Ákim esep berdi. El ne dedi?

Talas aýdanynyń ákimi Ońdasyn Jıenqulov jaqynda máslıhat depýtattary men turǵyndar aldynda aımaqtyń ótken jylǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damý qorytyndylary men bıylǵy mindetter týraly esep berdi. Oǵan oblys ákiminiń orynbasary Meırambek Tólepbergen qatysty. ASQAQ MAQSAT JOLYNDA ASÝ DA KEDERGI EMES Aýdan ákimi esebin Elbasymyz Nursultan Nazarbaevtyń “Jańa onjyldyq – Jańa ekonomıkalyq órleý – Qazaqstannyń jańa múm­kindikteri” atty Qazaqstan hal­qy­na dástúrli Joldaýynan týyn­daıtyn keleli mindetter bizderdi jańa belesterge bastaıdy, degen sózben bastady. Eldiń ekonomıkalyq jáne áleýmettik salasy qashanda mem­lekettiń basty nazarynda bolyp keledi. Aýdannyń áleýmettik-eko­nomıkalyq damýynyń qazirgi jaǵ­daıyna nazar aýdarar bolsaq, bir­qa­tar ilgerileýshilikterdiń bar ekeni baıqalady. О́tken jyly ishki ónim kólemi 9 865,3 mıllıon teń­gege jetken. Bul burnaǵy jylmen salystyrǵanda 1 636,7 mıllıon teńgege artyq. Aýylsharýashylyq salasynda 4 048,4 mıllıon teń­geniń ónimi óndirilipti. Mal basy da qaýyrt ósip keledi. Shól jáne shóleıtti aımaqqa ornalasqan aýdanda eginshilikti damytý úshin atqarylar is-shara, árıne, az emes. Alaıda sý tapshy­ly­ǵyn joıý maqsatynda aldaǵy ýa­qytta da aýqymdy jumystar at­qa­rylatynǵa uqsaıdy. Bıylǵy jyly “Jol kartasynyń” ınves­tı­sııalyq baǵyttary boıynsha Ju­mabek kanalynyń – 10; Qa­zaq­­baı kanalynyń – 7,5; Jıen­bet-Uzyn kanalynyń 13,5 shaqyry­myn jóndeýe qarajat qa­ras­ty­rylypty. Egistik jer­lerdi tolyq ıgerý úshin aýyldyq aýmaqtardan tutynýshylar ko­ope­ratıvterin ashyp, usaq sharýa qojalyq­tary­nyń basyn biriktirý jumystaryn qolǵa alý da qup­tarlyq is. “Jol kartasy” aıasynda da kóńil tolarlyq ister júzege asy­rylǵan. Sonyń nátıjesinde aýdan­da eńbek rynogyn turaq­tan­dyrý, aımaqtyq eńbekpen qamtýdy jáne kadrlardy qaıta daıarlaýdy qamtamasyz etý maqsatynda pár­mendi is-sharalar  sheshimin tapqan. Áleýmettik nysandar men ın­fra­qurylymdar qalpyna keltirilgen. Mysaly, bilim salasynda kóp­tegen mektepter men gımnazııalar kúrdeli jóndeýden ótkizilgen. Má­denıet salasynda Úsharal, Aqkól, Bostandyq aýyldaryndaǵy máde­nıet úıleri, Qojaǵappar, Kóshek aýyldaryndaǵy kitaphana ǵıma­rat­tary jańǵyrtylǵan. Densaýlyq saqtaý boıynsha Qasqabulaq, Maı­tóbe aýyldarynda medısınalyq pýnktter paıdalanýǵa berilgen. Aýdannyń ındýstrııalyq-ın­no­vasııalyq damý strategııasyn jú­zege asyrý oń nátıjeler berýde. Bir jyl ishinde aýdanǵa 1 635,2 mıl­lıon teńge ınvestısııa tar­tyl­ǵan. Sement zaýyty qaıta qal­pyna keltirilipti. “Senur-Oil” JShS