Qarjy • 17 Qarasha, 2017

2018-2020 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjetke túzetýler engiziledi

1190 retkórsetildi

Keshe Parlament Senatynyń Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaevtyń jetekshilik etýimen Senattyń jalpy otyrysy ótip, onda palata depýtattary «2018-2020 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet týraly» zań jobasyn talqylady. Atalǵan qujatqa baılanysty ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly 116 usynys túskendikten zań jobasy Májiliske qaıtaryldy.

Eń aldymen Ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Sú­leı­menov senatorlarǵa elimiz­diń 2018-2022 jyldarǵa áleý­met­tik-ekonomıkalyq damý bol­ja­my men «Qazaqstan Respýb­lıka­synyń Ulttyq qorynan 2018-2020 jyldarǵa arnalǵan kepil­dendirilgen transfert týra­ly» zań jobasyn tanystyr­dy. Baıandamashynyń aıtýyn­sha, elimizdiń áleýmettik-ekono­mıkalyq damý boljamyn qalyptastyrý úshin aldaǵy osy kezeńge barreline 45 AQSh dollary bolatyndaı munaı baǵasynyń deńgeıi negizge alynyp otyr. Sondyqtan da Ulttyq qordan bólinetin kepildendirilgen transfert kólemi 2018 jyly 2,6 trıllıon teńge, 2019 jyly 2,3 trıllıon teńge, 2020 jyly 2,0 trıllıon teńge dep josparlanǵan.

Al Ulttyq bank tóraǵasy Danııar Aqyshev qarjy ret­te­ý­shisiniń aqsha-nesıe saıasaty týraly depýtattardy habar­dar etti. Ulttyq banktiń negizgi basymdyǵy baǵalardyń turaqtylyǵyn qam­tamasyz etý ekeni, 2018 jyly ınflıasııanyń nysanaly dıapazony 5-7 paıyz sheginde belgilenip, 2020 jylǵa deıin birte-birte 4 paıyzǵa deıin tómendetý kózdelip otyrǵany aıtyldy.

Atalǵan zań jobasyn daýys­qa salý nátıjesinde biraýyzdan qabyl­danǵan soń, Qarjy mınıs­tri Baqyt Sultanov «2018-2020 jyldarǵa arnalǵan respýb­lı­kalyq bıýdjet týraly» zań jobasy jóninde baıandady. Onyń aıtýynsha, bıýdjetti jasaqtaý barysynda teńdestirilgen jáne aıqyn bıýdjet jónindegi parlamenttik tyńdaýdyń usynystary, son­daı-aq Esep komıteti men Ekono­mıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymynyń usynymdary eskerilgen.

Negizgi baıandamadan keıingi suraq-jaýap barysynda sóz alǵan senatorlar Úkimet múshelerine el ishindegi áleýmettik-turmystyq máselelerdi kóterdi.
Aıtalyq, depýtat R.Ábdikerov úlkendi-kishili aýyl-aımaqtarda ornalasqan apatty úılerdiń jaı-kúıine óz alańdaýshylyǵyn bildirdi. Al Investısııalar jáne damý mınıstri J.Qasymbektiń jaýabynda jalpy elimizde apatty jaǵdaıda turǵan 7-8 myńǵa jýyq úı bar ekendigin aıtty.
«Bul úılerdiń basym bóligi jekemenshikte bolǵandyqtan, oǵan tikeleı bıýdjetten qarjy bólý qarastyrylmaǵan. Biraq, memleket tarapynan tıisti baǵdarlamalar qolǵa alynyp, sonyń aıasynda búginge deıin 2 300-den astam apatty turǵyn úıler jóndeldi. Osy baǵyttaǵy jumystardy jal­ǵastyra túsetin bolamyz», dedi mınıstr. Al senator S.Ershov bol­sa, Bilim jáne ǵylym mınıs­trinen orta bilim berý isin­degi ustazdardyń biliktiligin art­tyrýǵa qarastyrylǵan bıýdjet shyǵystary jaıyn sóz etti.

«Talqylap otyrǵan bıýdjette birqatar pánder boıynsha úsh tilde oqytý turǵysynda 6,9 mlrd teńge eskerilgen. Muǵalimder tıisti tildik daıyndyqtan ótkennen keıin, ınformatıka, fızıka, hımııa, bıologııa pánderi boıynsha aǵylshyn tilinde oqytýdy qam­tamasyz etýi kerek. Iаǵnı, til­dik kýrstardan ótkennen soń ustaz­dar pánderdi aǵylshyn tilinde oqytýda osy tildi tıisti deń­geıde meńgerýge qaýqarly bola ma? Bıyl bul maqsattarǵa 864 mln teńge bólindi. Alaıda, bıýd­jetti naqtylaý kezinde osy somadan 728 mln teńge nemese bólingen kólemniń 84 paıyzy qysqartyldy. 2018 jyly osy ústemeaqyǵa 2,3 mlrd teńge josparlanǵan. Biraq muǵalimder úshin qysqa merzimdegi kýrstaryna qarjy baǵyttaý tıimsiz bolýy múmkin. Sebebi osy baǵytta sońǵy nátıjege jetý qıyndaý. Bul turǵyda qarjyny bastapqydan aǵyl­shyn tiline oqytýǵa negizdel­gen joǵary oqý oryndarynda pedagogtardy daıarlaýǵa salǵan durys bolar. Sonda tórt jyldan keıin biz aǵylshyn tilinde pán júrgize alatyn muǵalimder legin qalyptastyramyz», dedi senator.

