Memleket-jekemenshik áriptestigi artyp keledi
Bıyl tamyz aıynda Parlamentke memleket-jekemenshik áriptestigi tetikterin odan ári jetildirý men jeńildetý boıynsha zań jobasy usynylǵan bolatyn. Májilis atalǵan zań jobasyn maquldady jáne qazirgi tańda ol Parlament Senatynyń qaraýyna jiberilgen.
Zań jobasy birqatar ázirleý kezeńderin alyp tastaý arqyly rásimderdi ońtaılandyryp, jobalardy bekitýge baǵyttalǵan. Bul MJÁ jobalarynyń bekitý jáne saraptamalar merzimderin qazirgi 7 aıdan 3 aıǵa deıin qysqartýǵa múmkindik beredi. Budan ózge, zań jobasynda tutyný kepildigin úsh jáne odan kóbirek jylǵa berý qarastyrylǵan. Ol ınvestorlardyń kóp jyldyq kapıtal jumsalymyn josparlaýǵa jol ashady.
Ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenov jalpy somasy 139,5 mlrd teńge bolatyn 116 MJÁ kelisimsharty jasalǵanyn atap ótti. «70 mlrd teńge somaǵa 53 nysan paıdalanýǵa berildi, 69,5 mlrd teńge somaǵa taǵy 63 nysan salynyp jatyr. Olardyń ishinde 45 bilim berý nysany, 27 densaýlyq saqtaý, 17 mádenıet jáne sport nysany, 7 servıstik-daıyndaý ortalyǵy, «aqyldy qala», energetıka jáne jolaýshylar tasymaldary salasyndaǵy 3 respýblıkalyq joba bar», dedi mınıstr. Kelisimsharttar sany boıynsha kósh bastap turǵan Qaraǵandy, Qostanaı jáne Ońtústik Qazaqstan oblystary. Oǵan qosa, ınvestısııalar kólemi boıynsha (jobalardyń quny boıynsha) kóshbasshylar Aqtóbe oblysy jáne Astana qalasy bolyp otyr.
Otyrysta atqarylǵan jumystardyń aralyq qorytyndysy týraly Densaýlyq saqtaý mınıstri E.Birtanov, ınvestısııalar jáne damý mınıstri J.Qasymbek, «Atameken» UKP basqarma tóraǵasy A.Myrzahmetov, Ulttyq banki tóraǵasy D.Aqyshev, Qaraǵandy oblysynyń ákimi Erlan Qoshanov, Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi A.Kólginov, Premer-Mınıstr orynbasary E.Dosaev baıandady. Qorytyndysynda Baqytjan Saǵyntaev ulttyq ekonomıka mınıstrligine jobalardy irikteý tetikterin pysyqtap, barlyq uıymdastyrý sharalaryn rettep otyrýdy tapsyrdy. Jyl sońyna qaraı barlyq baǵyttar, oblystar men mınıstrlikter boıynsha kórsetilgen ındıkatorlarǵa qol jetkizý qajet.
Tegin kásiptik-tehnıkalyq bilim berý – jumyspen qamtýdyń tetigi
«Jalpyǵa birdeı tegin kásiptik-tehnıkalyq bilim berý» jobasy jaıynda Bilim jáne ǵylym mınıstri Erlan Saǵadıev pen Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Tamara Dýısenova baıandama jasady.
«Barshaǵa arnalǵan tegin kásiptik-tehnıkalyq bilim» jobasyn iske asyrý 2017 jyldan bastaldy. Barlyǵy 817 kolledj jumys isteıdi, olardyń 473 kolledji memlekettik, 344-i – jekemenshik. Sondaı-aq Bilim berýdi jáne ǵylymdy damytýdyń 2016-2019 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde jergilikti bıýdjet esebinen 2900 oryndyq tórt kolledjdiń qurylysy, 520 oryndyq úsh jataqhanany salý jáne jóndeý qarastyrylǵan.
Tegin kásiptik-tehnıkalyq bilim berý oqý oryndaryna memlekettik bilim berý tapsyrysy boıynsha barlyǵy 100 815 adam qabyldanǵan. О́tken oqý jylymen salystyrǵanda Tegin kásiptik-tehnıkalyq bilim berýmen kadrlar daıarlaýǵa arnalǵan memlekettik bilim berý tapsyrysynyń kólemi 24,8 myń orynǵa ulǵaıǵan.
Mınıstrdiń málimdeýinshe, baǵdarlama sheńberinde oqytý qysqa merzimdi kýrstar boıynsha júzege asyrylady. 2017 jylǵa 71 myń adamdy oqytý josparlanǵan. Búgingi tańda qysqa merzimdi oqytýǵa 61 myń adam jiberilgen.
Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Tamara Dýısenovanyń málimetine sáıkes О́nimdi jumyspen qamtý jáne jappaı kásipkerliktiń 2017-2021 jyldarǵa arnalǵan baǵdarlamasy aıasynda respýblıkalyq bıýdjet esebinen tehnıkalyq jáne kásiptik bilimi bar kadrlardy daıarlaý jáne qysqamerzimdi kásiptik bilim berý qarastyrylǵan. Baǵdarlamaǵa qatysýshylar stıpendııamen, bir rettik ystyq tamaqpen, jolaqymen qamtamasyz etiledi.
