Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń Vetnam Sosıalıstik Respýblıkasyna tuńǵysh resmı sapary bastaldy
Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev keshe Vetnam Sosıalıstik Respýblıkasyna tuńǵysh resmı saparynyń birinshi kúninde el basshysy – Prezıdent Chyong Tan Shangpen kezdesýindegi sózin vetnam halqynyń ekonomıkadaǵy qutty qadamdaryn atap aıtýdan bastady. Ásirese, keıingi on jyldyń kóleminde Vetnam tamasha tabystarǵa qol jetkizdi. Qaı salada da, ekonomıkada bolsyn, bilim berýde bolsyn, mádenıetti órkendetýde bolsyn, vetnamdyqtardyń mereıi ústem túsip tur. Damý qarqyny boıynsha Vetnam ekonomıkasynyń Azııa-Tynyq muhıt óńirinde kósh bastap kele jatqany qalaı aıtqanda da aýyz toltyrarlyq jaı. Vetnamnyń halyqaralyq arenadaǵy bedeli de bıik. El dúnıe saıasatyna belsene aralasyp júr. Bylaısha qaraǵanda jerdiń bir túbinde jatqandaı, ol kezde Qazaqstanmen qarym-qatynasy atymen joq Vetnamnyń bizdiń elimizdiń táýelsizdigin tanyǵan elderdiń aldyńǵy leginen tabylǵany (1991 jylǵy 27 jeltoqsanda, ıaǵnı on bir kúnnen keıin), Qazaqstanmen dıplomatııalyq qatynastar ornatýshylardyń arasynda da alǵashqylardyń biri bolǵany (1992 jylǵy 29 maýsymda, ıaǵnı jeti aıdan keıin) tipti de tegin emes, osy arqyly da bul el azattyqqa umtylýdyń qadir-qasıetin ózgelerden bólekshe baǵalaıtynyn bildirgendeı.
Elbasymyz resmı sapar baǵdarlamasyn Ulttyq batyrlar monýmentine baryp, azattyq jolynda qurban bolǵandar rýhyna taǵzym etýden, eldiń táýelsizdigine qol jetkizgen tuńǵysh Prezıdent Ho Shı Mınniń mavzoleıine gúl shoǵyn qoıýdan bastady. El kósemi 1945 jylǵy 2 qyrkúıekte ózi Táýelsizdik deklarasııasyn jurt aldynda oqyp berip, Vetnam Demokratııalyq Respýblıkasy qurylǵanyn jarııa etken Badın alańynda jerlengen eken. Denesi balzamdalyp qoıylypty. Dál sol jerge turǵyzylyp, qurylysy 1975 jyly bitken Ho Shı Mın mavzoleıi alystan onsha úlken kórinbegenimen, túbine taqasań ájeptáýir qomaqty-aq: bıiktigi 21, eni 41 metr, aınalasynda eldiń ár qıyrynan aldyrtylǵan 250 túrli aǵash egilgen kólemdi baq bar. Ǵımarattyń kádimgi Máskeýdegi Lenın mavzoleıin úlgi etip jasalǵany kórinip-aq tur. Aıtqandaı, munda qalanyń ortasynda Lenın eskertkishi asqaqtaıdy. Vetnamdyqtardyń eldiń sosıalızm jolyna túsýine sheshýshi yqpal etken tulǵany qurmet tutatyn jóni de bar. Fransýz otarshyldyǵyna qarsy kúreste de, amerıkan ımperıalızmine qarsy kúreste de Lenın eliniń yqpaly da, kómegi de kóp bolǵanyn bular jaqsy biledi.