О́z kezeginde mınıstr Erlan Saǵadıev bul baǵytta atqarylyp jatqan jumystar memleket úshin tyń qadamdar ekenin atap ótti.

«Biz bıyl úlken eksperımentti bastap kettik, onyń ishinde muǵalimderdi daıarlaý men aǵyl­shyn tilinde oqytýǵa aýysý sharalary qamtylǵan. Aldaǵy jyly málimetterge súıene otyryp, ustazdardy daıarlaý kestesine tıisti túzetýlerdi engizemiz. Bıyl­dyń ózinde 1 500 muǵalim aǵylshyn tilinde oqytýdy bastady. Al endi ustazdardy daıarlyqtan ótkizýge toqtalsaq, shynynda kýrstar qysqa merzimdi emes, muǵalim B2 deńgeıine deıin jetýi tıis. Eger de qysqa merzimdi kýrs­tar oǵan 1-shi deńgeıden ótýge múmkindik berse, onda ol kelesi kezeńge barýy kerek. Bul turǵyda mu­ǵalim de aǵylshyn tilinde pán júrgizýge jáne onyń ústine tıis­ti ústemeaqyǵa ruqsaty bolýy úshin qajetti deńgeıge jetýi kerek», dedi mınıstr. Sonymen qatar E.Saǵadıev ustazdardy daıar­laý men olarǵa arnalǵan qosym­sha tólemderge bólinetin qarjy jyl saıyn artatynyn atap ótti. «Bul baǵytta tıisti jumystardy júrgizip jatyrmyz. Jalpy, búginde baıqalǵan nátıjeler oń kórsetkishke jetti», dep túıindedi sózin mınıstr.

Sondaı-aq depýtat Murat Baqtııaruly aldaǵy jyldan bas­tap turǵyndar sany 2 myńnan asatyn aýyldardyń óz bıýdjeti bolatyndyǵyn eskertip, ony ıgerý men júrgizý isinde ákimderdiń áreketine qatysty máseleni kó­terdi. Ulttyq ekonomıka mı­nıstriniń bergen jaýabynda osy kezge deıin Prezıdent ja­nyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasynda jeke bıýdjeti bekitiletin aýyl ákimderin arnaıy oqytylǵany aıtyldy. 

«Árıne, biz olarǵa bıýdjetti qalyptastyrý tetigi men ony ıgerý joldaryn oqytyp úırettik, túsindirdik. Bul baǵyttaǵy ju­mys­tarymyzdy áli de jalǵastyra túsemiz. Meniń oıymsha, eshqandaı da problema bolmaýy tıis», dedi T.Súleımenov.

Al qosymsha baıandama jasaǵan Qarjy jáne bıýdjet komıtetiniń tóraǵasy Olga Perepechına osy zań jobasyn talqylaý barysynda turaqty komıtetter men depýtattardan 127,7 mlrd teńge somasyndaǵy ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly 116 usynys túskenin atap ótti. Úsh jyldyq kezeńge 85,6 mlrd teńge, onyń ishinde 2018 jylǵa 22 mlrd teńge somasyndaǵy usynystar qoldaý tapty.

