Emdik shópter túp tamyrymen julynýda

Sonyń ishinde dári-dármek ja­saý­­­ǵa paıdasy zor, Qazaqstanda ja­­ba­­­ıy ósetin ósimdikterdi shetsiz-shek­­­siz qazyp alyp, tonnalap shet­el­­d­er­ge áketý faktileriniń oryn alyp otyr­ǵanyna jany­myz kúıze­le­di. Ási­rese tamyry­men ju­lyn­ǵan paı­daly ósimdikterdiń endi qaı­­typ or­nyna kelmeıtindigin oı­la­ǵan­­da ishiń ashıdy. Osynyń bári ta­­bı­ǵı or­tany qorǵaý, dárilik shóp­ter men tabıǵı tehnıkalyq ósim­­dik­­­ter­diń ósýi men ónýin baqy­laý, ret­­­teý jónindegi zańnamanyń bol­maýy­­nan oryn alyp otyr. Olar­dy qo­r­­ǵaý men baqylaý zań boıyn­sha tek aı­­ryq­sha kúzetiletin jáne mem­leket­­tik or­man qorynyń aýmaǵynda ǵana jasalady. 

Memlekettik kiris organdary­nyń sońǵy tórt jyldaǵy málimet­terine qaraǵanda, bizdiń elimizden mııa tamyrynyń 85 myń tonnasy áketilgeni belgili bolyp otyr. Al respýblıkalyq Botanıka jáne fıtoıntrodýksııa ınstıtýty tek 72 myń tonna tamyrdy julýǵa ǵana usynys jasaǵan. Demek, mııanyń tamyryn jınaýshylar tek belgili, resmı aqparattarǵa qaraǵanda 13 myń tonnanyń tamyryn artyq alyp, shetel asyrǵan. Osynyń ózi qorshaǵan ortamyzǵa tıgizgen zor zııandy kórsetedi emes pe?

Sonymen birge mııanyń tamyry ornyna qaıta ósýge múmkindik bere­tin dánin tastamaı, túp ornymen qoparý arqyly alynatynyn aı­ta ketken jón. Osydan keıin ol jer­ge mııa ósimdigi eshqashan qaıta ós­peıdi. Taǵylyqpen qurtý degen osyndaı-aq bolar.

Al endi myna qyzyqqa qara­ńyz. Sol mııadan jasalynatyn emdik shópter men dárilik óskinderdiń eksporty elimizde jyl saıyn kóbeıe túsýde. О́zimizdiń dárilik shópterimizdi endi bálenbaı ese qymbatqa qaıta satyp alýdamyz. 

Emdik shópterdi jınaýǵa Qazaq­­stan azamattary ǵana emes, shetel­dikter de qatystyrylyp júrgenin bilemiz. Mysaly, 2017 jyldyń qyrkúıek aıynda Ońtústik Qazaq­stan oblystyq ishki ister depar­tamenti shyǵys medısınasynda qoldanylatyn emdik shópter jınap júrgen Aýǵanstannyń 100-den artyq azamatyn ustaǵan. 

Aıta ketetin jaıt, búginge deıin mııa ósimdigi sırek jáne joıy­­lyp bara jatqan túrlerge jatqy­zyl­maǵan. Sondyqtan onyń tamyryn qazyp alýshylar­ǵa qar­sy qylmystyq túgili ákimshi­lik jaýap­­kershilik te bizdiń zań­nama­larymyzda qarastyrylmaǵan. 

Mine, osyndaı jaǵdaıdy túze­tetin zań jobasy ázirlengenshe, biz Premer-Mınıstr Baqytjan Sa­ǵyn­taevtan emdik dáriler jasaıtyn shópterdi Qazaqstan aýmaǵynan áketýge ýaqytsha tyıym salýdy suradyq. 

Roman KIM,

Májilis depýtaty