Halyqtyń advokattyq qyzmetke degen suranysyn qamtamasyz etý maqsatynda bul mamandyqqa kirý tártibi ońtaılandyrylyp, zań jobasynda advokat mamandyǵynyń qoljetimdiligin qamtamasyz etý maqsatynda alǵashqy múshelikke kirý úshin tólenetin jarnapul múldem alyp tastalady degeni óte durys. Sebebi kóptegen azamattarǵa osy múshelikke kirý úshin tólenetin jarnapul kedergi keltirip otyr. Alysqa barmaı-aq qoıaıyn, meniń ózim de lısenzııamdy alǵan soń kópke deıin osy jarnapuldy tóleýge múmkindigim bolmaı, múshelikke kire almaı júrdim. Sondyqtan da, múshelikke kirý úshin tólenetin jarnapuldy alyp tastaýdy qalaımyn. Advokatýraǵa qazirgi kezdegi kózqarastaǵy zamanaýı jastar kelgeni durys. Sebebi barlyq quqyqtyq salalarda, sottarda jańartýlar júrgizilip, barlyq jumystar elektrondy júıege ótip jatyr. Eski, keńestik dáýirdegi túsinikten arylýymyz qajet, qatarymyzda jastarǵa jumys jasaýǵa múmkindik berilgeni durys dep sanaımyn. Qatarymyz kóbeıse, básekelestik artady jáne advokattar da ózderiniń kásibı biliktiligin kóterýge yntalanady dep sanaımyn.
Sondaı-aq zań jobasynda 2020 jyldan bastap mindetti saqtandyrý ınstıtýty engizilmek. О́te qoldaýǵa turarlyq halyqqa jaǵymdy talap dep sanaımyn. Sebebi sapasyz zań kómegi kórsetilgen jaǵdaıda azamattardyń saqtandyrý ótemaqysyn alý múmkindigi júzege asyrylatyn bolady. Bul aramyzda sapasyz zań kómegin kórsetetin advokattar men zań keńesshileri bolmaýy úshin qajet. Saqtandyrý maqsattarynda kásibı qatelikter bolyp mynalar belgilenip otyr: is qaraý merzimderin jiberip alý; qujattardy durys resimdemeý; jasalǵan zańdy áreketter saldarynan keltirilgen zııan týraly úshinshi tulǵany habardar etpeý; saqtandyrylýshymen (saqtandyrylǵan tulǵamen) zań kómegin kórsetý barysynda júginýshiden alynǵan qujattardy joǵaltý nemese búldirý jáne advokattyq qupııa dep sanalatyn aqparattardy zańsyz taratý. Zań jobasyndaǵy rettelgen osy saqtandyrý óte qajet dep sanaımyn, sebebi biz ózimizdiń kásibı jaýapkershiligimizdi saqtandyramyz.
Sonymen birge zań jobasyndaǵy taǵy bir jańalyq – usynylatyn qyzmetter tarıfteriniń setkasyn (tor) bekitý. Bul óz kezeginde azamattarǵa kórsetiletin qyzmettiń ortasha baǵasyn anyqtaýǵa múmkindik bere otyryp, tólemaqynyń negizsiz kóterilýiniń aldyn alady. Tarıftik setka Respýblıkalyq advokattar alqasymen ázirlenip bekitiledi. Ol usynymdyq sıpatta bolady jáne ashyq jarııalanady dep otyr. Bul talapty da durys dep esepteımin. Sebebi klıentter advokatty tańdaý jasaý múmkindigine ıe bolar edi dep oılaımyn.
Budan bólek, zań jobasyna sáıkes advokattyń ókilettikterin kýálandyrý rettelgen. Onda advokattyń naqty isti júrgizýge ókilettigi advokattyń kýáligimen jáne prosessýaldyq zańnamasymen belgilengen tártibine sáıkes dáleldenedi degeni de jaǵymdy jańalyq. Sebebi order burynǵy Keńes dáýirinen qalǵan qaldyq desek te bolady. Tek bos áýreshilikke salynamyz. Azamattyq isterde senimhat bolsa, al qalǵan ákimshilik jáne qylmystyq isterde prosessýaldyq zańnamalarǵa ózgertýler engizilip, ókilettigimizdi ordersiz júrgizý tártibi rettelse qýanar edim. Sebebi keıde osy order joq dep, klıentpen shartqa otyra almaı qalatyn kezimiz bolady, order kóp kedergi keltiredi ári sotqa da, quqyq qorǵaý organdaryna da order joq bolsa, advokat bolyp taǵaıyndala almaısyń. Order zań jobasyna sáıkes alynyp tastalsa, osyndaı kedergilerden qutylar edik. Zań jobasynda mine, osyndaı tıimdi jaqtar bar. Muny jýrnalıst Aleksandr Tasbolat atalǵan saraptamada júıeli túrde jetkizgen. Maqalada aıtylǵandaı, zańnyń jańartylǵany qajet dep sanaımyn. Sebebi halyqty zań kómegimen qoljetimdi túrde qamtamasyz etýde atalǵan zań jobasynda tıimdi jaqtar barshylyq.
Rysty QALIEVA,
Atyraý oblystyq advokattar alqasynyń advokaty