Nursultan Nazarbaevpen kezdesý kezinde Chyong Tan Shang Qazaqstannyń táýelsizdik jyldaryndaǵy tabystary tańdanarlyqtaı ekenin qadap aıtty, Elbasymyzdy egemen eldiń jıyrma jyldyǵymen quttyqtaı kelip, eki memlekettiń saýda-ekonomıkalyq qatynastary aldaǵy kezde qazirgiden anaǵurlym arta alatynyn aıtty. Onysy ras endi. О́tken jyly, mysaly, eki eldiń saýda aınalymynyń kólemi nebári 44 mıllıon AQSh dollaryna teń bolypty. Tipti mardymsyz ǵoı. Qazaqstan men Vetnamnyń áleýetine atymen saı kelmeıdi. Keıingi kezdegi qadamdardyń ishinen «Qazmunaıgaz» ben «Petrovetnam» arasynda 2009 jyly qurylǵan jumys tobyn ǵana ataı alamyz. Endi bul qatynastar burynǵydaı sylbyrlaý jalǵasa bermeıtin sııaqty. Keshe osynda qol qoıylǵan alty qujat – Qazaqstan Respýblıkasy men Vetnam Sosıalıstik Respýblıkasy arasyndaǵy azamattyq jáne kommersııalyq ister boıynsha ózara kómek jónindegi kelisim; Qazaqstan Úkimeti men VSR Úkimeti arasyndaǵy bilim berý salasy boıynsha yntymaqtastyq jónindegi kelisim; Qazaqstan Úkimeti men VSR Úkimeti arasyndaǵy qosarlanǵan salyqty boldyrmaý jónindegi kelisim; Qazaqstan Úkimeti men VSR Úkimeti arasyndaǵy týrızm salasy boıynsha yntymaqtastyq jónindegi kelisim; Qazaqstan Respýblıkasynyń Kólik jáne kommýnıkasııalar mınıstrligi men Vetnamnyń Kólik mınıstrligi arasyndaǵy azamattyq avıasııa salasy boıynsha yntymaqtastyq jónindegi kelisim; Almaty qalasy men Hoshımın qalasynyń Halyq komıteti arasyndaǵy ózara túsinistik jónindegi memorandým taıaý jyldardyń ózinde solaı bolady degen senim uıalatady kóńilge. Atalǵan qujattarǵa bizdiń tarapymyzdan Ádilet mınıstri R.Túsipbekov, Syrtqy ister mınıstri E.Qazyhanov, Týrızm jáne sport mınıstri T.Ermegııaev, Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstri B.Kamalıev, Almaty qalasynyń ákimi A.Esimov qol qoıdy. Rásim aıaqtalǵannan keıin Nursultan Nazarbaev pen Chyong Tan Shang jýrnalıster aldynda jasaǵan málimdemelerinde bul sapardyń tarıhı sıpaty bar ekenin, eki eldiń qarym-qatynastarynda jańa beles bastalǵaly turǵanyn biraýyzdan aıtty. «Jańa ǵana joǵary deńgeıdegi ashyq, ózara senimdi únqatysý aıaqtaldy. Yntymaqtastyǵymyzdyń basymdyqtary dál aıqyndaldy. Eki eldiń halyqtaryn tatýlyqtyń, tilektestiktiń tarıhı berik tinderi baılanystyryp tur. Qazaqstan-Vetnam qarym-qatynastaryn qarqyndy damytýǵa barlyq qajetti jaǵdaılar jasaldy. Bizdiń elderimizdiń arasynda sheshimin tappaǵan eshqandaı másele joq. Eń aldymen ekijaqty saýdany jolǵa qoıýymyz kerek», dedi Nursultan Ábishuly. Qazaqstan Prezıdenti sóziniń sońynda jýrnalısterdi taıaý ýaqytta Hanoıda bizdiń elshiligimiz ashylatynynan da habardar etip ótti. Qazirshe bul mindetti Ikram Adyrbekov Beıjińdegi mıssııasymen qosa atqarady. Hanoıda elshilik ashý óte oryndy sheshim, árıne. Qytaıdaǵy elshilik qyzmet basqa jumyspen qabattastyra júrgizetin jumys emestigin aıtýdyń ózi artyq. Onyń ústine Vetnam Qazaqstandaǵy óz elshiligin munan úsh jyl buryn ashyp ta qoıǵan. Taǵy bir aıta keter jaı mynaý: aldaǵy kezde eki eldiń arasynda turaqty áýe reısterin ashý da oılastyrylyp jatyr. Bul másele áli tolyq pisip-jetile de qoımaǵan syńaıly, degenmen, iskerlik baılanystar úshin de, týrızmdi damytý úshin de munyń máni úlken ekendigi anyq. Elbasymyzdyń búkil álemdegi bıik bedeline biz vetnamdyq isker toptardyń iri ókilderimen sóıleskende taǵy kóz jetkize tústik. Quramyna eldiń 33 kásiporny kiretin «Thaison group» vıse-prezıdenti Pham Gap qazaqstandyq jýrnalısterge bergen suhbatynda Nursultan Nazarbaevtyń el ekonomıkasyn damytýdaǵy eren eńbegin erekshe aıtty.
