Shyny kerek, aýylda ashylǵan zamanaýı qasaphananyń mańyzy óte zor. О́ıtkeni aýyldaǵy mal baqqan sharýa endi birli-jarym malyn saýdalaý úshin qalaǵa baryp sandalyp júrmeıdi. Onyń ústine mal soıý beketi janynda bolashaqta óńdeýshi kásiporyndar – shujyq sehy, et jáne teri ónimderin óńdeıtin qosalqy sharýashylyqtar qurylýy múmkin. Qasaphana shaǵyn bolǵanymen, mán-mańyzy úlken bolǵandyqtan, onyń ashylý saltanatyna Batys Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary Baǵdat Azbaev, Zelenov aýdanynyń ákimi Ashat Shaharov, «Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory» AQ Batys Qazaqstan oblysy fılıalynyń dırektory Arystan Arslanbaev qatysyp, kásip ıelerin nysannyń ashylýymen quttyqtady.
Jańa mal soıý beketi Zelenov aýdanynda bıyl kóktemde qurylǵan «Nıkolaı ı Ko» aýylsharýashylyq kooperatıvine tıesili. Jergilikti sharýalardyń basyn biriktirgen kooperatıv quramynda búgingi tańda 22 múshe bar. Osy 22 shaǵyn qojalyqtyń jeteýi bıyl «Bereke» baǵdarlamasy boıynsha Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qorynan jalpy kólemi 36 mln teńge nesıe alǵan. Ol qarjyǵa 171 bas iri qara satyp alypty. Búginde kooperatıv múshelerinde 300-den astam iri qara mal bar.
– Elbasymyz Nursultan Ábishuly Nazarbaev halyqqa Joldaýynda aýyl sharýashylyǵyn qarqyndy damytyp, el ekonomıkasynyń draıverine aınaldyrý kerektigi týraly aıtqan bolatyn. Eldegi qolǵa alynyp jatqan ıgi bastamalar men memlekettik baǵdarlamalardyń aıasynda kóptegen jetistikke qol jetkizip kelemiz. Búginde aýyl sharýashylyǵymen aınalysatyn sharýalarǵa memleket tarapynan aıtarlyqtaı qoldaý kórsetilýde. Elbasy tapsyrmasyna sáıkes bıyldan bastap barlyq óńirde aýylsharýashylyq kooperatıvteri qurylýda. Osy kásiporyndar arqyly óndirilgen sút, et ónimderine demeýqarjy tóleý qarastyrylǵan. Búgingi ashylǵaly otyrǵan mal soıý beketi osy baǵyttaǵy júrgizilgen jumystardyń oń nátıjesi. Osyndaı aýqymdy isti qolǵa alǵan kooperatıv músheleriniń jumysyna sáttilik tileımin, – dedi oblys ákiminiń orynbasary Baǵdat Azbaev.
Jańadan paıdalanýǵa berilip otyrǵan modýldi mal soıý beketiniń qurylysy eki aı buryn bastalǵan. Tez quralatyn qabyrǵalardan turǵyzylǵan qasaphanada táýligine 10 iri qara soıýǵa bolady. Et saqtaıtyn tońazytqyshy jáne bar. «Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory» AQ usynǵan kepilsiz nesıeniń kólemi – 19 mıllıon teńge. Onyń teń jartysy, ıaǵnı 9,5 mln teńgesi memlekettik demeýqarjy esebinen óteledi. Aýyldaǵy sharýaǵa budan artyq qandaı qoldaý kerek?!
– Búgingi tańda memleket usynyp otyrǵan jeńildetilgen nesıeler biz sııaqty kooperatıvterge úlken múmkindik beredi. Qazirdiń ózinde bastaǵan isimizdiń bolashaǵy zor ekenin baıqap otyrmyz. О́ıtkeni bizdiń ónimimizge kórshiles Reseı Federasııasynan tapsyrys túsip jatyr. Reseılik kásipkerler bizdiń aýdanǵa kelip, maldyń baǵylýy, bordaqylanýy men soıylý prosesiniń barlyq standartqa saı ekendigin óz kózimen kórdi. Endi olar aıyna 20 tonnaǵa deıin sıyr etine, 18-20 tonna qoı etine tapsyrys berip otyr, – deıdi «Nıkolaı ı Ko» AО́K tóraǵasy Nıkolaı Sýprýn.
