“Án-jyrym saǵan, týǵan el!”

Jan edim táýekelge  býǵan belin, Shúkir, ómir syılady dýman tórin. Ne qudiret, Mekke emes, Máskeý emes, Túsime kiredi tek týǵan jerim... 1997 jyldan Máskeýdegi Jazýshy­lar odaǵynyń halyq­ara­lyq qaýym­dastyǵynda ádebı keńesshi qyzmetin atqaryp kele jatqan Tursynaı Orazbaeva asqar taýy – Otanyna degen saǵynyshyn osyndaı júrek­jardy sóz­derimen jetkizip júr. Ońtústik Qazaqstan oblysy ákim­­digi Táýelsizdiktiń torqaly toıy qar­sańynda respýblıkaǵa bel­gili óner adamdaryn týǵan hal­qy­men qaýysh­tyrýdy oılas­tyr­ǵan. Máskeýde tursa da jú­regin baıtaq Qazaqstany jyly­typ júre­tin aqyndy elge sha­qyrýy­nyń mánisi osy. Shámshi Qaldaıaqov atyndaǵy ob­lystyq fılarmonııada ótken shyǵar­mashylyq keshke jurt kóp jınaldy. Oblys ákiminiń orynbasary, áde­bıet, poezııa álemin bir kisideı túsi­netin Álı Bektaev Tur­synaı Oraz­baevanyń shyǵar­ma­shy­lyǵy týraly júrekke jy­ly tıetin oılaryn aıtty. Ol aqyn­nyń tek eline ǵana emes, halyq­aralyq dostyq baılanys­tar­dyń altyn kópiri bop júr­genin jetkizse, Ulyqbek Es­dáýlet “Arbat­taǵy arý” óleńin oqyp, Tursynaı aqyn­nyń elge degen mahab­batynyń názik qylyn shertti. Qyzylordadan arnaıy kelgen sy­ral­ǵy qurbysy, aqyn Qatıra Jálenova­nyń da otty jyryn jurt yqylaspen qa­byldady. Shyn aqyn elge kelgende keıbireýlerdeı baqaıeseppen kelmeıdi. Tursy­naı keshi sony uqtyrdy. Halyqaralyq “Alash” jáne A.Fadeev atyndaǵy syı­lyqtardyń laý­rea­ty Tursynaı Orazbaeva Saha-Iаkýt Respýblı­ka­synyń eńbek sińirgen qaırat­keri. Saha qazaqqa alys emes, túbi bir týysqan. Sol aǵa­ıyn­dar aqyndy “bizdiń qazaq baýy­rymyz” dep tóbesine kóteredi, ala­qa­nyn­­da mápeleıdi. Úlken bir eldiń ma­habbatyna ıe bolǵan aqyn qyz ońaı­lardyń qatarynan bolmasa kerek. Sol elden arnaıy kelgen, “Iаkýtııa” gazeti­niń tilshisi, aqyn-jýrnalıst Lıdııa Petrova saha eliniń qurmetin arqalap kelipti. Sóz oraıynda aıta keteıik, saha aǵaıyndar qazaqtyń taǵy bir tamasha uly, marqum Qalaýbek Tursyn­qulov aǵamyzdy da qatty ardaq­taıdy. Tursynaı Orazbaeva Máskeý­degi qyzmetinen bólek, qazaq ádebıetin ha­lyq­aralyq deńgeıde nasıhattap júrgen qyzdary­myz­dyń biri. Qazaq folk­lory­na negizdelgen “Uly dala jyrlaıdy” antologııasyn qurastyrdy. Baýyr­­­jan Momyshulynyń 90, 100 jyldyq mereı­toı­laryn Má­s­­­keý­­degi qazaq dıaspora­symen birge ótkizdi. Sondaı-aq Máskeý­degi qazaq baýyrlarymen birlesip, qazaqtyń ardaqty perezent­teriniń biri Dinmuham­med Qo­naev­­tyń 100 jyldyǵyn atap ótýge ázirlenip jatyr. Osyndaı ıgi is-sharalarǵa Qa­zaq­stannyń Reseıdegi ókiletti elshisi Zaýyt­bek Turysbekovtiń kómektesip jat­qan­dyǵyn aıtady. Keshke Shymkent pedagogıka ıns­tı­týt­ynyń fılologııa fakýl­­tet­iniń stýdentteri “Otanym –mahabbatym” já­­ne “Jasyl kók­tem – jasyl shaq” atty eki bólim­nen turatyn qoıylym daıyn­daǵan eken. Aqyn shyǵarma­shy­lyǵy negizinde daıyndalǵan bul qoıylym sátti shyq­ty. Aqyn keshine Almaty, Máskeýden arnaıy kelgen ánshiler Záýrehan Qumar­bekqyzy men Abylaı Ospanov patrıot­tyq ánderdi shyrqady. Aqynnyń baǵasyn aqyn beredi. Qazaqtyń aqıyq aqyny Farıza Ońǵar­synova ákpemiz Tur­synaı sińlisi týraly: “Tursy­naı­dyń quzar shyńnan aqqan bulaq­tyń sýyndaı móldiregen poezııa­sy o bastan-aq jyrsúıer qaýym­­dy birden eleń etkizedi. Onyń qyzdarǵa ǵana tán názik te nazdy jyrlary keıde muńdy, keıde erke qy­lyǵymen janyń­dy baýraı­dy, júre­gińdi eljiretip, ózin jaq­sy kórgizedi”, degen. Budan asy­ryp qalaı aıtýǵa bolady?! Elinen jyraqta júrse de ju­dy­ryqtaı júregi Otanym dep soǵatyn boztorǵaıdaı qyz­dyń shyǵarmashylyq keshi osy­laısha ádemi úılesimmen ótti. Baqtııar TAIJAN, Shymkent.