Eki el prezıdentteriniń az aıadaǵy kezdesýi ótip jatqan kezde biz Premer-Mınıstrdiń orynbasary – Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstri Á.Isekeshevpen, «Qazaqmys» basshysy V.Kımmen qysqa-qaıyrym tildesip qaldyq. Áset О́rentaıuly bul elmen ekonomıkalyq yntymaqtastyqtyń kókjıegi keń ekenin naqty mysaldarmen áńgimelep berdi, V.Kım dál óziniń salasy boıynsha dál qazir naqtyly áriptester taba qoımaǵanyn, áıtse de mundaǵy arzan jumys kúshi qazaqstandyq ınvestorlardy qyzyqtyryp otyrǵanyn aıtty. «Bul elde qazirshe bankterdiń quny óte tómen. Kózin tapqan adam bank satyp alý arqyly-aq baıyp kete alady», dep qoıady V.Kım. Biledi, bilgennen keıin aıtady ǵoı.
Keshe tústen keıin alǵashqy Qazaqstan-Vetnam bıznes-forýmy bolyp ótti. Biraz jaıdyń basy sol jıynda ashyldy. Qazaqstandyqtardan 39 adam, vetnamdyqtardan 103 adam qatysqan Hanoı forýmynyń ashylýynda bizdiń tarapymyzdan Premer-Mınıstrdiń orynbasary – Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstri Á.Isekeshev pen elimizdiń Saýda-ónerkásiptik palatasynyń basshysy Qanat Tólemetov sóz sóıledi. Aıtqandaı, Qanat baýyrymyz ómirden erte ótken aıtýly azamat, depýtat retinde de, mesenat retinde sońynda izgi iz qaldyrǵan Qýanysh Tólemetovtiń uly kórinedi. Saýda-ekonomıkalyq palatanyń músheleri qatarynda menshik túri árqıly myńnan astam kásiporyn bar eken. Úlken kúsh. Áset Isekeshev bastap kelgen isker toptyń quramynda 12 mınıstrlik pen vedomstvonyń, 15 kompanııanyń 47 ókili bar bolyp shyqty. Olardyń da óz áriptesterimen naqtyly ýaǵdalastyqtarǵa qol jetkizý múmkindigi mol.
Keshe keshke qaraı Nursultan Nazarbaev Vetnam Kommýnıstik partııasy Ortalyq komıtetiniń Bas hatshysy Ngýen Fý Chongpen, Ulttyq Assambleıanyń Tóraǵasy Ngýen Shın Hýngpen kezdesti. Ol kezdesýler jaıynda kelesi nómirde áńgimeleımiz.