«2018 jyly bul usynystardy qarjylandyrý kózi Úkimettiń rezervin 4,8 mlrd teńgege azaıtýmen qatar, «Quryq» portynyń qu­rylysyna kózdelgen shyǵystardy 16,9 mlrd teńgege deıin tómendetý bolyp tabylady jáne ol bıyldyń ózinde-aq iske asyrylǵan bolatyn», dedi O.Perepechına.
Aıta keteıik, usynylǵan óz­ge­rister aıasynda myna baǵyt­tar qarjylandyrylady dep kóz­de­lýde: Ishki ister mınıstrligi men gıd­ro­meteorologııalyq qyzmet bó­lim­shelerin materıaldyq-teh­nıkalyq jabdyqtaýǵa – 6,7 mlrd teńge, Ońtústik Qazaqstan, Qyzyl­orda jáne Aqtóbe oblystaryndaǵy ekologııalyq qolaısyz aýdandar turǵyndaryna ústeme boıynsha qaryzdy óteýge – 3,3 mlrd teńge, elimizdiń ártúrli aımaqtaryndaǵy densaýlyq saqtaý jáne sport nysandarynyń qurylysy men jańǵyrtýǵa – 2,0 mlrd teńge, sýmen jabdyqtaý nysandarynyń, tur­ǵyn úıler, onyń ishinde tur­ǵyn úı qurylysy jónindegi «Nurly jer» baǵdarlamasy aıa­syn­daǵy úıler jáne ınjenerlik jeli­lerdiń qurylysy men jóndeý ju­mystaryna, gazdandyrýǵa – 7,7 mlrd teńge, sý kólemin ulǵaıtý jáne ózenderdiń gıdrologııalyq tár­tibin jaqsartýǵa – 1,6 mlrd teń­ge; qazaq álipbıin latyn árpine kó­shi­­rýge jáne basqa da jalpy mem­­lekettik sharalardy iske asy­rýǵa 0,7 mlrd teńge bólinetin bo­lady. 

Osyndaı túzetýler engizilýi tıis dep tanylǵan zań jobasy Parlament Májilisine jiberildi. Sodan keıin sóz alǵan Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaev de­pý­tattarǵa zań jobasyn qolda­ǵandary úshin alǵysyn bildirdi.

«Búgin ózderińiz talqylaǵan bıýdjet jobasy elimiz ekono­mı­kasynyń odan ári damýyna jáne Elbasy tapsyrmalaryn tolyq oryndaýǵa múmkindik beredi. Al bıýdjetti talqylaý kezinde senatorlar kótergen máselelerdiń bári de Úkimette oń sheshimin tabady», dep sendirdi B.Saǵyntaev.
Kún tártibine shyǵarylǵan úshinshi másele bıýdjet zańnamasyn qalyptastyrý máseleleri bo­ıynsha boldy. Ulttyq ekonomı­ka mınıstri T.Súleımenov tanys­tyrǵan zań jobasy birqatar óti­nishterdi kelisý men bıýdjet úderisterin ákimshilendirýdiń jekelegen kezeńderin alyp tastaýǵa qatysty túzetýlerdi kózdeıdi. Atap aıtqanda, memleket-jekemenshik áriptestigi jobalaryn josparlaý rásimderin ońaı­latý maqsatynda kelisý úderisin 5 kezeńnen 3 kezeńge deıin qysqartý usynylyp otyr.

Jıyn sońynda senator S.Jaq­sybekov bıýdjettik zańnamany odan ári jetildirý boıynsha ju­mys tobyn qurý qajettiligi týra­ly, senator J.Nurǵalıev aýyl sha­­rýashylyǵy keshenin sýbsıdııa­laý júıesindegi túıtkildi máse­leler jóninde jáne senator G.Kım jol qaýipsizdigine qatysty de­pý­tattyq saýaldaryn jarııa etti.

Nurlybek DOSYBAI,
«Egemen Qazaqstan»

Banner
Sońǵy jańalyqtar

Halyq únine qulaq asatyn memleket

Qazaqstan • Búgin, 08:57

«Qazaqmys» jospardy asyra oryndamaq

Ekonomıka • Búgin, 08:55

Turar týraly tolǵady

Rýhanııat • Búgin, 08:53

Ataýlar men esimder – eldiktiń belgisi

Qazaqstan • Búgin, 08:51

Altyn Orda tarıhy tarazylandy

Rýhanııat • Búgin, 08:48

Temir jol tasymaly jetildirile túsedi

Qazaqstan • Búgin, 08:43

Bir ótinishpen – birneshe qyzmet

Qazaqstan • Búgin, 08:42

Bolgarııada ótken basqosýǵa qatysty

Parlament • Búgin, 08:37

Qaterli isiktiń aldyn alýǵa bolady

Medısına • Búgin, 08:30

EAEO: endigi daý kómirge qatysty

Álem • Búgin, 08:26

Masyl bolma, asyl bol!

Qazaqstan • Búgin, 08:25

Benzın qymbattaı ma?

Qazaqstan • Keshe

«Syryńdy aıtshy, dúnıe...»

Rýhanııat • Keshe

Eń qysqa áńgime. Yrysbek Dábeı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Amangeldi Seıithan

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Serjan Zákeruly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Janat Jańqashuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Kitap oqyp, rýhanı baı bol

Qazaqstan • Keshe

Juldyzdaı aǵyp ótken

Aımaqtar • Keshe

«Kóktem aýylynyń» aqsaqaly edi

Rýhanııat • Keshe

Abaı ulaǵaty – urpaqqa amanat

Rýhanııat • Keshe

Qyrǵyz eli Abaıdy ardaqtady

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar