Álbette, máseleniń basty sebebi – densaýlyq saqtaý uıymdarynyń sapasynda ekeni málim. Sondyqtan sarapshylar barlyq aýrýhana men klınıkalar halyqaralyq standartqa saı akkredıtteýden ótip, problemany sheshýdi qarapaıym sanıtarlyq talaptardan bastaýdy usynyp otyr.
Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Densaýlyq saqtaýdy damytý respýblıkalyq ortalyǵy uıymdastyrǵan «Medısınalyq qyzmetterdiń sapasy, pasıentterdiń qaýipsizdigi jáne akkredıtteý» taqyrybynda ótken alqaly jıynda Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń arnaıy ókili, doktor Agnes Leotsakos álemde árbir onynshy pasıentke medısınalyq qatelik jasalatynyn aıta kelip, munyń basty sebebi dárigerler nemese medbıkeler qarapaıym tazalyq erejelerin saqtamaıtynynan týyndaıtynyn alǵa tartty. «Ásirese aýrýhana- ishilik ınfeksııa – kúlli álemde ózekti problemaǵa aınalyp otyr. Mysaly, aýrýhanalarǵa kóbine shuǵyl medısınalyq kómekti qajet etetin naýqastar jetkiziletini belgili. Solardyń bir-
azyna kúrdeli otalar jasalyp, dárigerler aq ter, kók ter bolyp, álgi pasıenttiń janyn aman-esen alyp qalady. Biraq otanyń sátti ótkeninen ne paıda, aýrýhanada jańaǵy pasıent medbıkeniń salaqtyǵynan, qarapaıym tazalyq erejesin saqtamaǵanynan ınfeksııa juqtyryp, qaıtys bolyp jatady. Mundaı oqıǵalar óte jıi kezdesedi. Sondyqtan medısınalyq uıymdardyń barlyǵy akkredıtteý talaptarynan ótip, álemdik standartqa saı qyzmet etýi kerek», deıdi amerıkalyq sarapshy.
Jalpy, akkredıtteý máselesi – ár densaýlyq saqtaý uıymynyń erkindegi sharýa. Bul degenińiz álemdik standartqa saı qyzmet kórsetip, pasıentterdiń qaýipsizdigi men barlyq quqyn saqtaý degen sóz. Densaýlyq saqtaýdy damytý respýblıkalyq ortalyǵynyń bas dırektory Aınur Aıyphanovanyń aıtýynsha, elimizde Ulttyq akkredıtteý júıesi 2010 jyldan bastap engizile bastaǵan. Biraq qazaqstandyq medısınalyq uıymdardyń 30-40 paıyzy ǵana bul júıege qatysýǵa yqylas bildirgen. Onyń pikirinshe, akkredıtasııadan ótý sapanyń tıisti deńgeıde ekenin bildiredi. Sondyqtan emdelýshiler de qulyqsyzdyq tanytpaı, akkredıtasııasy bar klınıkalardy tańdaýǵa kóbirek den qoıý kerektigin eskertedi.
Qazirgi tańda Qazaqstanda 7 klınıka halyqaralyq standartqa saı keletin amerıkalyq JCI-sertıfıkatyn ıelenipti. Onyń 6-ýy – Astanada bolsa, bireýi – Almatyda. Olardyń bári de – respýblıkalyq deńgeıdegi ǵylymı ortalyqtar. «Ulttyq akkredıtteý júıesinen ótýdiń basty artyqshylyǵy – medısınalyq qatelikterdi boldyrmaý. Mysaly, bizde medısına tarapynan qandaı da bir qatelik ketse, kináni bir adamnan ǵana izdeıdi. Sol dárigerge nemese medbıkege jaza qoldanylady, jumystan shyǵarylady, osymen is bitedi. Alaıda qatelik túzelmeıdi, kelesi joly taǵy qaıtalanady. Sondyqtan qatelikti bir adamnan emes, búkil júıeden izdeý kerek, ony túzetýge kúlli ujym bolyp kirisý qajet», deıdi A.Aıyphanova.
Halyqaralyq sarapshylardyń pikirinshe, medısınalyq qatelikterdi túzetip, pasıentterdiń densaýlyǵyn, quqyn qorǵaý úshin qyrýar qarjy shashýdyń qajeti joq. Densaýlyq saqtaý uıymdarynyń árbir qyzmetkeri medısınalyq qaǵıdattardy eskerse jetkilikti. «Mysaly, bizde hırýrgtar qajetti zattaryn túgendep jatpaı, operasııany bastap ketedi. Ota barysynda qaıshyny, basqa da qurylǵysyn umytqany esine túsedi de ony alyp kelýge bireýdi jumsaıdy. Munyń ózi pasıentke ınfeksııa juqtyrýdyń bir joly. Halyqaralyq standart boıynsha, hırýrg-dáriger otanyń aldynda kerekti zattarynyń tizimin oqyp, ony medbıke túgendeýi kerek. Barlyǵy daıyn bolǵanda ǵana operasııa bastalýy qajet. Ulttyq akkredıtteý júıesinen ótken aýrýhanalar qazir osyndaı qarapaıym qaǵıdatty qatań saqtaıdy», deıdi A.Aıyphanova.
Konferensııada Densaýlyq saqtaý mınıstrligi medısınalyq qyzmetterdiń sapasyn baqylaıtyn keıbir fýnksııalaryn aldaǵy ýaqytta birlesken sarapshylar komıssııasyna beretini belgili boldy. Bul mınıstrlikke de, basqaǵa da baǵynbaıtyn táýelsiz komıssııa bolmaq. Olar medısınalyq qyzmetterdiń sapasyn baqylap, pasıentterdiń quqyn qorǵaýǵa kúsh salatyn bolady. Densaýlyq saqtaý mınıstrligi qoǵamdyq keńesiniń tóraǵasy Nadejda Petýhovanyń aıtýynsha, qazirgi tańda Qazaqstannyń densaýlyq saqtaý salasyn qarjylandyrý júıesinde ózgerister engizilip, medısınalyq saqtandyrý qory quryldy. Endi salany qarjylandyrýǵa memleket qana emes, el azamattary da atsalysady. Qarjysyn tólep otyrǵannan keıin halyqqa soǵan saı joǵary qyzmet kórsetilýi tıis. «Buryn dárigerlerge degen emhana men aýrýhanalardyń sapasyna degen pasıentterdiń senimi joǵary edi. Qazir biz osy senimdi joǵaltyp aldyq. Endi sony keri qaıtaryp alýymyz kerek. Ol úshin dárigerlerimiz bilikti, emdeý mekemeleri talapqa saı bolýy tıis. Táýelsiz birlesken komıssııanyń maqsaty da sol – sapany jaqsartý», deıdi N.Petýhova.
Jalpy, medısınalyq uıymdardy akkredıtteý, sapany baqylaý degen uǵymdar elimizdiń zańdarynda alǵash ret 2009 jyly, keıin 2015 jyly kórinis tapty. Endi mınıstrliktiń keıbir fýnksııalaryn birlesken komıssııaǵa berýge baılanysty normatıvtik qujattarǵa taǵy da ózgerister engizilmek.
Qymbat TOQTAMURAT,
«Egemen Qazaqstan»