Maqalanyń ón boıyna biz kelgen eldiń ekonomıkadaǵy tabystary arqaý bolyp tartylyp jatqanyn kórip otyrsyz. Árıne, Vetnam halqynyń tabystaryn joǵary baǵalaǵanda biz bárin de salystyrmaly túrde aıtamyz. Hanoıda eski qurylystyń kóptigine de kýá bolyp kelemiz, halyqtyń kıinýinen de onsha shalqyp-tolýdyń belgisin taba qoımaısyz, ortasha aılyqtyń eki júz dollardan sál ǵana asatynyn da estip jatyrmyz, mundaǵy jurttyń kóbiniń jeke kólikten qoly jetken jeri mopedter ekenin de, bar turqy bir metrlik sol kólikke úsh adam mingesip alatynyn da kórip otyrmyz. Sonymen birge biz vetnamdyqtardyń kóńili kóterińki, rýhy joǵary ekenin de, erteńgi kúnnen úmitti, keleshekke senimdi ekenin de sezip turmyz. Qazirgi zamannyń jaǵdaıynda búkil planeta kóleminde ishki jalpy ónimniń jyldyq ósim qarqyny jóninen aldyńǵy oryndardyń birin munan qyryq jyldaı buryn jerinde adam aıtqysyz alapat soǵys aıaqtalǵan Vetnam eli ıelenip otyrǵanyn oılaǵanda Ýaqyttyń qandaı uly emshi ekenin tereńirek túısine túsesiń. Iá, ýaqyt jazbaıtyn jara joq eken. Biz Hanoıǵa kelgeli osyǵan taǵy bir kóz jetkizip jatyrmyz. Dúnıe dıdaryndaǵy eń qýatty elmen onshaqty jyl boıy jan alysyp, jan berisip aıqasqan, búkil adamzatqa qaısarlyqtyń qaıran qaldyrarlyq úlgisin, shamyrqanǵan shaqarlyqtyń shyńyn kórsetip, aqyr aıaǵynda qarýy da kóp, qarjysy da qyrýar amerıkalyqtardy jat jerdegi mánsiz-maǵynasyz soǵysty toqtatyp, masqarashylyqpen eldi tastap shyǵýǵa májbúrlegen osy shaǵyn memleket keshegi qan-qasaptyń jarasyn jalap jazyp, soǵystan tas-talqany shyǵa qıraǵan sharýashylyǵyn qalpyna keltirip, eńsesin kóterip, boıyn tiktep, oıyn jiktep, sanyn túgendep qana qoımaı, anaǵurlym asyryp, jahandanýdyń jantalasyna da shydas berip, beıbit ómirde de jańa jeńisterge jetip jatyr. 86 mıllıon halqy bar, tek astanasynyń ózinde 9 mıllıon adam turatyn eldiń qazirgi tańda azyq-túlik máselesin sheship, artylǵan astyǵyn syrtqa satyp, kúrish eksporty boıynsha álemdegi aldyńǵy oryndardyń birine shyqqanyn aıtsaq ta, Vetnam turǵyndarynyń jetpis paıyzyn búginde jasy otyzǵa tolmaǵandar quraıtynyn aıtsaq ta mundaǵy otanshyldyqtyń ǵalamat qýatyn kóre alamyz, bárinen buryn – táýelsizdigin qadirlegen halyqtyń qolynan qandaılyq uly ister keletinin sezinemiz. Vetnam eliniń bizge berer basty taǵylymy da osy.Táýelsizdik tegeýrini bul.
Sýretterdi túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.
Saýytbek ABDRAHMANOV – Hanoıdan.
16 jeltoqsan, azattyqtyń aq tańyn atyrǵan kún, táý eter Táýelsizdigimizdiń uly toıy atalar kún jaqyndaǵan saıyn bostandyqtyń baǵasy, erkindiktiń qadir-qasıeti jaıynda burynǵydan jıirek oılana bastaıtynymyz belgili. Osyndaıda azattyǵyn jyldar boıǵy jankeshti soǵyspen qorǵap qalǵan elderdiń talaıly taǵdyry týraly da tolǵanasyń. Arǵy tarıhqa tereńdep jatpaıyq desek, eń bergi kezeńdegi sondaı soǵystardyń arasynan aldymen oıǵa oralatyny, árıne, Vetnam soǵysy. Búginde sol soǵys jaıynda