Qonys aýdarýshylar qoldaýǵa zárý

Qazir Ońtústik Qazaqstan oblysynyń 844 eldi mekeninde 3 mln-ǵa jýyq halyq turady, bul degenimiz, Qazaqstan halqynyń altydan bir bóligi degen sóz. Halyqtyń kóptigi saldarynan bul oblysta ártúrli máseleler týyndaýda, atap óter bolsaq, baspana men jumystyń jetispeýshiligi, mektep, balabaqsha, aýrýhanalarda adamdar sanynyń belgilengen normadan tys kóp bolýy oryn alǵan. 

Al Soltústik óńirlerde (Qostanaı, Pav­lo­dar, Soltústik Qazaqstan oblystary) keri­sinshe, munda Qazaqstan halqynyń tek 17 pa­ıyzy ǵana qonystanǵan, halyqtyń azdyǵy sal­darynan jumys kúshi tapshy, mektep, ba­labaqshalar qańyrap bos qalýda. Atalǵan máse­lelerdiń mańyzdylyǵyn eskerip Elbasy alǵa qoıǵan mindetterdiń biri – ishki kóshi-qon pro­sesterin retteý jáne eńbek resýrstarynyń teń­gerimdiligin arttyrý. Halyqty keń-baıtaq jer­ge birkelki jaılastyrý maqsatynda Úkimet El­basynyń tapsyrmasymen eńbek kúshi mol aı­maqtan eńbek kúshi jetispeıtin óńirlerge ha­lyqty óz erkimen qonystandyrý jumystaryn jalǵastyryp keledi.

Atap aıtar bolsaq, qazirgi ýaqytta «Nátıjeli jumyspen qamtý jáne kásipkerlikti jappaı damytýdyń 2017-2021 jyldarǵa arnalǵan baǵdarlamasy» qolǵa alynyp, iske asyrylyp jatyr. Osy baǵdarlamanyń úshinshi baǵyty sheńberinde jumys kúshi tapshy óńirlerge (Qostanaı, Pavlodar, Soltústik Qazaqstan, Shyǵys Qazaqstan oblystary) jumys kúshi mol óńirlerden (Ońtústik Qazaqstan, Mańǵystaý, Jambyl, Qyzylorda, Almaty oblystarynan) erikti túrde qonys aýdarý júrgizilip, ol oń serpin berýde. Baǵdarlamanyń josparyna sáıkes, 2017 jyly ońtústikten soltústikke 362 otbasy kóshedi dep mejelense, qazirgi tańda 1479 múshesi bar 389 otbasy kóshken. Al 2018-2020 jyldar aralyǵynda ońtústikten soltústikke 7 828, ıaǵnı jyl saıyn 2600-ge jýyq otbasyn kóshirý  josparlanǵan. Bul 2018-2020 jyldar kezeńinde ońtústikten soltústikke kóshirý 2017 jylǵymen salystyrǵanda  ár jylǵa 7 ese kóp otbasyn qamtıdy degen sóz. О́z kezeginde bul baǵdarlamany odan ári jetildirýdi kózdeıdi, olaı bolmasa baǵdarlamadaǵy jospar oryndalmaı qalýy múmkin. Biz, senat depýtattary Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaevtyń atyna depýtattyq saýal joldap, baǵdarlamany jetildirý boıynsha tómendegi máselelerdi qarastyrýdy usyndyq: 

1. Respýblıkamyzdyń soltústik óńirlerine qonys aýdarýshylarǵa turǵylyqty jerine jetip alý úshin qaralatyn qarjyny aldyn ala tóleý tetikterin qarastyrý kerek, sebebi qonys aýdaratyn otbasylardyń kópshiligi úıi, jumysy joq azamattar. Olardyń kóshýge degen nıetteri bar, al kóshýge qarjylary jetkiliksiz;
2. Qonys aýdarýshylar barǵannan keıin keminde 1-2 aı kóleminde tıisti tabys ala almaıdy, sondyqtan aldyn ala qarjylaı kómek berý máselesi qarastyrylsyn;
3. Soltústiktegi shekaralyq selolarda qa­ńy­rap bos qalǵan, kóship ketkenderdiń úı­lerin jergilikti atqarýshy organdar óz balans­taryna qoıyp, ońtústikten kelgen qonys aýda­rýshylarǵa 5 jyl boıy tegin berip, keıin jekeshelendirý shartymen berilgeni jón.

Álimjan QURTAEV,

senator