О́ńirlerde 402 kolledjde qysqamerzimdi oqytýmen 60 myńnan astam adam qamtylǵan. Búgingi tańda oqytýǵa 21 myńnan astam adam ıe boldy. Budan ózge, tamyzdan bastap jumys berýshilerdiń oqý ortalyqtary bazasynda úsh myńnan astam adam oqyp jatyr. Mobıldi oqý ortalyqtary birqatar oblystarda satyp alynǵan. Onda bes pılottyq óńirde bir jarym myń adam qamtylǵan. «Bastaý-Bıznes» jobasy boıynsha 15 myńnan astam adam oqytýmen qamtylǵan. Aǵymdaǵy jyly 26 myń jospar kezinde qysqamerzimdi kýrstarda 61 myń adam oqydy. «Jalpy 2021 jylǵa deıin baǵdarlama boıynsha 500 myń adamdy oqytý kózdelgen», dep atap ótti T.Dúısenova.
Atalǵan másele boıynsha Jambyl oblysynyń ákimi K.Kókirekbaevtiń, Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi D.Ahmetovtiń, Qostanaı oblysy ákimi A.Muhambetovtyń esepteri tyńdaldy. Qorytyndysynda Baqytjan Saǵyntaev «Jalpyǵa birdeı tegin kásiptik-tehnıkalyq bilim berý» jobasyn iske asyrý kezindegi basty másele – jumyspen qamtý ekenin aıtty. Ekinshisi – bólinetin kredıtter somasyn arttyrý. Jobany iske asyrýdy baqylaý Premer-Mınıstrdiń orynbasary Erbolat Dosaevqa júkteldi.
Qaýiptiń aldyn alý sharalary qaraldy
Jıynda tasqyn qaýpiniń aldyn alý jónindegi qolǵa alynǵan sharalar týraly Ishki ister mınıstri Qalmuhanbet Qasymov pen Aýyl sharýashylyǵy birinshi vıse-mınıstri Qaırat Aıtýǵanov esep berdi.
Ishki ister mınıstrligi «Sý tasqyny qaýpiniń aldyn alý jáne olardy joıý boıynsha 2017-2020 jyldarǵa arnalǵan sharalar kesheni» jol kartasynyń oryndalýyna monıtorıng júrgizedi. Jol kartasynda barlyǵy 862 is-shara, onyń ishinde aýmaqtar men eldi mekenderdi tasqyn sýlardyń zııandy áserinen qorǵaýdy qamtamasyz etý, gıdrotehnıkalyq qurylystardy jóndeý boıynsha, sondaı-aq ulttyq gıdrometeorologııalyq qyzmetti damytý men jańǵyrtý máseleleri kózdelgen.
Ishki ister mınıstrligine Jol kartasynyń «Astana qalasyn Esil ózeniniń tasqyn sýy basýynan qorǵaý» obektisinde qosymsha bermalardy engizý is-sharasyn oryndaý júktelgen.
«Qazirgi ýaqytta jospardy qarjylandyrý sheńberinde 2017 jylǵy 10 qyrkúıekten uzyndyǵy 2,5 shaqyrym bógenniń eki ýchaskesinde bermalardy qurý boıynsha jumystar bastaldy, oryndalǵan jumystardyń kólemi 80 paıyzdan asty», dedi Q.Qasymov.
Aýyl sharýashylyǵynyń birinshi vıse-mınıstri Q.Aıtýǵanovtyń aıtýynsha, sý tasqyny qaýpiniń aldyn alý maqsatynda AShM janynan sý tasqynyna qarsy komıssııa quryldy, barlyq respýblıkalyq sý qoımalarynda kezekshilik kestesi bekitildi, basseın ınspeksııalaryna bıyl qarasha aıynyń sońyna deıin respýblıkalyq menshiktegi gıdrotehnıkalyq nysandardy yqtımal sý tasqyny qaýpine qatysty tekserýdi aıaqtaý tapsyryldy.
Bul másele boıynsha jıynda Aqmola oblysynyń ákimi M.Myrzalınniń, Soltústik Qazaqstan oblysy ákimi Q.Aqsaqalovtyń, Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi D.Ahmetovtiń, Qaraǵandy oblysy ákimi E.Qoshanovtyń, Almaty oblysy A.Batalovtyń, Ońtústik Qazaqstan oblysynyń ákimi J.Túımebaevtyń, Qyzylorda oblysynyń ákimi Q.Kósherbaevtyń, Jambyl oblysynyń ákimi K.Kókirekbaevtyń esepteri tyńdaldy.
Talqylaý qorytyndysy boıynsha Baqytjan Saǵyntaev Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary Asqar Mamınge barlyq máselelerdi óńirlerdiń basshylarymen selektorlyq keńeste keńinen talqylaýdy tapsyrdy. Qarjy mınıstrligine Jol kartasy boıynsha aqshalaı qarajatty ýaqytyly bólý máseleleri júkteldi. Sý tasqynyna qarsy qaýiptiń aldyn alý boıynsha Jol kartasynyń oryndalýyn baqylaý Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary Asqar Mamınge júkteldi.
Dınara BITIK,
«Egemen Qazaqstan»