shala-sharpy ǵana biletin bútin bir urpaqtyń ósip shyqqanyna da tań-tamasha qalasyń. Áıtpese myna bizdiń býynnyń mıtıngilerge qatysyp, «Tart qolyńdy Vetnamnan!» degen jazýy bar plakatty ustap júretini kúni keshe sııaqty edi. Biraq, shyndyq solaı. Bul da bolsa myna ári ǵajap, ári azap ómirdiń bir zańdylyǵy, tirshiliktiń taǵy bir taǵylymy. Iá, ómirdiń paradoksy sonda, myna dúnıede eshteńe umytylmasa da onsha jaqsy bolmas edi.Tarıhta eshteńe umytylmasa adamzat balasynyń kókiregin kek kerneýmen, ózegin óshtiktiń oty órteýmen óter edi, ol kek, ol óshtik urpaqtan urpaqqa aýysyp kete berer edi. Jasampaz jumys degen, jaqsylyqtyń, jarastyqtyń jalǵastyǵy degen jaıyna qalar edi. Sondyqtan da bir kezde ımperatory astanamyzdy órtep ketipti dep qazirgi orystar qazirgi fransýzdarmen qyrqysyp jatpaıdy. Sondyqtan da bir kezde elimizdi otarlapty dep qazirgi vetnamdyqtar qazirgi fransýzdarmen, bir kezde soldattary topyraǵymyzdy taptapty dep qazirgi amerıkalyqtarmen barys-kelis, alys-beris jasamaı turmaıdy. Olarmen at quıryǵyn kesise berse aldymen ózderi utylatynyn biledi. Sonyń arqasynda qazir arzan jumys kúshimen arzanǵa toqylǵan, tigilgen kıimderimen Vetnamnyń jeńil ónerkásibi Amerıka bazaryn birte-birte Qytaıdyń taýaryndaı jaýlap almaǵanmen, jaılap alyp bara jatyr. Ana jyly Nıý-Iorkte, Birikken Ulttar Uıymynyń ǵımaratyndaǵy dúkennen estelik bolsyn dep keýdesine BUU logotıpi túsken jeńil kúrtke alǵanymyz bar. Qonaqúıge kelgen soń qarasaq «Vetnamda jasalǵan» degen jazýy tur. Álemniń bas keńsesine jer túbinen kúrtke tasıtyndaı ne qajettilik bar? Mundaǵylar arzanǵa tigedi, arzanǵa jetkizedi, sodan da arzanǵa satady. Bazardaǵy basty nárse – baǵa.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev keshe Vetnam Sosıalıstik Respýblıkasyna tuńǵysh resmı saparynyń birinshi kúninde el basshysy – Prezıdent Chyong Tan Shangpen kezdesýindegi sózin vetnam halqynyń ekonomıkadaǵy qutty qadamdaryn atap aıtýdan bastady. Ásirese, keıingi on jyldyń kóleminde Vetnam tamasha tabystarǵa qol jetkizdi. Qaı salada da, ekonomıkada bolsyn, bilim berýde bolsyn, mádenıetti órkendetýde bolsyn, vetnamdyqtardyń mereıi ústem túsip tur. Damý qarqyny boıynsha Vetnam ekonomıkasynyń Azııa-Tynyq muhıt óńirinde kósh bastap kele jatqany qalaı aıtqanda da aýyz toltyrarlyq jaı. Vetnamnyń halyqaralyq arenadaǵy bedeli de bıik. El dúnıe saıasatyna belsene aralasyp júr. Bylaısha qaraǵanda jerdiń bir túbinde jatqandaı, ol kezde Qazaqstanmen qarym-qatynasy atymen joq Vetnamnyń bizdiń elimizdiń táýelsizdigin tanyǵan elderdiń aldyńǵy leginen tabylǵany (1991 jylǵy 27 jeltoqsanda, ıaǵnı on bir kúnnen keıin), Qazaqstanmen dıplomatııalyq qatynastar ornatýshylardyń arasynda da alǵashqylardyń biri bolǵany (1992 jylǵy 29 maýsymda, ıaǵnı jeti aıdan keıin) tipti de tegin emes, osy arqyly da bul el azattyqqa umtylýdyń qadir-qasıetin ózgelerden bólekshe baǵalaıtynyn bildirgendeı.