munaı óńdeıtin shaǵyn zaýy­tty qaıta jańǵyrtý jumys­taryn qolǵa alypty. “Sarytas-Ýdobrenıe” JShS  ken oryn­da­ryn berý jónindegi tenderdiń nátıjesin kútip otyr. Álbette, tolaıym tabystardyń bári elimizdiń daǵdarystan shyǵyp, ekonomıkalyq damýdyń dańǵyl jolyna túskendiginiń kepili bolyp tabylady. Mundaı jemisti eńbekte aýdannyń birligi jarasqan jurt­shylyǵynyń qomaqty úlesi bar. Olardy bıyl da aýqymdy, maq­sat­ty ister kútip tur. Aýyz sý máselesin sheshý de aýdan basshysynan úlken jaýap­ker­shilikti talap etedi. Búgingi kún­ge deıin aýdandaǵy 25 eldi meken­niń 9-y aýyz sýmen qamtamasyz etilipti. Bıylǵy jylǵy “Jol kartasynyń” ınvestısııalyq baǵyttary boıyn­sha Bóltirik aýylyndaǵy sý júıesin qaıta jańǵyrtýdy jalǵastyrýǵa 163 859 myń teńge bólinip otyr eken. Al Kóktal jáne Aqkól aýyldaryn aýyz sýmen qamtý júıelerin 2011 jyly qarjylandyrý jospar­lanyp­ty. Gaz máselesi boıynsha Aman­geldi gaz kenishinen tartylǵan gaz qubyryna jaqyn ornalasqan eldi mekenderdi gazdandyrý máselesi ob­lys ákiminiń aýdanǵa issapary kezindegi is-shara josparyna en­gizilgen. Sondaı-aq, jol qury­ly­sy, elektrlendirý, halyqty áleý­mettik qorǵaý, t.b. máseleler de qolǵa alynbaqshy. Sonymen birge, bıyl Qarataý qalasyndaǵy Din­mu­hamed Qonaev atyndaǵy orta mek­tepti kúrdeli jóndeýden ótkizý úshin 20 mln. teńge, Aqqum aýy­lyn­daǵy Toqtyqojauly atyndaǵy orta mektepke 35 mln. 454 myń teń­ge, UOS-qa qatysqandar men olarǵa teńestirilgender syı-syıa­paty úshin 1 mln. 320 myń teńge bólinip otyr. Aýdan ákiminiń esebinen keıin sóz alǵan aýdandyq máslıhattyń depýtaty Á.Ábdirazaqova aýdan ákiminiń esebine oń baǵa berdi. “Sholaqtaý” JShS-niń dırektory M. Sársenov te ákim esebine qa­na­ǵattanǵandyǵyn bildire otyryp, usaqtaý-untaqtaý sehynda sement óndirýdi qolǵa alǵandaryn, “Mo­lo­dejnyı” shahtasynan qalaǵa sý júrgizilgenin, sondaı-aq, aýdanǵa kúl-qoqys tasýǵa arnalǵan av­to­kó­lik alý úshin 5 mıllıon teńge ból­genderin jáne arnaıy jas ma­man­dardy oqytyp, olar úshin qarjy bólingenin jetkizdi. Aýdandyq más­­lıhattyń depýtaty D.Tólep­ber­ge­nov ótken jyldyń ishinde depý­tat­tardyń kómegimen 19 úıdiń shaty­ry jabylyp, sý qubyrlary jón­del­gendigin aıtty. Aýdan basshy­synyń esebin ol qanaǵattanarlyq dep eseptedi. Álbette, usynys, tilekter de aıtyldy. Mysaly, oblystyq más­lıhattyń depýtaty J. Táýkebaev “Talas taza sý” mekemesiniń stra­tegııalyq jaǵdaıyna toqtalyp, osy mekeme úshin arnaıy bir eks­ka­vatordyń kerektigin aıtsa, zeınetker О́.Beısenova aýyz sý tap­shylyǵyn  sóz etip, qala ishi men syrtyndaǵy sý qubyrlaryn aýystyrýǵa ótinish jasady. Aýdan­dyq