Aımaqtar • 17 Qarasha, 2017

Áshekeıli tátiniń ádemi órnegi

3030 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Jetisý jerin mekendegen ejelgi taıpalardyń zergerlik buıymdarynyń symbatty kóshirmesindeı  bolyp kóz aldyńyzdan shyǵatyn Qarǵalydan tabylǵan áshekeıli tátiniń aqzeri kóz aldyńyzda turady. Ortasynda máńgilik eldiń sımvolyndaı aspanǵa qol sozǵan emenniń ıir butaǵy jalǵasqan ǵumyrdan syr aıtqandaı bolady da turady. 

 

Áshekeıli tátiniń ádemi órnegi

Munyń bári 1936 jyly Qar­­ǵaly saıynyń boıyndaǵy Myń­oshaqtyda jer qazý kezinde tabyl­ǵan ádemi áshekeı kóz jaýyn alar erekshe buıymdar eken­digin­de sóz joq edi. Arheo­log­tar­dyń zerdeleýinen keıin bul buıym­dardyń erekshe jańalyq belgisi ekeni anyqtaldy. Jal­py uzyndyǵy 35, al eni 4,7 santı­metr­lik eki altyn plastına túrin­de jasalǵandyǵy belgili bol­dy. Onda buǵynyń, ushqan qustyn, buq­pantaılap bara jatqan qanat­ty jol­barystyń tańǵajaıyp sýret­teri kórinis tapqan. Atalmysh dúnıe­lerdiń materıaly altyn ekenin bilgende eriksiz tańǵala­syz. Barlyq músinderdiń sonsha­lyq­ty sheberlikpen jasalǵany taǵy tańdaı qaqtyrady. Biraq aıtary­myz bul ǵana emes edi. Áshe­keıli tátide qanatty at pen adamdy otyrǵyzyp alyp júgirip bara jatqan alyp ajdaha aıshyqtalǵan. Olardyń tóbesinen aınala alty qaz (biz soǵan uqsattyq) suńqyl­dap ushyp bara jatqandaı kóri­nedi. Bulardan basqa taýteke, aıý, arqarǵa minip qolyna gúl al­ǵan adam beıneleri bar. Osylaı bir-bi­rine ulasyp kete barady. Osynyń bári ásem órnekpen jasalǵan. 

Qyzyǵy sol, ańdardyń kózi­ne, tuıaǵyna qondyrylǵan asyl tas­tarǵa beıjaı qaraý múm­kin emes. Ǵalamat ta ǵajaıyp she­ber­likpen salynǵan bul ór­nek­­ter­den sol zamandaǵy óner­diń je­tis­tigin tanytyp qa­na qoı­maı, sonymen qatar tátini qaldyrǵan sheberlerdiń pálsapalyq talǵamyn da tanytady. Bul eskertkishter – b.z. d. II ǵa­syr men b.z II ǵasyry araly­ǵyn­da qazaq jerin mekendegen taı­pa­lardyń úzdik óneriniń tama­sha úlgisi bolyp tabylady. Bul ár Qazaqstannyń Ortalyq mem­leket­tik mýzeıinde saqtaýly tur. Tańyr­qaǵan kúıi tańdanyp qara­sa­ńyz, quddy bir Qarǵalynyń táti­si dersiz.

Aınymaǵan sol... aq­zer táti... «Kóktem Grand» qonaq úıi­niń aldynda tur. Senbeseńiz kóri­ńiz, ál-Farabı men Dostyq dań­ǵy­ly­nyń qıylysynda kózi­ńizge ottaı basylady.

Saparbaı PARMANQUL, 
«Egemen Qazaqstan» 

ALMATY

Sýretti túsirgen avtor