Elbasymyz resmı sapar baǵdarlamasyn Ulttyq batyrlar monýmentine baryp, azattyq jolynda qurban bolǵandar rýhyna taǵzym etýden, eldiń táýelsizdigine qol jetkizgen tuńǵysh Prezıdent Ho Shı Mınniń mavzoleıine gúl shoǵyn qoıýdan bastady. El kósemi 1945 jylǵy 2 qyrkúıekte ózi Táýelsizdik deklarasııasyn jurt aldynda oqyp berip, Vetnam Demokratııalyq Respýblıkasy qurylǵanyn jarııa etken Badın alańynda jerlengen eken. Denesi balzamdalyp qoıylypty. Dál sol jerge turǵyzylyp, qurylysy 1975 jyly bitken Ho Shı Mın mavzoleıi alystan onsha úlken kórinbegenimen, túbine taqasań ájeptáýir qomaqty-aq: bıiktigi 21, eni 41 metr, aınalasynda eldiń ár qıyrynan aldyrtylǵan 250 túrli aǵash egilgen kólemdi baq bar. Ǵımarattyń kádimgi Máskeýdegi Lenın mavzoleıin úlgi etip jasalǵany kórinip-aq tur. Aıtqandaı, munda qalanyń ortasynda Lenın eskertkishi asqaqtaıdy. Vetnamdyqtardyń eldiń sosıalızm jolyna túsýine sheshýshi yqpal etken tulǵany qurmet tutatyn jóni de bar. Fransýz otarshyldyǵyna qarsy kúreste de, amerıkan ımperıalızmine qarsy kúreste de Lenın eliniń yqpaly da, kómegi de kóp bolǵanyn bular jaqsy biledi.
Nursultan Nazarbaevpen kezdesý kezinde Chyong Tan Shang Qazaqstannyń táýelsizdik jyldaryndaǵy tabystary tańdanarlyqtaı ekenin qadap aıtty, Elbasymyzdy egemen eldiń jıyrma jyldyǵymen quttyqtaı kelip, eki memlekettiń saýda-ekonomıkalyq qatynastary aldaǵy kezde qazirgiden anaǵurlym arta alatynyn aıtty. Onysy ras endi. О́tken jyly, mysaly, eki eldiń saýda aınalymynyń kólemi nebári 44 mıllıon AQSh dollaryna teń bolypty. Tipti mardymsyz ǵoı. Qazaqstan men Vetnamnyń áleýetine atymen saı kelmeıdi. Keıingi kezdegi qadamdardyń ishinen «Qazmunaıgaz» ben «Petrovetnam» arasynda 2009 jyly qurylǵan jumys tobyn ǵana ataı alamyz. Endi bul qatynastar burynǵydaı sylbyrlaý jalǵasa bermeıtin sııaqty. Keshe osynda qol qoıylǵan alty qujat – Qazaqstan Respýblıkasy men Vetnam Sosıalıstik Respýblıkasy arasyndaǵy azamattyq jáne kommersııalyq ister boıynsha ózara kómek jónindegi kelisim; Qazaqstan Úkimeti men VSR Úkimeti arasyndaǵy bilim berý salasy boıynsha yntymaqtastyq jónindegi kelisim; Qazaqstan Úkimeti men VSR Úkimeti arasyndaǵy qosarlanǵan salyqty boldyrmaý jónindegi kelisim; Qazaqstan Úkimeti men VSR Úkimeti arasyndaǵy týrızm salasy boıynsha yntymaqtastyq jónindegi kelisim; Qazaqstan Respýblıkasynyń Kólik jáne kommýnıkasııalar mınıstrligi men Vetnamnyń Kólik mınıstrligi arasyndaǵy azamattyq avıasııa salasy boıynsha yntymaqtastyq jónindegi kelisim; Almaty qalasy men Hoshımın qalasynyń Halyq komıteti arasyndaǵy ózara túsinistik jónindegi memorandým taıaý jyldardyń ózinde solaı bolady degen senim uıalatady kóńilge. Atalǵan qujattarǵa bizdiń tarapymyzdan Ádilet mınıstri R.Túsipbekov, Syrtqy ister mınıstri E.Qazyhanov, Týrızm jáne sport mınıstri T.Ermegııaev, Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstri B.Kamalıev, Almaty qalasynyń ákimi A.Esimov qol qoıdy. Rásim aıaqtalǵannan keıin Nursultan Nazarbaev pen Chyong Tan Shang jýrnalıster aldynda jasaǵan málimdemelerinde bul sapardyń tarıhı sıpaty bar ekenin, eki eldiń qarym-qatynastarynda jańa beles