gaz sharýashylyǵy mekemesi­niń dırektory, aýdandyq máslı­hat­tyń depýtaty Á.Jumadilov 1993 jyldan beri qala turǵyndaryn ta­bıǵı gazben qamtamasyz etip kele jatqandyqtaryn, sonyń nátıje­sin­de búginde qalanyń 80 paıyzy gazdandyrylǵandyǵyn jetkizip, Jartas aýyly men Maqulbek aýy­lyna ázirge gaz júrgizýdiń múm­kin­shiligi bolmaı otyrǵandyǵyn, ol úshin qarajat qarastyrylýy kerek­tigin aıtty. Sonymen birge, Qarataý qalasynyń turǵyny E. Spandııarov qazirgi kezde jastar arasynda esirtki paıdalanýdyń ulǵaıyp bara jatqandyǵyna alań­daýshylyq bildirip, onyń jolyn kesý jóninde aýdan ákimi men tıis­ti organdarǵa ótinish bildirdi. Aq­kól aýylynyń turǵyny, zeınetker Á.Quıqabaıuly Aqkól kóliniń taǵdyryna nazar aýdarý kerektigi jáne qoıdyń júnin durys baǵa­lap, qabyldap alý máselesi, son­daı-aq eginshilikpen túpkilikti aı­na­lysý jóninde usynystar aıtty. Aýdan ákimi O.Jıenqulov ja­ryssózde qoıylǵan suraqtarǵa, aıtylǵan usynystarǵa naqty ári túsinikti jaýap qaıtardy. Aýdan ákiminiń esebin qorytyndylaǵan oblys ákiminiń orynbasary Meırambek Tólepbergen: – Qazirgi qol jetkizgen tabys­ta­rymyzdyń bári – Elbasy Nur­sul­tan Nazarbaevtyń sarabdal saıa­satynyń jemisi. Biz aldaǵy ýa­qyt­ta da oıǵa alǵan barlyq sha­rýa­ny birlesip júzege asyratyn bo­laıyq. Igilik ataýlynyń bári elde,  – dedi. Jınalǵan jurtshylyq aýdan ákimi Ońdasyn Elýbaıulynyń esebine oń baǵa berip, aldaǵy mindetterdiń júzege asatyndyǵyna senim bildirdi. Kósemáli SÁTTIBAIULY, Jambyl oblysy. JUBAN ELINDE JAQSYLYQTAR ESELENEDI Aqjaıyq aýdanynyń ákimi Abaı Imanǵalıevtiń halyqqa qorytyndy esebi Elbasymyzdyń qazaqstandyqtarǵa jańa Joldaýyn jarııalaǵan kúnmen tustas keldi. Bul osy úlken dıdarlasýǵa aıryqsha reń ústedi. Qorytyndy kezdesýge kóterińki kóńil-qoshpen jınalǵan kópshilik aldyndaǵy esebin ákim “Búgin erekshe kún. Memleketimizdiń basshysy óz halqyna jóni bólek, josyǵy erek Joldaýyn arnady. Osy aıtýly qujatty nasıhattap, onda mejelengen maqsat-muratty oryndaýǵa jumylý bárimizdiń mindetimiz”, – degen sózdermen bastady. 18 aýyldyq okrýgi bar Aq­jaı­yq­ta áleýmettiń ótinish, usynys­taryna saı, talaı tirlik tııa­naq­talyp keledi. Esimi eliniń júre­gindegi áıgili sóz zergeri Juban týǵan topyraqqa mádenı-rýhanı túleý tán bolýǵa tıisti desek, bul oraıdaǵy shoqtyǵy bıik sharýa bir shoǵyr. Bolashaqtyń besigi – mek­tep­ten de jan jadyratar jaqsy­lyq­tar lebi esedi. О́tken jyly 4 orta mektep úıine kúrdeli jóndeý júr­gizilip, eki aýylda  – Jaıyqtyń oń jaǵalaýyndaǵy Mergen men sol jaǵalaýyndaǵy Bazartóbede halyq saqtap qalǵan qos qabatty ǵı­ma­rat­tar