«Nıkolaı ı Ko» aýylsharýashylyq kooperatıvi geografııalyq jaǵynan óte qolaıly aımaqta – Oral qalasyna jaqyn ornalasqan. Modýldi mal soıý beketi oblys ortalyǵynan 50 shaqyrym-aq jerde. Sondyqtan kooperatıv óz ónimin «Oral shujyqtary» qaıta óńdeý kásipornyna, sondaı-aq saýda jelilerine jetkizýdi de josparlap otyr. Kooperatıv menshiginde mal azyǵyn daıyndaıtyn eki sý jańa traktor men shóp maıalaǵysh sekildi ortaq tehnıkalary da bar. Jaqyn ýaqytta munda turaqty qyzmetke veterınar, qasapshylar jáne basqa da jumysshylar qabyldanbaq.
– Biz ótken jyly qojalyq quryp, qoı malyn ósirýge bet burdyq. Alǵashynda qolda bar 50 bas usaq maldy ósire bastadyq. Búgingi tańda qojalyq menshiginde 350 bas qoı bar. Keıin osy baǵdarlama arqyly «Nıkolaı ı Ko» kooperatıvine múshe bolyp kirip, tómengi paıyzben 4 mıllıon teńge nesıe alýǵa qol jetkizdim. Sol qarajatqa 19 bas iri qara malyn jáne jem-shóp satyp aldym. Bizdiń qojalyq eki adamdy jumyspen qamtyp otyr. Kooperatıv janynan ashylǵan mal soıý beketi biz sekildi qojalyq ıelerine tamasha múmkindik. Endigi ýaqytta óz maldarymyzdy alysqa aparmaı-aq osy jerge tapsyratyn bolamyz, – deıdi «Orazbekov» sharýa qojalyǵynyń jetekshisi, joǵaryda atalǵan AО́K múshesi Málik Orazbekov.
Batys Qazaqstan oblysynda búginde 1200-den astam usaq sharýashylyqty biriktirgen 26 kooperatıv qurylǵan.
– О́ńirdiń shekaraǵa jaqyn ornalasýy kooperatıvter úshin tamasha múmkindik qoı. Memleket usynǵan nesıe qarjynyń kómegimen kooperatıv músheleri mal basyn arttyrady, óndiris kólemin iri taýar partııasyna deıin jetkizedi, sóıtip ishki suranysty qamtyp qana qoımaı, syrtqy naryqqa shyǵady. Usaq sharýashylyqtardy biriktirgen kooperasııanyń shyǵyndary azaıady, sýbsıdııa jáne jeńildikti qarjy alý múmkindigi artady. Batys Qazaqstan oblysynda Qordyń qatysýymen qurylǵan kooperatıvterdiń basym kópshiligi búginde et baǵytynda jumys isteýde, – deıdi «Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory» AQ Batys Qazaqstan oblysy fılıalynyń dırektory Arystan Arslanbaev.
Aıta ketý kerek, aýyl sharýashylyǵy óndirisiniń kólemin ulǵaıtý jáne otandyq qaıta óńdeý kásiporyndarynyń áleýetin arttyrý maqsatynda aýyl sharýashylyǵy salasyn qoldaýdy júzege asyrý jumystary «Agroónerkásiptik keshendi damytý», «Nátıjeli jumyspen qamtý jáne jappaı kásipkerlikti damytý» memlekettik baǵdarlamalary aıasynda júrgizilýde.
Qazbek QUTTYMURATULY,
«Egemen Qazaqstan»
Batys Qazaqstan oblysy
Sýretti túsirgen
Temirbolat TOQMÁMBETOV