bastalǵaly turǵanyn biraýyzdan aıtty. «Jańa ǵana joǵary deńgeıdegi ashyq, ózara senimdi únqatysý aıaqtaldy. Yntymaqtastyǵymyzdyń basymdyqtary dál aıqyndaldy. Eki eldiń halyqtaryn tatýlyqtyń, tilektestiktiń tarıhı berik tinderi baılanystyryp tur. Qazaqstan-Vetnam qarym-qatynastaryn qarqyndy damytýǵa barlyq qajetti jaǵdaılar jasaldy. Bizdiń elderimizdiń arasynda sheshimin tappaǵan eshqandaı másele joq. Eń aldymen ekijaqty saýdany jolǵa qoıýymyz kerek», dedi Nursultan Ábishuly. Qazaqstan Prezıdenti sóziniń sońynda jýrnalısterdi taıaý ýaqytta Hanoıda bizdiń elshiligimiz ashylatynynan da habardar etip ótti. Qazirshe bul mindetti Ikram Adyrbekov Beıjińdegi mıssııasymen qosa atqarady. Hanoıda elshilik ashý óte oryndy sheshim, árıne. Qytaıdaǵy elshilik qyzmet basqa jumyspen qabattastyra júrgizetin jumys emestigin aıtýdyń ózi artyq. Onyń ústine Vetnam Qazaqstandaǵy óz elshiligin munan úsh jyl buryn ashyp ta qoıǵan. Taǵy bir aıta keter jaı mynaý: aldaǵy kezde eki eldiń arasynda turaqty áýe reısterin ashý da oılastyrylyp jatyr. Bul másele áli tolyq pisip-jetile de qoımaǵan syńaıly, degenmen, iskerlik baılanystar úshin de, týrızmdi damytý úshin de munyń máni úlken ekendigi anyq. Elbasymyzdyń búkil álemdegi bıik bedeline biz vetnamdyq isker toptardyń iri ókilderimen sóıleskende taǵy kóz jetkize tústik. Quramyna eldiń 33 kásiporny kiretin «Thaison group» vıse-prezıdenti Pham Gap qazaqstandyq jýrnalısterge bergen suhbatynda Nursultan Nazarbaevtyń el ekonomıkasyn damytýdaǵy eren eńbegin erekshe aıtty.
Eki el prezıdentteriniń az aıadaǵy kezdesýi ótip jatqan kezde biz Premer-Mınıstrdiń orynbasary – Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstri Á.Isekeshevpen, «Qazaqmys» basshysy V.Kımmen qysqa-qaıyrym tildesip qaldyq. Áset О́rentaıuly bul elmen ekonomıkalyq yntymaqtastyqtyń kókjıegi keń ekenin naqty mysaldarmen áńgimelep berdi, V.Kım dál óziniń salasy boıynsha dál qazir naqtyly áriptester taba qoımaǵanyn, áıtse de mundaǵy arzan jumys kúshi qazaqstandyq ınvestorlardy qyzyqtyryp otyrǵanyn aıtty. «Bul elde qazirshe bankterdiń quny óte tómen. Kózin tapqan adam bank satyp alý arqyly-aq baıyp kete alady», dep qoıady V.Kım. Biledi, bilgennen keıin aıtady ǵoı.
Keshe tústen keıin alǵashqy Qazaqstan-Vetnam bıznes-forýmy bolyp ótti. Biraz jaıdyń basy sol jıynda ashyldy. Qazaqstandyqtardan 39 adam, vetnamdyqtardan 103 adam qatysqan Hanoı forýmynyń ashylýynda bizdiń tarapymyzdan Premer-Mınıstrdiń orynbasary – Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstri Á.Isekeshev pen elimizdiń Saýda-ónerkásiptik palatasynyń basshysy Qanat Tólemetov sóz sóıledi. Aıtqandaı, Qanat baýyrymyz ómirden erte ótken aıtýly azamat, depýtat retinde de, mesenat retinde sońynda izgi iz qaldyrǵan Qýanysh Tólemetovtiń uly kórinedi. Saýda-ekonomıkalyq palatanyń músheleri qatarynda menshik túri árqıly myńnan astam kásiporyn bar eken. Úlken kúsh. Áset Isekeshev bastap kelgen isker toptyń quramynda 12 mınıstrlik pen vedomstvonyń, 15 kompanııanyń 47 ókili bar bolyp shyqty. Olardyń da óz áriptesterimen naqtyly ýaǵdalastyqtarǵa qol jetkizý múmkindigi mol.
