Alda Azııa halyqtary arasyndaǵy Olımpııa oıyndaryna balanatyn Azııa oıyndary bar. Osy chempıonatta olja salǵandar quramadan oıyp turyp oryn ala ma?!
Bul bizdiń ǵana emes jankúıerlerdiń de saýaly. Bas bapker Myrzaǵalı Aıtjanovqa osy suraqtardy qoıdyq.
– Erler arasyndaǵy chempıonat óte joǵary deńgeıde ótti, – deıdi Myrzaǵalı Qulanuly. – Barlyq oblystar jaqsy daıyndyqpen kelgen. Tipti, boksshylary júldeli orynǵa ilikpegen oblystarda da alǵa qaraı talpyný baryn jarys barysynda baıqadym.
Ras, álem chempıonatyna qatysqan 6 birdeı myqty boksshymyz el ishilik birinshilikke qatysqan joq. Bul men ǵana qabyldaǵan sheshim emes dárigerlerdiń esep berýimen osylaı boldy.
Álem chempıonatyna qatysýdan bólek irikteý kezeńi bar. Joldama alý úshin jan alyp, jan berisetin aıqasqa túsesiń. Odan keıin álem chempıonatynda júldege jetý úshin 4-5 jekpe-jek ótkizýge týra keledi. Ol aıta salǵanǵa ǵana ońaı.
Mysaly, Vasılıı Levıttiń álem chempıonaty kezinde qoly syndy. Abylaıhan Júsipovtiń qolynda jaryqshaq bar. Qaırat Eralıev pen Jomart Erjannyń densaýlyǵynda kinárat bolsa da, sharshy alańǵa shyqty. Keıin ota jasaldy. Qamshybek Qońqabaevtyń omyrtqasynda jaryq bar, belin ala almaı qınaldy. Osynyń bári tynymsyz jattyǵý, shekten tys aǵzaǵa kúsh salýdyń saldary. Jigitter qazaq eliniń namysy úshin sharshy alańda baryn salyp, endi alǵan jaraqattaryn emdep jatyr. Sondyqtan olardy kinálamas buryn aqıqatty bilip alý kerek. Álem chempıonaty men el birinshiliginiń arasy ári ketse eki aı. Osy merzimde synǵan qol, omyrtqa jaryǵy ornyna kelmeıdi. Dárigerlerdiń sheshimimen tolyq emdelýge ruqsat berdik.
– Biraq bul olardyń quramadaǵy orny saqtalyp qalady degendi bildirmeıtin shyǵar. Máselen, Aslanbek Shymbergenov 69 kılo salmaqta el chempıony boldy. Eń úzdik boksshy atandy. Bul salmaqta Abylaıhan Júsipov bar. Qanaǵat Maralov ta esem ketti dep eńsesi túspeıtindigi aıqyn. Rıo Olımpıadasynyń jeńimpazy Danııar Eleýsinov te belin bekem býyp otyr. Bul bir salmaqtaǵy ǵana jaǵdaı.
– Durys baıqaǵansyz. Qudaıǵa shúkir dep aıtaıyq, qazir quramada bir-biriniń ornyn aýystyra alatyn, sheberlik deńgeıi qaraılas 3-4 boksshydan bar. 81 kılo salmaqtaǵy Ádilbek Nııazymbetov álemdegi eń myqty boksshylardyń biri. Dúnıejúzindegi kúshtiler Ádilbekpen sanasady.
Osy chempıonatta Ádilbek shappaı báıge aldy dep aıta almaımyn. Jartylaı fınalda órimdeı jas Bek Nurmaǵambetov dańqty boksshyǵa laıyqty urys saldy. Ádilbek sheberliginiń arqasynda jeńiske jetti. Tap osy salmaqta 1998 jyly dúnıege kelgen Bekzat Nurdáýletov pen Mıhaıl Kohanchık maǵan jaqsy áser qaldyrdy. Aıtqandaı, úsheýi de qurdas. Osy jastar endi bir-eki jylda Nııazymbetovpen terezesi teń óner kórsetetin bolady.