jasandyrylyp, ınternat­tar ashyldy. Aýdanda, sóıtip, oqýshylar ınternatynyń sany tórt­ke jetip, ul-qyzdy osyndaı mekemelermen qamtý jónindegi burynǵy túıinder sheshimin taba bastady. Aýdan bıýdjetinen bas­taýysh­tar oqýshylary men az qam­tylǵan otbasylar balalaryn mekteptegi sabaq kezinde ystyq aýqatpen qamtýǵa 40,3 mln.teńge, mektep ashanalaryna jabdyqtar alýǵa 8,2 mln.teńge bólindi. Elbasynyń jańa Joldaýynda belgilengen “Balapan” baǵdarla­ma­sy halyqtyń áleýmettik jaǵdaıy­na, jas urpaqtyń tárbıesi men bi­limine baılanysty talaı máseleni ornyna qoıary sózsiz. Qorytyndy esepte Abaı Sátıuly bul taqy­ryp­ty da jan-jaqty qaýzady. Byl­tyr aýdanda 2 balabaqsha, 19 shaǵyn ortalyq ashyldy. Taıaýda úlken Taıpaq aýylynda sábı­ler­diń ekinshi úılerine arnalǵan qos qabatty ǵımarattyń jóndeýi aıaq­tal­ǵaly otyr. Sonda aýdan boı­yn­sha balalardyń mektepke deıingi mekemelermen qamtylýy 80,6 paıyzdy quraıdy. Ákim erteńgi izbasarlardyń jarqyn ómirine qa­tysty istermen qatar, olqylyq­tardyń ornyn toltyrý jaıyn, osyǵan baılanysty bilim bólimine júktelgen tapsyrmalardy naqty­la­dy. Salaǵa mamandardy irikteýde kemshilikter ushyrasady, demek, konkýrstardy ótkizýdiń jaı-jap­saryna salmaqty taldaý júrgizý qajet. Keıbir shaǵyn ortalyqtar jumysynda sapasyzdyq bar. Bala taǵdyry qalyptasatyn jerde esh­bir usaq-túıekke oryn joq. О́ıtkeni, eldiń erteńi mektepten bastalady. Týrızm salasyn damytý da kún tártibinde tur. “Eýrazııa ǵylym­da­ry odaǵy” qoǵamdyq qory arqyly Kolovertnoe aýylyndaǵy shirkeý jóndeýden ótti, munda aspanasty murajaı jasaqtalady. Basqa da tarıhı oryndardyń ólketanýdaǵy múmkindikterin tolyq paıdalanyp, týrızm stansalaryn ashý oılas­tyrylýda. Byltyr densaýlyq saqtaý sa­la­synda júzege asqan oń ózge­risterge de halyq rızashylyǵyn arnap otyr. Eki aýylda dárihana ashylyp, 3 dárigerlik ambýlatorııa kúrdeli jóndeýden ótkizilse, 9 medısına mekemesi ǵımarattary gazben jylytylýǵa kóshirildi. Iаǵnı, turǵyndardyń úlken bir ótinishteri oryndaldy. Sońǵy úsh jylda 17 dárigerge turǵyn úı berildi. Dárigerlerdiń jetispeýi alańdatatyn bolsa, zor úmit medı­sınalyq oqý oryndarynda bilim alyp jatqan aýdan túlekterine artylady. Sońǵy úsh jylda osyndaı stýdentter sany 40-tan 138-ge jetti. Bul qýanyshty-aq. Endigi mindet, – olarmen tyǵyz baılanys jasap, aýylǵa tartý. Jalpy, 2009 jylǵy esepti kezdesýlerde turǵyndardan aýyl-eldiń kókeıkesti máselelerine baılanysty 262 usynys-ótinish túsip, búginge munyń 70 paıyzdan astamy oryndalsa, bıylǵy usy­nys sany 30 paıyzǵa azaıǵan. Bul, árıne, turmys-tirliktiń burynǵy kezeńge qaraǵanda áldeqaıda ońǵa