Keshe keshke qaraı Nursultan Nazarbaev Vetnam Kommýnıstik partııasy Ortalyq komıtetiniń Bas hatshysy Ngýen Fý Chongpen, Ulttyq Assambleıanyń Tóraǵasy Ngýen Shın Hýngpen kezdesti. Ol kezdesýler jaıynda kelesi nómirde áńgimeleımiz.
Maqalanyń ón boıyna biz kelgen eldiń ekonomıkadaǵy tabystary arqaý bolyp tartylyp jatqanyn kórip otyrsyz. Árıne, Vetnam halqynyń tabystaryn joǵary baǵalaǵanda biz bárin de salystyrmaly túrde aıtamyz. Hanoıda eski qurylystyń kóptigine de kýá bolyp kelemiz, halyqtyń kıinýinen de onsha shalqyp-tolýdyń belgisin taba qoımaısyz, ortasha aılyqtyń eki júz dollardan sál ǵana asatynyn da estip jatyrmyz, mundaǵy jurttyń kóbiniń jeke kólikten qoly jetken jeri mopedter ekenin de, bar turqy bir metrlik sol kólikke úsh adam mingesip alatynyn da kórip otyrmyz. Sonymen birge biz vetnamdyqtardyń kóńili kóterińki, rýhy joǵary ekenin de, erteńgi kúnnen úmitti, keleshekke senimdi ekenin de sezip turmyz. Qazirgi zamannyń jaǵdaıynda búkil planeta kóleminde ishki jalpy ónimniń jyldyq ósim qarqyny jóninen aldyńǵy oryndardyń birin munan qyryq jyldaı buryn jerinde adam aıtqysyz alapat soǵys aıaqtalǵan Vetnam eli ıelenip otyrǵanyn oılaǵanda Ýaqyttyń qandaı uly emshi ekenin tereńirek túısine túsesiń. Iá, ýaqyt jazbaıtyn jara joq eken. Biz Hanoıǵa kelgeli osyǵan taǵy bir kóz jetkizip jatyrmyz. Dúnıe dıdaryndaǵy eń qýatty elmen onshaqty jyl boıy jan alysyp, jan berisip aıqasqan, búkil adamzatqa qaısarlyqtyń qaıran qaldyrarlyq úlgisin, shamyrqanǵan shaqarlyqtyń shyńyn kórsetip, aqyr aıaǵynda qarýy da kóp, qarjysy da qyrýar amerıkalyqtardy jat jerdegi mánsiz-maǵynasyz soǵysty toqtatyp, masqarashylyqpen eldi tastap shyǵýǵa májbúrlegen osy shaǵyn memleket keshegi qan-qasaptyń jarasyn jalap jazyp, soǵystan tas-talqany shyǵa qıraǵan sharýashylyǵyn qalpyna keltirip, eńsesin kóterip, boıyn tiktep, oıyn jiktep, sanyn túgendep qana qoımaı, anaǵurlym asyryp, jahandanýdyń jantalasyna da shydas berip, beıbit ómirde de jańa jeńisterge jetip jatyr. 86 mıllıon halqy bar, tek astanasynyń ózinde 9 mıllıon adam turatyn eldiń qazirgi tańda azyq-túlik máselesin sheship, artylǵan astyǵyn syrtqa satyp, kúrish eksporty boıynsha álemdegi aldyńǵy oryndardyń birine shyqqanyn aıtsaq ta, Vetnam turǵyndarynyń jetpis paıyzyn búginde jasy otyzǵa tolmaǵandar quraıtynyn aıtsaq ta mundaǵy otanshyldyqtyń ǵalamat qýatyn kóre alamyz, bárinen buryn – táýelsizdigin qadirlegen halyqtyń qolynan qandaılyq uly ister keletinin sezinemiz. Vetnam eliniń bizge berer basty taǵylymy da osy.Táýelsizdik tegeýrini bul.
Sýretterdi túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.