– 60 kılo salmaqta Zakır Safıýllın men Berik Ábdirahmanov aqtyq synǵa shyǵyp, Berik jeńiske jetti. Ekeýi de otyzdan asty...
– Túsindim. Halyqaralyq tártip boıynsha boksshy kúsh-qýaty jetip tursa 40 jasqa deıin sharshy alańda bolady. Berik pen Zakırdiń otyzdan assa da bárinen myqty bolýy jaqsy daıyndyqtarynda, asqan sheberlikterinde. Jasy otyzdan asty dep olardy quramadan shettete almaımyz. Jastar osylarǵa qarap boı túzeýi kerek. Degenmen, jastardyń jańa shoǵyry kórinip keledi.
Atap aıtsaq, Bek Nurmaǵambetov, Bekzat Nurdáýletov, Sanatáli Tóltaev, Aıqynbaı Shalqar, Aıboldy Dáýrenuly, Tólesh Abaı bastaǵan jas, talantty boksshylar jetilip qaldy. Osy jas jigitterdiń aldy Olımpııa oıyndaryna qatysyp, júlde alaryna óz basym senemin. Biraq, jaqsy daıyndyq, temirdeı tártip kerek. Álem chempıony Jánibek Álimhanulynyń 19 jastaǵy Mıhaıl Kohanchıkten jeńilip qalýy onyń osaldyǵynan emes. Shynyn aıtqanda, Jánibek bokstasqan joq. Basqa bir esebi, sebepter boldy. Kerek bolyp jatsa, tolyq anyqtalǵannan keıin aıtarmyz.
– Shymkenttegi chempıonat quramadaǵy oryndy shegelep bermeıtindigin ańǵartty. Alda Azııa oıyndary. Qurama músheleri qashan aıqyndalady?
– Ár salmaqta 4 myqty boksshydan eseptegende 40 boksshyǵa tańdaý túsedi. Qańtar, aqpan aılarynda iri halyqaralyq jarystar bar. Osy jarystarǵa kezek-kezegimen jiberemiz. Shildede Qazaqstan Prezıdentiniń Kýbogi jalaýyn kóteredi. Osy jarystan soń ár salmaqtaǵy jigitterdiń tabysyn eseptep otyryp, bapkerler keńesi sheshim qabyldaıdy. Birinshi nómerler bekitiledi. Azııa oıyndaryna jiberiledi. Bizde bireýdiń ózi jaqsy, bireýdiń sózi jaqsy joq, tańdaý tek myqtyǵa túsedi.
– El chempıonatynda tóreshiler ári-sári qyldy. Tepe-teń ótken aıqasta sheshim ózgerip, jeńimpazdar aýystyryldy. Bul boksshylarǵa ǵana emes, jankúıerlerge de aýyr tıdi.
– Iá, ras, tóreshilerdiń jumysyna óz basym qanaǵattanǵan joqpyn. Kóbi jas, tájirıbeleri jetińkiremeıdi. Boksshy ádil baǵasyn alý kerek. Alaqoldylyqtyń, kelisip baǵa berýdiń zamany ótti. Qazaqstan Boks federasııasy osy baǵytta jaqsy jumystar jasap jatyr. AIVA-dan ádilqazylar shaqyrtyldy. Onyń syrtynda tóreshilerdiń tazalyǵyn Boks federasııasy prezıdentiniń qos birdeı vıse-prezıdenti, bapkerler keńesi baqylaı alady.
Sońǵy jyldary Qazaqstan boksy álemdik dodalarda jańa bıikterge kóterile bastady. Sportshylarǵa barlyq jaǵdaı jasalǵan. Osy úshin Tımýr Asqaruly Qulybaevqa qurmetimiz sheksiz.
Bizdiń maqsat – Qazaqstan boksynyń bıiginen alasarmaý, jańa tabystarǵa jetip, elimizdiń dańqyn asyrý. Osy jolda jumys jasaımyz.
– Rahmet.
Baqtııar TAIJAN,
«Egemen Qazaqstan»
Ońtústik Qazaqstan oblysy