oıysqanyn kórsetedi. Sondyqtan jurttan qazir tutynýshylyq-su­ramsaqtyq psıhologııa sheginip, at­qarylǵan alymdy isterge rızashylyq jıi estiledi. – Búgingi esep Elbasymyzdyń dástúrli Joldaýymen qatar kel­genin jaqsy yrymǵa jorımyz,– dedi “Nurtilek” sharýa qojaly­ǵy­nyń jetekshisi Násipqalı Qaıyr­qomov. – Memleketimizdiń álemdik qarjy daǵdarysynan daǵ­dara qoı­ma­ǵanyna kózimiz aıqyn jetip otyr. Bul – aýyzbirliktiń, uıy­sý­dyń arqasy. “Birikken – bitiredi” degen, osynyń mysaly jetip jatyr. Kúre joldan shalǵaılaý jatqan bizdiń Alǵabas aýylyna kógildir otynnyń, taza sýdyń, tipti eki bólimshemizge aýyz sý qu­by­rynyń tartylýynyń ózi nege turady. Endi basqa shaǵyn eldi me­kender jurty da gaz jetkizilýin su­raıdy. Úlken aýdanymyzda ne­bir úlken qam-qareket atqarylýda, keler ýaqytta da kesek ister oryndalary shúbásiz. Qorytyndy esepke qatysqan oblys ákiminiń orynbasary Serik Súleımennen de halaıyq shalym­dy sharýalarǵa qanyǵyp, “báre­kel­di!” desti. Asyl tuqymdy túligi, mal bordaqylaý alańdary, qystaq-kútirleri kóbeıe túsken Aqjaıyq aýdany úshin jaıylma sýlandy­ry­latyn alqaptardyń orny aıryq­sha. Osy alqaptardyń “jiligine qan júgirtý” úshin bastalǵan sha­ra­lar bar. Oblys ákiminiń tap­syrmasy boıynsha 49-shy kól­ta­bandy sýlandyrý maqsatynda 16,6 mln. teńgege jobalaý-smetalyq qu­jattama jasaqtaldy. Aldaǵy ke­zeńde Taıpaq jáne Býdarın ka­naldary tazartylady. Osynyń bári sharýa qaýymnyń muqtajyn ótemek. Sondaı-aq Jaıyqtyń sol jaǵalaýy eldi mekenderi “Qara­shy­ǵanaq-Oral” gaz qubyrynyń al­ǵashqy jelisiniń qurylysy sátti máre­lenýi­men zor úmitterin ushtap otyr. Aqjaıyqtyqtardyń kópten bergi bir tilegi “Qazaqstan-Oral” telearnasyna qatysty. Iаǵnı, aı­maqtyń biraz jerdegideı, aýdan turǵyndary onyń 14 saǵat baǵ­dar­lamasynyń tek bir-aq saǵatyn kórip júr. Jıynǵa qatysý­shy­lar­ǵa Serik Kenjebekuly jaǵymdy jańalyqty jetkizdi. Habar taratý qondyrǵylaryn alý úshin qarjy bólindi, bul atalǵan arnamen ob­lystyń 75 paıyzyn qamtýǵa múm­kindik beredi. Demek, jamaǵattyń janazyǵyna baılanysty taǵy bir túıin sheshilmek. Alda – Uly Jeńistiń 65 jyl­dyǵy. Osy oraıda da Elbasy ózi­niń tapsyrmasyn naqtylady. Bu­ǵan qatysty Aqjaıyq ákiminiń de tolymdy jospar, sharalary bar. Aýdan úshin taǵy bir erekshe data – Juban aqynnyń kúzdegi 90 jyldyǵy. “Bul mereıtoılar el­digimizge syn. Iаǵnı, jas tolqyndy aǵa urpaqtyń erligi men eńbegi rýhynda tárbıeleýde, ortaq shańy­raǵymyz – Qazaqstannyń ıgiligin eseleýde, rýhanı baıýda birlesip serpilis tanytýymyz kerek”,– dedi óziniń túıindi sózinde Abaı Imanǵalıev. Temir QUSAIYN, Batys Qazaqstan oblysy.