokýratýrasy olardy qamaý týraly order alǵannan keıin ǵana bárin zańdy jolmen júzege asyratynyn habarlady.
Ispanııa prokýratýrasy myna sheneýnikterdi qamaýǵa alý týraly order surap otyr:
Merıtchel Serret, burynǵy aýyl sharýashylyǵy mınıstri;
Antonı Komın, burynǵy densaýlyq saqtaý mınıstri;
Lýıs Pých, burynǵy mádenıet mınıstri;
Klara Ponsatı, burynǵy bilim mınıstri.
Málimetter boıynsha olardyń keıbiri sot otyrysyna vıdeo arqyly baılanysqa shyǵýdy suraǵan.
Eger Ispanııanyń joǵarǵy soty tutqynǵa alý týraly order beretin bolsa, eýropalyq qamaý orderi (EAW) Belgııanyń prokýratýrasyna jiberiletin bolady. О́z kezeginde belgııalyq tarap 24 saǵat ishinde istiń mán-jaıyn anyqtap, naqty bir sheshimge kelýi tıis. Eger olar orderdiń negizdiligine kóz jetkizse, Pýchdemon men ózge tórt eks-mınıstrdi 15 kún ishinde qamaýǵa alýy tıis. Eger orderde kórsetilgender (bireýi bolsa da) appelıasııaǵa beretin bolsa prosess taǵy 15 kúnge sozylýy múmkin.
Belgııa kúdiktilerdi tutqynǵa alǵannan keıin 60 kún ishinde Ispanııaǵa berýi tıis. Egerde olar quqyqtyq turǵyda eshqandaı qarsylyq kórsetpese bul is aldaǵy birneshe kúnniń ishinde aıaqtalýy múmkin.
Budan bólek, Belgııa tarapy eýropalyq orderden myna jaǵdaıda bas tartýǵa quqyly: ekstradısııa kúdiktilerdiń tıisti quqyǵyna shekteý keltirmeıtinine kúmán keltirse, dinı, násildik nemese saıası sebepterge qatysty kemsitýshilikke ushyraǵan jaǵdaıda, order suratqan elde ádil sot júrgiziletinine kepildik bermese.
«Katalonııa ulttyq assabamleıasy» sot sheshimine narazylyq tanytý úshin qala turǵyndaryn kóshege shyǵýǵa shaqyrdy.
Katalonııadaǵy jaǵdaıdyń turaqsyzdyǵy kezinde Pýchdemonnyń is-áreketin keıbir jergilikti saıasatkerler synǵa alǵan bolatyn. Sondaı-aq, úkimettiń bes joǵary deńgeıli múshesine, onyń spıkeri Karme Forkadelge osyǵan uqsas aıyptar taǵylǵan bolatyn. Olardyń isin qazir joǵarǵy sot tekserýde. Tyńdalymy 9 qarasha kúni ótedi.
Aıta keteıik, ótken aıdyń basynda Katalonııada táýelsizdik alý jóninde referendým ótken bolatyn. Alaıda Madrıd bul referendýmdy zańsyz dep tapty.
Biraq bul aımaq arada birneshe kún ótkennen keıin táýelsizdik jóninde deklarasııaǵa qol qoıyp, ony resmı túrde jarııalaýdy keıinge qaldyrdy. Sebep – Madrıdpen aradaǵy kelissózderdi nátıjeli aıaqtaý. О́z kezeginde Ispanııa Katalonııanyń birjaqty sheshimine narazylyǵyn bildirip, konstıtýsııanyń 155-babyn qoldanatynyn eskertti. Iаǵnı, óńirdiń avtonomııalyǵy toqtatylyp, Madrıd tikeleı bılik júrgizedi.
Nátıjesinde Madrıd 155 bapty qoldanyp, Katalonııa bıligin taratyp jiberdi.
Beısenbi kúni Ispanııanyń ortalyq banki bul Katalonııanyń ekonomıkasyna aıtarlyqtaı zııanyn tıgizetinin habarlady.
Aıan ÁBDÝÁLI,
«Egemen Qazaqstan»
