Sýdan qorǵaný jáne kóktemgi tasqyn sý aǵyny basyp qalýy yqtımal aýmaqtarda elimizdiń Sý kodeksi talaptaryna sáıkes qurylys nysandaryn salýǵa tyıym salynǵan. Sý resýrstaryn paıdalanýǵa qatysty basqa quqyqtyq-normatıvtik qujattarda da bul máseleler taıǵa tańba basqandaı aıqyn kórsetilgen.
Soǵan qaramastan búgingi kúni qala syrtyndaǵy saıajaı aýmaqtarynda ornalasqan baspanalardyń birqatary tıisti zańdylyqtardy belden basyp salynǵany belgili bolyp otyr. Sonda buǵan ruqsat berýge tıisti memlekettik qurylys-sáýlet baqylaý organdary men jergilikti atqarýshy bılik ókilderi qaıda qaraǵan degen zańdy saýal kóldeneńdeı beredi. Sirá bıylǵy kóktemde Aqtóbe qalasynda oryn alǵan tasqyn sýdyń zardabynan alynatyn ashy sabaqtyń biri de osy bolsa kerek. Sondaı-aq baý-baqsha ujymdary men seriktestikteriniń tıisti memlekettik mekemelermen kelisimder túzý tártibinde de biraz qaıshylyqtar kezdesken.
О́tkendi qaıtalaı bergennen eshkim de utyspaıdy. Aldymyzda taǵy da qys bar, kóktem bar, jaz bar degendeı, bıylǵy kóktemde oryn alǵan tabıǵat apaty taǵy da qaıtalanyp júrmesine kepildik bere alamyz ba? Bul saýal gazet tilshisi tarapynan «QazSýSharýashylyǵy» RMK Aqtóbe oblystyq fılıalynyń basshysy Bekjan Námetovke qoıyldy. Ol saýal tórkinine oraı Aqtóbe qalasy mańyndaǵy tasqyn sýdyń beti keıin qaıtqan soń ile-shala júrgizilgen qalpyna keltirý jumystary týraly aıtyp berdi. Soǵan sáıkes, sý qoımasynyń kólemi 1,5 mıllıon tekshe metrge deıin ulǵaıǵan. Sonymen birge sý qoımalaryna qosymsha arnaıy ólsheý apparattary men beınebaqylaý qondyrǵylary ornatylǵan. Buǵan qosa oqys, sýyt habarlardy turǵyndarǵa shuǵyl túrde habarlaý júıeleri qurylǵan.
Bul is-sharalar birinshi kezekte Aqtóbe sý qoımasy aýmaǵynda júrgizilipti. Bulaı bolatyn jóni de bar. О́ıtkeni atalǵan gıdroınjenerlik nysan óńirdegi Qarǵalydan keıingi ekinshi iri sý qoımasy bolyp tabylady. Naqtyraq aıtqanda, munda sý deńgeıin avtomatty túrde qadaǵalaý, bógettiń jaı-kúıin kózden tasa qylmaý sekildi maqsatty túrdegi jumystar atqarylǵan. Bul úshin tabany kúrekteı 147 mıllıon teńge qarajat jumsalǵan eken. Atalǵan nysandaǵy habar taratý júıesi BUU-nyń Damý baǵdarlamasy arqyly qaıtarymsyz qarjyǵa ornatylǵany da atap aıtýǵa turarlyq másele. Joǵaryda atalǵan respýblıkalyq memlekettik kásiporynnan alynǵan derekter Aqtóbe jáne Qarǵaly sý qoımalaryndaǵy qazirgi sý mólsheri onyń tutas syıymdylyǵynyń 45-50 paıyzy kóleminde ekenin kórsetedi. Al Sazdy sý qoımasyndaǵy kórsetkish 33 paıyz deńgeıinde eken. Jergilikti ınjener-gıdrotehnık mamandardyń málimdeýinshe, mundaı kórsetkish kóktemgi sýdyń barynsha mol mólsherin túgeldeı qabyldaýǵa múmkindik beredi. Ári munyń ózi óńirdegi sý qoımalarynyń aldaǵy kóktemgi kezeńge ázir ekeninen de habar beredi.
Bir sózben aıtqanda, tasqyn sý degenimiz qaýip-qater habarshysy emes, bolashaq yrys kózi, ylǵal qory emes pe?! Der ýaqytynda ońtaıly gıdroınjenerlik sheshimder qabyldanǵan jaǵdaıda kóktemgi qarǵyn sý eshkimge zııanyn tıgizbeı, sý qoımalaryndaǵy joǵaryda kórsetilgen paıyzdyq kórsetkishterdi tolyqtyra alady.
Oıdan oı týady. Osy oraıda, óńirde sý qoımalary syıymdylyǵyn odan ári kóterý jáne turǵyndar men óndiristik kásiporyndardy túgeldeı Aqtóbe aımaǵyna qajetti tehnıkalyq sýmen tolyqtaı qamtý qajettiligi de búgingi kúnniń ózekti máselesine aınalyp keledi.
Temir QUSAIYN,
«Egemen Qazaqstan»
Aqtóbe oblysy
